Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/1610 K.2025/1939

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ
Esas-Karar No: 2023/1610 - 2025/1939
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/1610
KARAR NO : 2025/1939
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 02/05/2023
NUMARASI : 2023/4 E. - 2023/343 K.
DAVANIN KONUSU : Alacak
Taraflar arasında görülen davada Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 02/05/2023 Tarih ve 2023/4 Esas - 2023/343 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 10/08/2020 tarihinde imzalanan 2020/178431 ihale kayıt numaralı “Şehirlerarası Posta Taşıttırılmasının 12 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımına Ait 7. Grup (Erzurum) Sözleşmesi”nden doğan ve yüklenicinin hak edişinden kesilerek beyan edilen sözleşme ve karar pulu damga vergisinin bilgilerinin, müvekkilinin Gelir İdaresi Başkanlığına yaptığı iade başvurusu sonucu Kızılbey Vergi Dairesine bildirildiğini, akabinde davalı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine Ankara 4. Vergi Mahkemesinde açılan davanın 17/06/2022 tarihli ve E.2021/1407, K.2022/1512 sayılı kararına istinaden Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından ilgili sözleşmeye ait karar pulu bedelinin şirketleri adına borç tahakkuk ettirilmek suretiyle gönderilen ihbarnamenin 17/08/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, karar pulu bedeli olan 144.417,61-TL ve 54.445,44-7L gecikme faizi olmak üzere toplam 198.863,05-TL müvekkilince ödendiğini, bahsi geçen firmayla 10/08/2020 tarihinde imzalanan 2020/178431 ihale kayıt numaralı sözleşmenin "Sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 13.1 maddesinde; “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri, sözleşme bedeline dahil olacaktır.” hükmü ile, sözleşme eki idari şartnamenin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 12.1 maddesinde; “İlgili mevzuatı gereğince hesaplanacak sigorta, vergi, resim, harç v.b. diğer giderlerin tamamı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.(...)” hükmünün yer almakta olduğunu, bahsi geçen hükümler ile söz konusu ihaleden doğacak karar pulunun isteklilerce teklif fiyata dahil edileceğinin açık bir şekilde karara bağlandığını, ancak yaşanan hukuki süreç sonunda sözleşme hükümlerine aykırı olarak söz konusu ihaleden kaynaklı karar pulu ve buna bağlı olarak ortaya çıkan faiz tutarının müvekkili tarafından ödenmek durumunda kalındığını ileri sürerek toplam 198.863,05-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafından açılan 4734 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan 2020/178431 ihale kayıt numaralı ihaleye, müvekkili şirketin istekli olarak katıldığını ve teklifte bulunduğunu, ihaleye katılan diğer istekliler ve müvekkili şirketin teklifleri değerlendirilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 40'ıncı maddesince 23.06.2020 tarihinde ihale komisyon kararı alındığını, bu karar gereğince 7. Grup Erzurum ana posta hattı ihalesinin 25.380.950,40 TL bedelle müvekkili şirket üzerinde kaldığını, ihale komisyon kararının ilgililere tebliğ edildiğini ve itiraz olmaması sebebiyle kararın kesinleştiğini ve KİK'in 42'nci maddesi doğrultusunda müvekkili şirketin sözleşmeye davet edildiğini, taraflar arasında 10.08.2020 tarihinde ihale sözleşmesinin akdedildiğini, müvekkili şirketin hak edişlerinden kesilmesi suretiyle ödenen damga vergilerinin, ... AŞ tarafından alınan ihale kararı ile ihale kararı sonrası imzalanan sözleşmeden kaynaklandığını, gerek ihale kararında yer alan tutar gerekse de sözleşme içerisinde belirtilen tutar üzerinden hesaplanan damga vergilerinin ... AŞ tarafından müvekkili şirketten tahsil edilmek suretiyle Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırıldığını, gerçekleştirilen bu işlemin hukuka aykırı olduğu kanaatinde olduklarından ötürü taraflarınca karar pulu damga vergisinin tamamının ve ihale sözleşmesi damga vergisinin 1/2'sinin müvekkili şirkete iadesi yönünde düzeltme ve şikayet başvurularında bulunulduğunu, şikayet taleplerinin uygun görülmemesi üzerine taraflarına Ankara 4. Vergi Mahkemesinin 2021/1407 E. Sayılı davası ikame edildiğini, fazla