İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2020/301 K.2025/189
T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/301
KARAR NO : 2025/189
DAVA : Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ : 04/09/2020
KARAR TARİHİ : 11/11/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin ---- mirasçıları olduklarını, davalılar tarafından ---- resminin bulunduğu, hatıra para adı altında kağıt euroların basıldığını, bu kullanıma davacıların muvafakatlarının olmadığını, bu durumun FSEK ten kaynaklanan mali hakların ihlali niteliğinde olduğu belirtilerek şimdilik 10.000,00 TL tazminatın FSEK 68 madde kapsamında 3 kat bedelinin alınmasının talep etmiştir.
Davacılar vekili dilekçesi ile Davalı ------ karşı davasından feragat ettiğini belirtmiştir.
Mahkememizin ----Esas sayılı dosyasında davalı ------ yönünden dosyanın tefrikine ayrı bir esasa kayıt edilmesine karar verilmiş olup, dosya tefrik edilmekle mahkememizde ----Esas numarasını almakla, ------ Numarası ve 20/03/2024 tarihli karar ile davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, davacıların murisi Sanatçı ----- hatıra para üzerine fotoğrafının kullanılması üzerine davacıların mirasçı sıfatıyla mali haklarının ihlal edilip edilmediği maddi tazminat taleplidir.
Mahkememiz dosyasından aldırılan 17/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: FSEK yönünden yapılan incelemede; davaya konu karakterlerin, hususiyet içerdiği ve eser olarak FSEK korumasından faydalanacağı, Davacılardan yazılı izin alınmadan yapılan kullanımların FSEK kapsamında ihlal olarak değerlendirilebileceği, «den yapılan incelemede; Dosya kapsamında kaç adet satış yapıldığı ve birim fiyatının ne kadar olduğu hakkında bilgi yer almadığı ve harici yollar ile internet siteleri üzerinde yapılan tespitlerde 2024 yılı içerisinde hatıra paralar için belirlenen satış fiyatları üzerinden satış yapılıp yapılmadığı yönünden bir tespit yapılamadığında Sayın Mahkeme tarafından belirtilen miktar ve yine ----sitesi üzerinden yapılan satış birim fiyat ortalamaları esas alınarak hesaplama yapıldığını, minimum 5.000 Adet üzerinde toplam ortalama satış tutarı: ( 5.000 Adet x 113,30 TL.) = 566.500,00 TL.olarak hesaplanmış olduğuna dair raporunu sunmuşlardır.Mahkememiz dosyasından aldırılan 11/10/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda sonuç olarak: Dava konusu olan basılı Euro banknotlar sahibinin hususiyetini taşımadığından, eser Dava konusu olan basılı Euro eser niteliği taşımadığından basılan paraların maliyet hesabı gerçekleştirilmediği, 19/09/2024 tarihinde düzenlemiş olduğumuz bilirkişi heyet raporuna yapılan itirazlar değerlendirilmiş olup yapılan yorum ve hesaplamalarda değişiklik olmadığına dair ek raporunu sunmuşlardır.Mahkememiz dosyasından aldırılan 21/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: Dava konusu uyuşmazlığa konu davacıların murislerine ait fotoğrafın gerek kullanım şekli toplumu bilgilendirme ve haber alma hakkının sağlanması kapsamında görülmesinin mümkün olmadığı, Sayın Mahkemece, FSEK 86 ve BK 49. Maddesine, aykırılığın yani kişilik haklarına saldırı oluşturduğu yönünde kanaat oluşması halinde; davacıların. 268.775,43.TL. Maddi tazminat talep edebileceği, Reklam ve Matbaa yönünden Spesifik bir ürün olan Hatıra Paraların maliyetinin ispata muhtaç olduğu, Manevi tazminatın tayini ve miktarının tespiti hususunun Mahkemenin takdirinde olduğuna dair raporunu sunmuşlardır.
Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.
İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, Davacıların sanatçı----- mirasçıları oldukları, davalılarca bastırılıp hatıra para adıyla satışa sunulan kağıt Euroların üzerinde bulunan ----- resminin FSEK den kaynaklı mali hakların ihlali niteliğinde olduğu iddiasıyla maddi tazminat talebinde bulundukları dava açıldıktan sonra davalı ------ yönünden davanın tefrik edildiği iş bu dosyaya sadece davalı ... yönünden devam edildiği, davalı ... vekilinin ticari amaç değil tanıtım amaçlı baskı yapıldığı ve davacıların örtülü olarak rıza gösterdiklerini ayrıca ------ resminin kullanılmasının hak ihlali niteliğinde olmadığının belirtildiği aldırılan 17/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu hatıra paralar kullanılan----- resimlerinin hususiyet içerdiği bu nedenle FSEK kapsamında ihlal olduğunun belirtildiği, yine ihlale konu hatıra paraların hususiyet içermesi nedenle eser mahiyetinde olduğunun belirtildiği, maddi yönden ise 566.500,00 TL hesaplama yapıldığı, itiraz üzerine aldırılan 11/10/2024 tarihli ek raporda da aynı görüşlerin muhafaza edildiği, daha sonra taraf vekillerinin itirazları da dikkate alınarak dosyanın yeni bir heyete sunulduğu aldırılan 19/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu hatıra paraların ticari amaç kapsamı ile kullanıldığı, bunun da FSEK kapsamında eser mahiyetinde olmadığı fakat bunun haksız fiil ve FSEK 86. Maddesi kapsamında ihlal kapsamında olduğu maddi tazminat talebi yönünden 268.775,43 TL olarak hesaplama yapıldığı buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davaya konu hatıra paraların davalı tarafça ------ tiplemelerinin kullanılarak ticari amaç güdülmek suretiyle satışa sunulduğunun anlaşıldığı, hatıra paraların görselleri incelendiğinde ------icracı sanatçı vasfı ile yer aldığı sinema filmlerindeki tiplemelerinin bulunduğu, mahkememizce hükme alınan 19/07/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre davaya konu hatıra paraların eser mahiyetinde olmasa dahi FSEK 83. Ve 84. Maddeleri uyarınca eserde kullanılan tiplemelerin kullanımının haksız rekabet teşkil ettiği, her ne kadar davalı vekilince sanatçı ------ ölümünün üzerinden 10 yıl geçtiği için FSEK 86. Madde kapsamında kullanabileceği yönünde savunmada bulunulmuş ise de hatıra para üzerinde kullanılan ----- görsellerin sanatçının normal hayatındaki fotoğrafı olmayıp icracı sanatçı sıfatıyla bağlantılı hak sahibi olduğu sinema eserlerindeki tiplemelerine ilişkin olduğu, ticari faaliyet kapsamının da hatıra para üzerinde yer alan bu tiplemelerin kullanılması şeklinde olduğu, bu yönüyle bakıldığında davalı kullanımlarının haksız fiil teşkil ettiği, maddi yönden elde edilen gelir sebebiyle davacıların mirasçı sıfatıyla davalıdan maddi tazminat talep edebilecekleri, davalı ikrarına göre satışı yapılan 5000 adet hatıra para üzerinden en düşüğü 150 TL olmak üzere çeşitli fiyatlardan satış yapıldığı, basım masrafları düşüldükten sonra hesaplanan 268.775,43 TL' nin tazminat olarak davalıdan alınarak davacılara miras payları oranında verilerek neticeten davacının davasının kabulü ile aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
Davanın KABULÜ ile, 268.775,43 TL' nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak yasal payları oranında davacılara verilmesine,Hüküm kesinleştiğinde, masrafı davalıdan alınmak üzere Türkiye' de yayın yapan trajı yüksek on gazeteden birinde özet olarak ilanına,
1-Alınması gereken 18.360,04 TL harçtan Peşin alınan 170,78 TL peşin harç + 4.420,00 TL ıslah harcının mahsubu ile eksik alınan 13.769,26 TL harcın davalıdan tahsiline, hazineye gelir kaydına,
2-Davacılar tarafından yapılan toplam 28.424,50 TL yargılama gideri ve 4.590,78 TL harç toplamı olmak üzere toplam 33.015,28 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 55.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine,
4-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair davacılar vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.