Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1418 K.2025/308

T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
ASIL VE BİRLEŞEN
DOSYALARDA DAVACI :
VEKİLİ :
ASIL DOSYADA DAVALILAR :
VEKİLİ :
BİRLEŞEN DOSYADA
DAVALILAR :
VEKİLİ :
DAVA : Ticari Şirket (Pay Defteri Kaydına İlişkin)
DAVA TARİHİ : 21/02/2024
KARAR TARİHİ : 13/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan ticari şirket (pay defteri kaydına ilişkin) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili .....tarihinde doğduğunu, müvekkilinin babası .....ise müvekkilinin doğmadan .....tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin, babası ile annesinin gayri resmi birlikteliğinden doğmuş olması sebebiyle başlangıçta doğduğunda babasının nüfusuna kaydedilmediğini, bu durumun müvekkilinin mağduriyet yaşamasına sebebiyet vermesi sebebiyle .....tarihinde Diyarbakır .....Aile Mahkemesinin .....Esas sayılı dosyası üzerinden babalık davası açıldığını, yapılan yargılama neticesinde .....tarihli ve .....sayılı kararı ile müvekkilinin babasının .....olduğunun tespitine karar verildiğini, verilen kararın .....tarihinde kesinleştiğini, müvekkilinin gerçek babası nüfusuna kaydedildikten sonra .....tarihinde Diyarbakır .....Noterliğinden .....keşide numaralı .....mirasçısı olduğuna dair mirasçılık belgesi aldığını, .....tarihinde müvekkilinin babasının davalı şirketin tüm hisselerini satın alarak şirketin tek ortağı olduğunu, .....tarihinde murisin vefat etmesi dolaysıyla şirket genel kurulunun apar topar vefat dolaysıyla veraseten hisse intikali konusunda toplandığını ve alınan karar gereği mirasçılara payları oranında hisse intikali yapıldığını, müvekkilinin o tarihte doğmamış olması sebebiyle kendisine herhangi bir hisse intikali yapılmadığını, müvekkilinin anne karnında ve hak sahibi olduğu hususunun diğer mirasçıların bilgisi dahilinde olduğunu, kısa bir süre sonra .....tarihinde şirket genel kurulunun formaliteden tekrardan toplandığını, müvekkilinin miras payını da ihlal edecek şekilde pay devirlerinin yapıldığını, yapılan pay devirlerine göre müvekkilinin babasının resmi nikahlı eşi .....250 payının 200 payını dışarıdan .....50 payını ise .....devretiğini ve ortaklıktan ayrıldığını, yeni duruma göre babadan bir kardeşlerinden .....237,5, .....187,5, .....187,5, .....187,5 ve dışarıdan ortak olarak alınan .....ise 200 adet payı olduğunu, aynı toplantıda .....tam yetkili olacak şekilde şirket müdürü olarak seçildiğini, yapılan tüm iş ve işlemlerin müvekkilinden mal kaçırmak amacıyla yapılmış olduğunu, müvekkilininin muris .....mirasından 3/20 oranında payı bulunduğunu, 1000 pay üzerinden müvekkilinin 150 adedinde şirket hissesinin olduğunu, müdürlük seçiminin de hukuka aykırı şekilde gerçekleştirildiğini beyanla; yapılan şirket hisse devirlerinin iptali ile mirasçılık belgesine istinaden şirket hisselerinin miras payı oranında mirasçılar adı gösterilerek tereke adına kayıt ve tesciline, mümkün olmaması halinde müvekkilin miras payı oranında hissenin müvekkil adına kayıt ve tesciline, hukuka aykırı şekilde müdür olarak seçilen davalının müdürlük görevinin iptali ile şirkete yönetim kayyımı atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin birleşen .....Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle: asıl dosyadaki beyan ve iddialarını tekrar ederek, davanın hukuki ve fiili irtibat bulunan Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin .....Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesini ve yapılan şirket hisse devirlerinin iptali ile mirasçılık belgesine istinaden şirket hisselerinin miras payı oranında mirasçılar adı gösterilerek tereke adına kayıt ve tesciline, mümkün olmaması halinde müvekkilin miras payı oranında hissenin müvekkil adına kayıt ve tesciline, hukuka aykırı şekilde müdür olarak seçilen davalının müdürlük görevinin iptali ile şirkete yönetim kayyımı atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Asıl dosyada davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle: Murisin ölümü üzerine payların hiçbir işleme gerek kalmaksızın mirasçılarına intikal ettiğinden, iştirak hükümlerinin uygulanmasına gerek bulunmadığını, pay devirlerine ilişkin şirket ana sözleşmesinde ve Türk Ticaret Kanununda belirtildiği şekli ile yazılı olarak onay verilmeme şartının belirtildiğini, şirket paydaşlarının pay geçişi ile ilgili olarak herhangi bir ret bildirimi sunmadığını, pay devrinin 2021 yılında yapıldığını, davacının hakkı itiraz hakkının ise bu tarihte öğrenme ile gerçekleşmiş olmasına karşın herhangi bir itirazın gelmediğini, bu hususta hak düşürücü sürenin 2 yıl olduğunu, 2 yıl içinde yapılmayan itiraza ilişkin pay devrinin gerçekleştiği tarihten 3 yıl sonra yapılan itirazın usulen reddinin gerektiğini, kaldı ki pay devrinin geçişinin usulüne uygun şekilde gerçekleştiğini, usulüne uygun olarak gerçekleşen pay devrine ilişkin iptal taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili .....şirketin hazırda pay oranı olarak en çok paya sahip ortağı olup Ticaret Sicil Gazetesinde de bu hususta pay oranlarının belirlendiğini, müteveffa .....ölümünden evvel şirketin tek ortağı ve paydaşı olduğunu, bu nedenle de müdürlük görevini yerine getirmekte aynı zamanda da şirketin temsilciliğini yapmakta olduğunu, ölümünden sonra ise şirketin olağanüstü toplandığını ve müdürlük görevine .....getirildiğini, şirketin yasal temsilcisinin de .....olarak belirlendiğini, en büyük pay sahibinin ölümü durumunda şirketlerin ticari faaliyetlerinin durmaması veya azalmaması, buna bağlı olarak maliyetlerin artmaması ve zararlara yol açılmaması, şirketin operasyonel faaliyetlerinin etkilenmemesi, şirketin performansının azalmaması açısından şirketin genel kurulların gerektiğinde hızlı ve ortak akıl ile karar alabilmesinin büyük önem arz etiğini, bu hususta şirketin almış olduğu bu kararın yine şirket ana sözleşmesinin ve TTK'nın dışına çıkmadığı sürece kabul edilir ve geçerli olduğunu beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosyada davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
Mahkememizin .....Esas, .....Karar sayılı kararı ile, "Davacının açmış olduğu davanın erken açılan dava niteliğinde olduğundan usulden reddine, yöneticinin azline ilişkin davanın, davacının aktif husumeti olmadığından reddine" karar verilmiştir.
Mahkememiz kararının istinafı üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi .....Hukuk Dairesi'nin .....Esas, .....karar sayılı ilamı ile, "muris muris .....tarihinde vefat ettiği, vefat tarihinde sağ olan mirasçıların .....tarihinde mirası paylaştıkları, davacının .....tarihinde doğduğu, daha sonra kesinleşen mahkeme kararı ile davacı ile muris arasındaki soybağının kurulduğu, bu durumda davacının murisin vefat ve mirasın paylaşıldığı tarihlerde cenin olarak yer aldığı, sağ olarak tamamıyla doğumu ve babalık hükmü ile 4721 sayılı TMK m. 28/2 hükmü uyarınca geçmişe etkili olarak hak ehliyetini kazanacağından mirasçılık sıfatını da geçmişe etkili olarak kazandığı, bu durumda 4721 sayılı TMK m. 643/1 hükmü uyarınca .....mirasının açıldığı tarihte, davacının mirasçı olabilecek bir cenin durumunda olduğu için paylaşmanın doğumuna kadar ertelenmesi gerekirken, buna riayet edilmeden .....tarihli miras paylaşımının kanunun âmir hükmü gereğince geçersiz hale geldiği anlaşılmaktadır." gerekçesiyle kaldırma kararı verilmiştir.
DEĞERLENDİRME :
Dava ile yapılan şirket hisse devirlerinin iptali ile mirasçılık belgesine istinaden şirket hisselerinin miras payı oranında mirasçılar adı gösterilerek tereke adına kayıt ve tescili, mümkün olmaması halinde davacının miras payı oranında hissenin kayıt ve tescili, müdür olarak seçilen davalının müdürlük görevinin iptali ile şirkete yönetim kayyımı atanması talep edilmiştir.
Asıl ve birleşen dosyada taraflar arasındaki ihtilafın, şirket hisse devirlerinin iptali ile tereke adına kayıt ve tescili, mümkün olmaması halinde davacının miras payı oranında kayıt ve tescili ile şirket müdürünün müdürlük görevinin iptali ve şirkete yönetim kayyımı atanması talebinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nın 596.maddesinin 1.fıkrasında" Esas sermaye payının, miras, eşler arasındaki mal rejimine ilişkin hükümler veya icra yoluyla geçmesi hâllerinde, tüm haklar ve borçlar, genel kurulun onayına gerek olmaksızın, esas sermaye payını iktisap eden kişiye geçer. " 2.fıkrasında " Şirket, iktisabın öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde esas sermaye payının geçtiği kişiyi onaylamayı reddedebilir. Bunun için, şirketin, payları kendi veya ortağı ya da kendisi tarafından gösterilen üçüncü bir kişi hesabına, gerçek değeri üzerinden devralmayı, payın geçtiği kişiye önermesi şarttır. " ve 4.fıkrasında ise " Şirket, üç ay içinde esas sermaye payının geçişini açıkça ve yazılı olarak reddetmemişse onayını vermiş sayılır. " düzenlenmiştir.
Ticaret sicil kayıtlarının tetkikinde, müteveffa .....tarihinde vefatı üzerine davalı şirket üzerindeki hisselerinin mirasçıları eşi ....., çocukları ....., ....., ....., .....tarihinde intikalinin gerçekleştirildiği, işbu tescil kararından sonra yine mahkememize ibraz edilen Diyarbakır .....Aile Mahkemesi'nin .....esas, .....karar sayılı ilamı ile davacı .....davacının babası olduğunun tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin .....tarihli celse .....no'lu ara kararı gereğince, davacı vekiline, davada taraf olan .....dışındaki mevcut şirket ortaklarına ve payını devreden .....karşı birleştirme talepli dava açmak için süre verilmiş olup, verilen kesin süre içerisinde davacı tarafça dava açıldığı görülmüştür.
Mahkememizce yapılan değerlendirmede;
Asıl ve birleşen dosyada yapılan şirket hisse devirlerinin iptali ile tereke adına kayıt ve tescili talepleri bakımından, birleşen davalı .....payı .....Zümre mirasçılıkta eş olması nedeniyle değişmeyecek ve murisin kaç çocuğu olursa olsun 1/4 oranın miras payı olacaktır. .....tasarruf ettiği şirket hisseleri kendisine ait hisseler olup davacının tasarruf edilen hisselerde hakkı yoktur. Davalıların genel kurul düzenlediği dönemde davacı küçük henüz doğmadığından ve şirketin faaliyetlerinin devamı bakımından genel kurul yapılması ve müdür seçilmesi zorunlu olduğundan, davacının asli talebi olan şirket hisse devirlerinin iptali ile şirket hisselerinin tereke adına tereke adına şirket hisselerinin tescili talebinin reddine karar verilmiştir.
