İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/835 K.2024/336

T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/835 Esas
KARAR NO : 2024/336
DAVA : İtirazın İptali (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/12/2022
KARAR TARİHİ : 28/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 20/12/2015 tarihinde "Taşınmazın Satılması Hakkında Aracılık Sözleşmesi" imzalandığını, imzalanan sözleşme doğrultusunda, nihai alıcı Ahmet ... ile müvekkili şirket arasında imzalanan 02/10/2016 tarihli "Gayrimenkul Satı Vaadi Sözleşmesi"'ne aracılık yaptığını, davalının yaptığı satış işlemi nedeni ile müvekkilinden KDV dahil 8.260-USD komisyon bedeli aldığını, davalı şirketin , aracılık yaptığı nihai alıcının satın almayı vaat ve taahhüt ettiği bağımsız bölümün sözleşmede öngörülen satış bedelini zamanında ödemediğini, bu sebeple nihai alıcının elektronik posta adresine 09/11/2021 tarihinde ödeme ihtarnamesi gönderildiğini, ancak alıcının gönderilen ihtarnameye rağmen , satış bedelini ödemeden imtina ettiğini, bu sebeple müvekkilinin, nihai alıcı ile imzaladığı sözleşmeyi haklı nedenlerle tek taraflı olarak feshettiğini, nihai alıcının , müvekkili şirkete gönderdiği ihtarnamede sözleşmenin feshedilmesi nedeni ile ödediği bedellerin iadesini talep ettiğini, akabinde müvekkilinin, nihai alıcı ile yapılan sözleşme için , davalı şirkete ödediği satış komisyonunun iadesi yönünden 14/10/2022 tarihli fatura kestiğini ve davalıya gönderdiğini, davalının ise aldığı komisyonu iade etmediğini ve müvekkilinin ... Noterliği'nin 27/09/2022 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini gönderdiğini, davalının ihtarnameye rağmen de ödeme yapmaması üzerine alacağın tahsili amacı ile ... icra Müdürlüğü'nün 2022/ ... takip sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı ile takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmesinde de herhangi bir anlaşma sağlanamadığından iş bu dosyanın açıldığını belirterek öncelikle dava konusu alacak ile sınırlı olmak kaydı ile davalı şirketin taşınır - taşınmaz malları ile 3.kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz konulmasını, davanın kabulünü, itirazın iptalini, takibin devamını, %20'den az olmamak üzere ince inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle ikame edilen davada zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin davacı ve dava dışı üçüncü şahıs arasında 02/10/2016 tarihinde gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi tanzim edilmesine aracılık yaptığını ve üstüne düşen tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve böylelikle komisyon almaya hak kazandığını, buna ilişkin faturasını da kestiğini ve ticari defterine kayıt ettirdiğini, yapılan sözleşmede , davacının B1,B2 ve B3 bloklar için teslim tarihi olarak Aralık 2017 tarihini belirttiğini, Aralık 2017 tarihine kadar davacı ile dava dışı üçüncü kişi arasında tanzim edilen ödeme planına göre belirlenen tüm ödemelerin dava dışı üçüncü kişi tarafından yapıldığını, ancak davacı şirketin bu akdi hükümlere riayet etmediğini , söz konusu daireyi bitiremediğini ve süresinde dava dışı üçüncü şahsa teslim etmediğini, davacının söz konusu edimini yerine getirmeyip, sonradan delil oluşturmak için yapmış olduğu bütün işlemleri kabul etmediklerini belirterek davanın öncelikle zamanaşımı yönünden reddini, aksi halde esastan reddini, alacağın %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.
TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; davalının kurulmasına aracı olduğu sözleşmenin haklı olarak feshedildiğinden bahisle, davalıya ödenen komisyon bedelinin iadesi istemi ile başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkememizce celp edilen ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davacı tarafça davalı aleyhine fatura alacağına istinaden toplam 8.260-USD alacağın faizi ile birlikte tahsili için yapılan ilamsız icra takibinden ibaret bulunup davalı şirketin sunduğu itiraz dilekçesi ile itiraz ettiği, takibin durduğu ve davanın yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme ve davacı ile dava dışı alıcı arasında imzalanan sözleşme dosyada mübrezdir.