ve yersiz ödenen bu bedellerin tarafglarına iadesi talep edildiğini, yapılan yargılama neticesinde Ankara 4. Vergi Mahkemesinin 2021/1407 E. - 2022/1512 K. Sayılı ilamı(EK-3) ile davanın kısmen kabulüne karar verilerek, ihale kararından doğan damga vergisinin(karar pulu(dava konusu)) müvekkili şirkete iadesinin kabulüne, ihale sözleşmesinden doğan damga vergisinin ise iadesinin reddine karar verildiğini, ihale kararlarında sadece ihaleyi düzenleyen makamın imzası olduğunu, ihale kararından doğan damga vergisinden(karar pulu) ihale makamı yani davacı ... AŞ sorumlu olduğunu, ... AŞ kamu tüzel kişiliğine haiz bir kurum olduğundan aldığı ihale kararlarından doğan damga vergisinden de tek başına sorumlu olduğunu, sözleşmenin lafzından da açık bir şekilde anlaşılacağı üzere sözleşmenin uygulanması sırasında doğacak giderlerin sözleşme bedeline dahil olacağının belirtildiğini, açık bir şekilde anlaşılacağı üzere sözleşmenin imzalanmasından önce doğan ve muaccel olan ihale karar damga vergisinden (karar pulu) müvekkili şirketin sorumlu olacağı yönündeki iddiaların mesnetsiz olduğunu, davacı yanın davasına dayanak gösterdiği İdari Şartnamenin "Teklif Fiyata Dahil Olacak Giderler" başlıklı 12.1 maddesinin "İlgili mevzuat gereğince hesaplanacak sigorta, vergi, resim, harç vb diğer giderlerin tamamı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır." hükmünün ise ihale karar damga vergisi (karar pulu) ile alakalı olmadığını, 488 sayılı Kanundan doğan ihale karar damga vergisinin(karar pulu), mükellefinin Kanun Koyucu tarafından ihale makamı yani davacı ... AŞ olduğunun bilindiğini, ihale karar harcından tamamen ... A.Ş. sorumlu ve mükellef olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, Ankara 4 Vergi Mahkemesinin gerekçesinde belirtildiği üzere, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna ekli 1.2 sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri sayılmış olup, uyuşmazlığı konu ihaleyi yapan ...'nin bu idareler içerisinde yer almadığı, bu Kurumun Damga Vergisi yönünden resmi daire sayılacağı ya da muaf olduğu yönünde bir başka kanun veya KHK düzenlemesi olmadığı, dolayısı ile uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan Kurumun 488 sayılı damga Vergisi Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı, Damga Vergisinden muaf tutulmadığı, ihale kararına ilişkin damga vergisi mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası olan ... AŞ olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmede ve teknik şartnamede ihale karar pulu vergisinden davalının sorumlu olacağına dair açık bir düzenleme olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkili ile davalı arasında 10/08/2020 tarihinde imzalanan 2020/178431 ihale kayıt numaralı “Şehirlerarası Posta Taşıttırılmasının 12 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımına Ait 7. Grup (Erzurum) Sözleşmesi”nden doğan ve yüklenicinin hak edişinden kesilerek beyan edilen sözleşme ve karar pulu damga vergisinin bilgilerinin, müvekkilinin Gelir İdaresi Başkanlığı’na yaptığı iade başvurusu sonucu Kızılbey Vergi Dairesine bildirildiğini, akabinde davalı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine Ankara 4. Vergi Mahkemesinde açılan davanın 17/06/2022 tarihli ve E.2021/1407, K.2022/1512 sayılı kararına istinaden Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından ilgili sözleşmeye ait karar pulu bedelinin müvekkili adına borç tahakkuk ettirilmek suretiyle gönderilen ihbarname 17/08/2022 tarihinde tebliğ edilmiş olup, karar pulu bedeli olan 144.417,61-TL ve 54.445,44-TL gecikme faizi olmak üzere toplam 198.863,05-TL'nin müvekkili tarafından ödendiğini, bahsi geçen firmayla 10/08/2020 tarihinde imzalanan 2020/178431 ihale kayıt numaralı sözleşmenin ‘Sözleşme bedeline dahil olan giderler’ başlıklı 13.1 maddesinde; “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri, sözleşme bedeline dahil olacaktır.” hükmü ile, Sözleşme eki idari şartnamenin ‘Teklif fiyata dahil olan giderler’ başlıklı 12.1 maddesinde; “İlgili mevzuatı gereğince hesaplanacak sigorta, vergi, resim, harç v.b. diğer giderlerin tamamı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.