Asıl ve birleşen dosyada davacının terditli talebi olan miras hissesinin kayıt ve tescili talebinin, davacının mirasçı olması nedeniyle kabulüne karar verilmiştir. Baba bir kardeşlerine giden 37,5 adet payların iptaline ve davacı adına kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, asıl dosyada davalı .....müdürlük görevinin kaldırılması ve yerine yönetim kayyımı atanması talebinin; davalıların genel kurul düzenlediği dönemde davacı küçük henüz doğmadığından ve şirketin faaliyetlerinin devamı bakımından genel kurul yapılması ve müdür seçilmesi zorunlu olduğundan ve müdür seçimi seçim yapılan dönemdeki koşullarda kanuna uygun olarak yapıldığından ve bu talep genel kurul kararının iptali şeklinde ileri sürülmesi gerektiğinden reddine karar verilmiştir.
Birleşen dosyada şirket müdürü .....müdürlük görevinin kaldırılması ve yerine yönetim kayyımı atanması talebi yönünden, birleşen dosya davalılarının bu talep bakımından pasif dava ehliyetleri bulunmadığından, davanın HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Asıl ve birleşen dosyada yapılan şirket hisse devirlerinin iptali ile tereke adına kayıt ve tescili taleplerinin REDDİNE,
2-Asıl ve birleşen dosyada davacının miras hissesinin kayıt ve tescili talebinin KABULÜNE;
a) Asıl dosyada davalı .....davalı şirkette adına kayıtlı bulunan 237,5 adet payından 37,5 adet payının iptaline,
b) Birleşen dosyada davalı .....davalı şirkette adına kayıtlı bulunan 187,5 adet payından 37,5 adet payının iptaline,
c) Birleşen dosyada davalı .....davalı şirkette adına kayıtlı bulunan 187,5 adet payından 37,5 adet payının iptaline,
d) Birleşen dosyada davalı .....davalı şirkette adına kayıtlı bulunan 187,5 adet payından 37,5 adet payının iptaline,
e) Yukarıda a, b, c ve d bentlerinde iptaline karar verilen toplam 150 adet davalı şirket payının, davacı adına KAYIT VE TESCİLİNE,
3- Asıl dosyada davalı .....müdürlük görevinin kaldırılması ve yerine yönetim kayyımı atanması talebinin REDDİNE,
4- Birleşen dosyada şirket müdürü .....müdürlük görevinin kaldırılması ve yerine yönetim kayyımı atanması talebinin HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,
5-Asıl dosyada Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,8‬0.-TL karar ve ilam harcının davalı .....tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
6-Birleşen dosyada alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
7-Asıl dosyada davacı tarafından yatırılan 427,60.-TL başvurma harcı ve 427,60.-TL peşin harç olmak üzere toplam 855,2‬0.-TL harcın, davalı .....alınarak davacıya verilmesine,
8-Birleşen dosyada davacı tarafından yatırılan 615,40.-TL başvurma harcı ve 615,40.-TL peşin harç olmak üzere toplam 1.230,8‬0.-TL harcın, davalılar ....., ....., .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
9-Asıl dosyada davacının yatırdığı gider avansından harcanan 1.310‬,00.-TL tebligat, posta ve müzekkere giderinden, kabul/ret durumuna göre davacı takdiren 1/2 oranında haklı görülmekle; 655,00.-TL'sinin davalı .....alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Birleşen dosyada yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
11-Asıl ve birleşen dosyada davacının terditli talebi olan miras hissesinin kayıt ve tescili talebi bakımından davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan ve asıl dosya davalısı .....ile birleşen dosya davalıları ....., ....., .....arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL maktu vekâlet ücretinin, asıl dosya davalısı .....ile birleşen dosya davalıları ....., ....., .....müştereken ve müteselsilen alınarak davacı birleşen davacıya verilmesine,
12-Asıl dosyada davalılar .....Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile .....kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL maktu vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile 1/2'şer oranında davalılar .....Elektrik Temizlik Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile .....verilmesine,
13- Birleşen dosyada davalı .....kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00.-TL maktu vekâlet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalı .....verilmesine,
14-Yargılama sırasında davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
15-Yargılama sonucunda ve resen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse resen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı birleşen davacı vekili ile davalı birleşen davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan Üye Üye Katip