Davalı yan her ne kadar zamanaşımı süresinin dolduğunu iddia etmiş ise de; taraflar arasındaki sözleşmenin 10.maddesinde ''Nihai alıcı ile ... arasında aracı vasıtasıyla imzalanmış satış vaadi sözleşmesinin herhangi bir sebepten ötürü feshedilmesi yahut sona ermesi halinde aracı almış olduğu komisyon ödemesini ... 'a 15 takvim günü içinde ve ... nihai alıcıya satış bedelini iade etmeden evvel geri ödemek zorundadır.'' hükmünün yer aldığı, davacının satış vaadi sözleşmesini feshinin 11.08.2022 tarihinde olduğu, bu durumda 27.08.2022 tarihinde alacağın muaccel hale geldiği, TBK 149 uyarınca zamanaşımının, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlayacağı ve 27.08.2022 tarihinde işlemeye başlayan TBK 147 de belirtilen zamanaşımı süresinin, dava tarihi itibari ile dolmadığı tespit edilmekle yargılamaya devam olunmuştur.
Bilirkişi ... ve ... tarafından düzenlenen 06/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
''..1-Taraf şirketler arasında 20/12/2015 tarihinde imzalanan "Taşınmazın Satılması Hakkında Aracılık Sözleşmesi" bulunduğu,
2-Davacı şirket ile dava dışı ... arasında 02/10/2016 tarihinde Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi imzalanmış olduğu,
3-Taraflar arasında imzalanan Aracılık Sözleşmesi uyarınca; davalı şirket tarafından 18/10/2016 tarihli A-27 no.lu " Gayrimenkul satış komisyonu B1-068" açıklamalı 7.000-USD+KDV =8.260-USD bedelli fatura tanzim edilmiş olduğu , bu faturaya istinaden davacı şirket tarafından 06/02/2017 tarihinde davalı şirkete 8.260-USD ödeme yapılmış olduğu,
4-Davacı şirket tarafından keşide edilen 11/08/2022 tarihli ihtarname ile dava dışı alıcı ... 'a taşınmazın satış bedelinin sözleşmede belirtilen koşul ve şartlarla ödenmemiş olduğundan sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin bildirilmiş olduğu,
5-Davacı şirket ile dava dışı 3.şahıs arasında keşide edilen ihtarnamelere göre; dava dışı 3.şahıs tarafından davacı şirkete toplam 59.968,10-USD ödeme yapılmış olduğu (10.000.+21600.+5.700.+5.700.+5.700.+5.700.+5.568,10=59.968,10), dava dışı 3.şahıs tarafından Şubat 2018 taksitinden 131,90-USD, Mayıs 2018 Kasım 2019 dönemini kapsayan 7 taksit toplamı olan 39.900-USD olmak üzere toplam 40.031,90-USD taksit tutarının ödenmemiş olduğu, buna göre, davacı şirket tarafından gönderilen fesih ihtarnamesi ile sözleşmenin 11/08/2022 tarihinde haklı nedenle feshedilmiş olduğu,
6-Dava ve takip talebine konu edilen , davacı şirket tarafından tanzim edilen 14/10/2022 tarihli ... no.lu 8.260-USD bedelli iade faturasının muhatabının davalı şirket olduğu , söz konusu e-Arşiv faturanın davalı şirkete elektronik ortamda teslim edilmiş olduğu, faturaya karşı davalı tarafından yasal itiraz süresi içerisinde yapılan herhangi bir itiraz dosya kapsamında rastlanılmadığı,
7-Davacı şirketin ticari defterlerinde , takip tarihi itibarıyla davalı şirketin davacıya 8.260-USD borcu bulunduğu,
8-Davacının ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... takip sayılı dosyasında davalıdan 8.260-USD komisyon iadesi alacağın talep edebileceği,
Sonuç ve kanaatine varılmıştır. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.
Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; taraflar arasında 20/12/2015 tarihinde taşınmaz satışına aracılık sözleşmesi imzalandığı, imzalanan sözleşme doğrultusunda, nihai alıcı dava dışı ... ile davacı arasında imzalanan 02/10/2016 tarihli gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine davalının aracılık ettiği ve 8.260-USD komisyon bedeli aldığı, sonrasında davacı tarafça dava dışı nihai alıcı ile olan sözleşmenin feshedildiği hususlarında bir anlaşmazlık yoktur.