(…)” hükmü yer almakta olup, bahsi geçen hükümler ile söz konusu ihaleden doğacak karar pulunun isteklilerce teklif fiyata dahil edileceğinin açık bir şekilde karara bağlandığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE : Dava, sözleşmeden kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki belgelerden, taraflar arasında 10/08/2020 tarihinde “Şehirlerarası Posta Taşıttırılmasının 12 Bölgede Yürütülmesi Hizmet Alımına Ait 7. Grup (Erzurum) Sözleşmesi”nin imzalandığı, bu sözleşme nedeniyle yüklenicinin hak edişinden sözleşme ve karar pulu damga vergisinin kesildiği, ancak davalı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açılan davanın ardından davacı tarafça 144.417,61-TL ve 54.445,44 TL gecikme faizi olmak üzere toplam 198.863,05-TL ödendiği anlaşılmakta olup, uyuşmazlığın ödenen bu bedelden davalının sorumlu bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Mahkemece, yukarıda anılan gerekçe ile ihale karar pulu vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan kurum olan davacı olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin "Sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 13.1 maddesinde; "Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri, sözleşme bedeline dahil olacaktır." hükmünün bulunduğu, yine Sözleşme eki idari şartnamenin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 12.1 maddesinde; "İlgili mevzuatı gereğince hesaplanacak sigorta, vergi, resim, harç v.b. diğer giderlerin tamamı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.(…)" hükmünün bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu hükümler bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu ihaleden doğacak karar pulunun teklif fiyatına dahil edileceğinin açık bir şekilde karara bağlandığı, böylelikle anılan taraflarca damga vergisinin nihai sorumlusunun davalı şirket olacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. Bu durumda davacı şirketin ödemiş olduğu damga vergisinin davalıdan tahsili nedeniyle davalı şirkete başvurmasında bir isabetsizlik olmadığı gibi mükellef olan davacının ödemesi gereken bu miktarın sözleşme ile davalıya yüklenmesinde de kanuna aykırı bir durum olmadığı, ayrıca Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2011/10442 Esas, 2013/13253 ve 2009/3723 Esas, 2011/2527 Karar sayılı kararlarının da bu yöne ilişkin bulunduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan dosya kapsamında bulunan 19/08/2022 ödeme tarihli belge içeriğinden dava konusu edilen tutarın davacı tarafça ödendiği de anlaşıldığına göre, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi isabetli bulunmamıştır.
HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulü ile Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 02/05/2023 gün ve 2023/4 Esas - 2023/343 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
2-Davanın KABULÜ ile, 198.863,05-TL'nin 19/08/2022 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 13.584,33.TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 3.396,09.TL harcın mahsubu ile bakiye 10.188,24.TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 31.818,09.TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından ilk derece yargılaması sırasında yapılan 53,25.TL tebligat ve posta masrafı ile istinaf aşamasında yapılan 102,00.TL tebligat ve posta giderleri, 492,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı toplamından oluşan 647,25.TL yargılama giderine 3.396,09.TL peşin harç ve 179,90.TL başvurma harcı eklenerek oluşan toplam 4.223,24.TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından karşılanan 1.320,00.TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından ilk derece ve istinaf aşamasında yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),
9-Davacıdan peşin olarak alınan 179,90.TL maktu istinaf karar ve ilam harcının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
10-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 17/10/2025 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde TEMYİZ yolu açık olmak üzere karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/11/2025
Başkan
Üye
Üye
Katip
Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.