Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2348 K.2024/1691

T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 27/12/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 12/04/2021
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 27/12/2024
İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davacının davalı kooperatifin üyesi olan babası ...’nin kooperatif hissesini Antalya 2.Noterliği’nin 14.12.1999 tarih ve ... yevmiye nolu hisse devir sözleşmesi ile temlik aldığını, ancak kooperatif tarafından üyeliğe kaydının yapılmadığını, kanuna aykırı şekilde aynı hissenin ... tarafından eşi ...devredildiğini, bu nedenle kooperatif üyeliğinin tespiti istemiyle 18.06.2004 tarihinde dava açıldığını, yargılama sırasında dava konusu kooperatif hissesinin ...tarafından diğer davalı ...’ya satıldığını, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/12/2012 tarih, ...Esas... Karar sayılı ilamı ile davacının davalı kooperatifte üyeliğinin tespitine dair karar verildiğini, kararın Yargıtay aşamasından geçerek 18/02/2014 tarihinde kesinleştiğini, bu davadan sonra Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas, ...Karar sayılı dava dosyası ile üyeliğe karşılık hak ettiği 8 nolu bağımsız bölüm yönünden açılan tapu iptali ve tescil talepli davanın da kabulüne karar verildiğini, bu karardan sonra davalı kooperatifin davacı aleyhine borçlu olduğu gerekçesiyle ihtarname tanzim ettiğini, ihtarnamelere cevap verildiğini, ancak davalı kooperatifin hukuka aykırı olarak davacıyı üyelikten çıkardığını, üyelikten ihraç kararının iptali istemine ilişkin açılan davada Antalya 2.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas -...Karar sayılı dava dosyasında yapılan yargılama sonucunda ihraç kararının iptaline karar verildiğini, bu mahkeme kararlarına rağmen davalı kooperatifin bu kez de davacıya Antalya 3.Noterliği 03.06.2019 tarih ve ...yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacının davalı kooperatife 31.310,00 TL aidat, 401.094,35 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 432.404,35 TL borcu olduğunu iddia ettiğini, Antalya 3. Noterliğinin 24/06/2019 tarih .l..yevmiye nolu 2. İhtarnamesinin de gönderildiğini beyanla, davacının yukarıda belirtilen mahkeme kararlarından da anlaşılacağı üzere davalı kooperatife herhangi bir borcunun bulunmadığını, ortada bir aidat borcu olsa bile borcun zamanaşımına uğradığını, 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davalı kooperatifin hukuka aykırı bir taleple aidat alacağı ve aidat alacağının yaklaşık 16 katı kadar faiz istemesinin tamamen kötüniyetli olduğunu beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacının borçlu olmadığının tespitine, davacının davalı kooperatife borcu olsa bile bu borcun zamanaşımına uğradığından zamanaşımı def'inin kabulü ile dava harç ve masrafları ile vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, davacının, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas, ...Karar sayılı 18/02/2014 tarihinde kesinleşen kararı ile kooperatif üyesi olduğunu, davacının üyeliğine karar verilen mahkeme kararında tek ödemeli üye olduğuna yada kooperatife borcu olmadığına dair hiç bir ifadenin yer almadığını, kooperatif üyesinin kooperatife karşı üyelik yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu, yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyeye karşı hangi müeyyidelerinin uygulanacağının Kooperatifler Kanununda açıkça gösterildiğini, üyelik aidatlarını ödememek suretiyle yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının 30/12/2016 tarihli genel kurul kararıyla üyelikten çıkarıldığını, davacının üyelikten ihraç kararının iptali istemiyle açtığı davada Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2018 tarih, ...Esas ve ....Karar sayılı kararı ile "Kooperatif tarafından ihtarname ile istenen borç tutarının 495.671,41 TL, davacı ...'nin gerçek borç tutarının ise 405.635,10 TL olması kıyaslandığında arada fark olduğu" gerekçesiyle ihraç kararının iptaline karar verildiğini, ihraç kararının iptalinden sonra yine üyelik aidatlarını ödemeyerek yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacıya, davalı Kooperatif tarafından 1. ve 2. noter ihtarnameleri gönderildiğini, Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca verilen sürelerde aidat borcunu ödemeyen davacı hakkında Kooperatif genel kurulunca ihraç kararı verildiğini, davacının kooperatife borcu bulunduğunun kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olduğu gerekçesiyle davanın kesin hüküm sebebiyle usulden reddinin gerektiğini, davacının mahkeme kararı gerekçesinin kooperatife borcu olmadığı yönünde düzeltilmesine dair istinaf başvurusunun da Antalya BAM 11. HD'nin 11/02/2019 tarihli, ...Esas ve ,...Karar sayılı kararıyla esastan red edildiğini, bu kararında kesinleştiğini, davacının borcunun zamanaşımına uğramadığını, açılan davalar ile TBK'nın 154/2. maddesine göre zamanaşımının kesildiğini, Antalya BAM 11. HD'nin 11/02/2019 tarih ... Esas, ... Karar sayılı kararıyla TBK'nın 157. maddesi uyarınca zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başladığını, öncelikle kesin hüküm nedeniyle davanın usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte olursa davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "... Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2018 tarih, ...Esas ve ...Karar sayılı davacı tarafından açılan ihraç kararının iptali istemine ilişkin davada davacının borçlu olmadığı gerekçesiyle ihraç kararının iptaline karar verilmediği, "Kooperatif tarafından ihtarname ile istenen borç tutarının 495.671,41 TL, davacı ...'nin gerçek borç tutarının ise 405.635,10 TL olması kıyaslandığında arada fark olduğu" gerekçesiyle ihraç kararının iptaline karar verildiği, kararın istinaf yasa yolundan geçerek kesinleştiği, dolayısıyla ilgili mahkeme kararında davacının kooperatife olan borcunun ihtarnamelerin tanzim tarihi itibariyle gerçek borç miktarının tespit edildiği, bu karardan sonra kooperatifçe düzenlenen ihtarnamelerde ise borcun üzerine gecikme faizininde eklenilerek talepte bulunulduğu, davacının babası ...tarafından kooperatife birden fazla üyelik için ödemede bulunulduğunun kooperatife ait ticari defter ve belgelerden anlaşıldığı ancak bu ödemelerin yapılan ödemelerin davacının ödemesi gerekli aidat borcunu karşılamadığı, bilirkişi tarafından hesaplanan mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor doğrultusunda davacının dava tarihi itibariyle toplam 431.591,09 TL borçlu olduğu anlaşılmakla davacının davasının reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davası ile menfi tespit davasının birleştirilmesini talep etmelerine rağmen mahkemece bu taleplerinin kabul edilmediğini, her iki davanın konu itibariyle bağlantılı olduğunu, bilirkişinin dava dosyasına davalı kooperatifin tüm kayıt ve defterlerini bizzat inceleyerek hakkaniyete uygun raporunu sunduğunu, davacı ...'ye devredilen ve Yargıtay safahatından geçerek kesinleşen kooperatif üyeliğinin tespiti nedeniyle bu üyelikten doğan ve .,..devir alınan üyeliğe ait tüm hak ve yükümlülüklerin de ...ye devredildiğini, devralınan davaya konu üyelik nedeniyle ...'nin üyeliğinden kaynaklanan kooperatife ait defter ve kayıtlarında hiçbir borcunun bulunmadığını, ikinci davada ise bilirkişi raporunun dava konusu üyeliğe ait borcun olup olmadığının incelenmesi gerekirken defter, kararlar ve kayıtlardaki yazılı belgelere göre düzenlenmediğini, müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu, aidat borcunun kooperatif üyeliğinden kaynaklandığını, aidat borcunun bir defa ödeneceğini, ikinci defa aidat borcunun ödenemeyeceğini, tüm defter ve kayıtların TTK'ya aykırı olarak tutulduğundan kooperatif lehine değil, aleyhine delil olduğunu, mahkemeye sundukları tüm delil ve iddialarının hiçbirinin değerlendirilmediğini, ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, davacı tarafından davalı kooperatif aleyhine açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas ve ...Karar sayılı dosyasının uyap sisteminden yapılan incelemesinde; davacı ... tarafından davalı Tasfiye Halinde ...aleyhine kooperatif yönetim kurulunun ihraç kararının iptali istemiyle açılan davada mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davanın reddine karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği, dosyanın Antalya Bölge Adliye mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin ... Esas numarasını aldığı, dosyanın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Ortaklık hak ve sıfatına bağlı olarak dava açan kişinin, şayet yargılama sırasında bu sıfatı sona erecek olursa artık davayı takip ve sonuçlandırmakta hukuki yararı kalmaz. Zira, bu husus dava koşulu olup, davacının bu sıfatının yargılama sonuna ve hükmün kesinleşmesine kadar devam etmesi zorunludur ve bu yön mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır. Mahkemece menfi tesbit davası yönünden ihraç kararının iptali davasının sonucunun bekletici mesele yapılması gerekir. Zira, ihraç kararının iptali davasının sonucuna göre davacının üyelik durumu belirlenecek ve buna göre menfi tespit davasında aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı tespit edilecektir. Mahkemece, menfi tesbit istemine ilişkin davanın, davacının hukuki yararının belirlenmesi yönünden ihraç kararının iptali davasının sonuçlanması ve verilecek kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerekirken, menfi tespit davasının sonuçlandırılması doğru görülmemiştir (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 12/03/2013 tarih, 2013/860 Esas ve 2013/1464 Karar, 04/04/2013 tarih, 2013/532 Esas ve 2013/2148 Karar, 26/04/2013 tarih, 2013/1739 Esas ve 2013/2719 Karar sayılı ilamları).
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12/04/2021 tarih ve .,..Esas ...Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 59,30 TL maktu istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a. maddesince kesin olarak karar verildi.27/12/2024
...