Davacı yan; dava dışı alıcının sözleşme hükümlerine aykırı olarak 10.02.2018 tarihinden itibaren ödemelerini yapmamış olması nedeniyle feshin haklı olduğunu, dava dışı alıcının ödemeleri bıraktığı tarihte, kendisi ile yapılan sözleşmenin V-2/a ve V-2/e maddelerinde yer alan fiili teslimin 180 gün ve sonrasında 6 ay uzamasına ilişkin hükümlere göre fiili teslim tarihinin gelmediğini iddia ederken, davalı ise davacının fiili teslim tarihi 2017 Aralık olmasına rağmen bu teslimin gerçekleşmediğini ve feshin haksız olduğunu savunmuştur.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 10. Maddesinde ''Nihai alıcı ile ... arasında aracı vasıtasıyla imzalanmış satış vaadi sözleşmesinin herhangi bir sebepten ötürü feshedilmesi yahut sona ermesi halinde aracı almış olduğu komisyon ödemesini ... 'a 15 takvim günü içinde ve ... nihai alıcıya satış bedelini iade etmeden evvel geri ödemek zorundadır. Eğer sözleşme ... 'ın kusuru sebebiyle (Örneğin; geç veya eksik teslimat, hiç teslim edememe gibi..) feshedilmiş veya sona ermiş ise aracı komisyon ödemesini iade etmeyecektir'' hükmünün yer aldığı görülmüştür.
Davacı ile dava dışı alıcı arasında imzalanan sözleşmenin incelenmesinde; taşınmazın ... Mah. ... Sk ... ada 15 parselde B1 Blok, 9. Kat, 68 nolu bağımsız bölüm olduğu, sözleşmenin II-3 maddesi uyarınca fiili teslim tarihinin Aralık 2017 olduğu, V-2-a maddesinde ''Yukarıda belirtilen taşınmazın fiili teslim tarihine 180 günlük olası cezasız gecikme dönemi ayrıca ilave olunmak üzere, taşınmaz fiilen teslim için hazır hale gelmesinden bir ay önce ... durumu alıcıya yazılı olarak bildirecektir'' ve V-2-e maddesinde'' ... sözleşme konusu taşınmazı mücbir sebepler ile yasal ve idari engeller hariç olmak üzere belirtilen tarihte (180 günlük olası gecikme süresi hariç) teslim edememesi durumunda alıcılar ... 'a 6 aylık cezai hükümsüz ek bir süre vereceklerdir'' hükümlerinin yer aldığı görülmüştür.
Somut olayda; her ne kadar davacı taraf fiili teslim tarihinin uzama süresi sonrası Aralık 2018 e denk geldiğini, dava dışı alıcının bu tarihten önce ödemeleri bırakması nedeniyle taraflarınca yapılan feshin haklı olduğunu iddia etmiş ise de , dosya kapsamında davacı yanın Aralık 2017 tarihinde taşınmazı fiilen teslim etmediği ve dava dışı alıcının 10.02.2018 tarihine kadar ödemelerini yapmış olduğu hususlarının sabit olduğu, davacı tarafın 09.11.2021 tarihli ihtarname ile dava dışı alıcıya ödeme ihtarında bulunduğu ve sonrasında 11.08.2022 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği, ancak ne dava sürecinde ne de gönderilen ihtarnamelerde davacı tarafça kendi kabul ettiği 2018 Aralık tarihinde dahi davaya konu taşınmazın teslime hazır olduğu ancak dava dışı alıcı tarafından ödeme yapılmadığından teslimin gerçekleşmediği hususunun iddia ve ispat edilmediği, bu sebeple davacının kabul ettiği uzamış fiili teslim tarihinde dahi taşınmazın tamamlanmış ve teslime hazır olduğu hususunun ispata muhtaç olduğu, dava dışı alıcı ile yapılan sözleşmenin karşılıklı edimleri içerdiği ve iki tarafa borç yüklediği, bu sebeple taraflardan biri kendi edimini yerine getirmeden karşı taraftan edimini yerine getirmesini isteyemeyeceği, anılan sebeplerle davacının feshinin haklı olduğunun ispatlanamadığı, böylece davalının taraflar arasındaki sözleşmenin 10. Maddesi uyarınca komisyona hak kazandığı anlaşılmakla davanın reddine ve davacı yanın kötüniyeti sabit olmadığından şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
Şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine,
2-Davacı tarafından yatırılan 1.864,91-TL peşin harçtan alınması gereken 427,60-TL harcın mahsubu ile fazla yatan 1.437,31-TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 24.680,22-TL ücreti vekaletin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Yargılama giderlerinden sayılan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydına,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır