İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/339 K.2024/568

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/339
KARAR NO: 2024/568
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
EK KARAR TARİHİ: 18.12.2023 tarihli ek karar.
NUMARASI: 2018/783 E. - 2019/858 K.
DAVANIN KONUSU: Yargılamanın iadesi- İtirazın İptali
Taraflar arasındaki yargılamanın iadesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen ek karara karşı, davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davalılar vekili, 24.11.2023 tarihli yargılamanın iadesi talepli dilekçesinde özetle; dava dosyasında davalı müvekkilleri için istenen adli yardım taleplerinin kabul edilmediğini, bunun sonucu olarak istinaf harcını ve masraflarını yatıramadıklarını. mahkemece istinafın yapılmadığına karar verildiğini, bu kararın istinaf ve temyiz incelemesi sonrasında kesinleştiğini, Anayasa Mahkemesinin adli yardım talebinin reddini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdiğini, davalı şirket ... AŞ ile bu şirket ortağı davalı ...'nun adli yardıma muhtaç olduğunu, yargılamanın yenilenmesinin olağanüstü bir kanun yolu olduğunu, hukuk davalarında yargılamanın yenilenmesi yargılama sırasında yapılan ve verilen hükmü doğrudan etkileyen ya da etkileme ihtimali bulunan yanlış ve hataları gidermek suretiyle gerçeğin ortaya çıkarılmasını sağlayan ve yargıya olan güveni ve kişilerin hukuk güvenliğini güçlendiren, hukuk devleti ilkesinin gereği olan bir kurum olduğunu ileri sürerek, HMK'nın 381.maddesi gereğince İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının istemlerinin AYM kararına dayanması sebebi ile teminatsız olarak durdurulmasına, yapılacak inceleme neticesinde yargılamanın iadesine, kesinleşmiş mahkeme kararının kaldırılarak istinaf taleplerinin kabulü ile dosyanın istinaf mahkemesine gönderilmesine ve dava giderleri ile vekalet ücretinin de davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar vekili, talep açıklamaya ilişkin 12.12.2023 tarihli dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesi Kararlarının tüm mahkemeler için bağlayıcı ve kesin hüküm niteliğinde olduğunu, özellikle tüzel kişiler için adli yardım kurumunun işlemeyeceği sebebi ile harç yatırılmama sonucunda red olunan istinaf isteğinin " Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması" şeklindeki yargılamanın iadesi sebebine dayandıklarını beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen 18.12.2023 tarihli ek karar ile; "... İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında tahsilde tekerrür olmamak üzere;1.175.776,81 TL üzerinden İTİRAZININ İPTALİNE TAKİBİN DEVAMINA, fazla istemin reddine,Takip tarihinden itibaren; 1.116.521,14 TL taksitli ticari kredi asıl alacağına %32,16 üzerinden faiz yürütülmesine ve faizlerin %5 BSMV si ile tahsiline ,hüküm altına alınan 1.175.776,81 TL nin %20 si oranında icra inkar tazminatının davacı lehine davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Davalılar ... ve ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesini verirken peşin yatırması gereken nispi istinaf harcını yatırmamıştır. İstinaf harçlarının yatırılması için HMK'nın 344. maddesi uyarınca mahkememizce harçların yatırılması konusunda davalılar vekiline muhtıra tebliğ edilmiş, 11/11/2019 tarihli dilekçede davalılar vekili; müvekkillerinin maddi durumlarının istinaf harç ve giderlerini ödemeye elverişli olmadığını, müvekkilleri hakkında gerekli araştırma yapıldığında, davalı müvekkillerinin tüm mallarının haczedildiğinin ve malları üzerinde tasarruf edemediklerinin görüleceğini, müvekkillerinin adli yardımdan yararlandırılmaması halinde, Anayasa ile teminat altına alınan hak arama hürriyetinin ve adil yargılanma hakkının ortadan kalkacağını belirterek, HMK'nın 334-340. maddeleri gereğince adli yardım talebinin kabulü ile müvekkillerinin yargılama harç, gider ve peşin avanstan muaf tutulmasına karar verilmesini istemiştir.Dava dosyası İstanbul BAM 14 Hukuk Dairesi ne gönderilmiş ve dairenin 2019/2611 Esasına kaydedilmiş, davalılar vekilinin adli yardım talebi bu dosya üzerinden değerlendirilmiştir.İstanbul BAM 14 Hukuk Dairesi nce yapılan değerlendirme sonunda; 07/01/2019 tarihli karar ile HMK'nın 337/1. maddesi uyarınca davalıların adli yardım taleplerinin reddine karar verilmiştir. Dairenin anılan kararına karşı davalılar vekili tarafından itiraz edilmiş, itirazı 2020/1 d. İş sayılı dosya üzerinden inceleyen İstanbul BAM 15. HD si 16.01.2020 tarihli kararla, davalılar yönünden adli yardım koşullarının bulunmadığı, adli yardım talebinin reddine dair kararın hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, itirazın reddine karar vermiştir.İstanbul BAM 14 Hukuk Dairesi 2019/2611 Esas- 2020/23 Karar sayılı, 17/01/2020 tarihli kararıyla, HMK'nın 344. maddesi uyarınca işlem yapması için dosyayı ilk derece mahkemesi olan İstanbul 15 ATM ye geri göndermiştir.Mahkememizce, HMK'nın 344. maddesi uyarınca davalılar vekiline istinaf peşin harcını yatırması için muhtıra tebliğ edilerek bir haftalık ödeme süresi tanınmış, davalılar vekili, muhtıra tebliğine rağmen yasal kesin süre içinde istinaf peşin harcını yatırmamış, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair 12/02/2020 tarihli ek karar verilmiştir.İstanbul 15 ATM nin 12/02/2020 tarihli ek karar davalılar vekiline tebliğ edilmiştir. Bu ek karara karşı davalılar vekili, yasal bir haftalık süre içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Davalılar vekilinin istinaf başvurusu İstanbul BAM 15 HD sinin 2020/861 esas 2020/592 karar sayılı 17/06/2020 tarihli ilamı ile esastan reddedilmiştir. Davalılar vekili 24/11/2023 tarihli dilekçesi ile HMK 374 vd md gereğince " Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması" gerekçesine dayanarak yargılamanın iadesine karar verilmesini istemiştir. Mahkememizce HMK madde 379 gereğince talep dilekçesi diğer tarafa tebliğ edilmiş, ön koşulların incelenmesi bakımından muraafaa duruşması 18/01/2024 tarihinde yapılmıştır. Davalılar vekili talebini tekrar etmiş, Mahkememizin kesinleşen kararını ortadan kaldıran hüküm olarak Anayasa Mahkemesi nin "Adli Yardım " talebinin reddi konusunda verdiği 17/05/2023 tarih ve ... başvuru numaralı kararı açıklamıştır.Açıklanan kararda; mahkememiz dosyasındaki itirazın iptali hükmünün ortadan kaldırıldığına dair bir hüküm kurulmadığı, mahkememiz dosyasının davalıları hakkında lehe verilen hak ihlali tespiti olmadığı, Anayasa mahkemesi ne bireysel olarak başvuran 3. Kişiler ve onlar hakkındaki bireysel hükmün açıklandığı, TBMM ye kanun değişikliği konusunda öneride bulunulduğu görülmüştür. Sonuç olarak mahkememiz dosyasındaki itirazın iptali hükmünü ortadan kaldıran kesin nitelikte bir karar Anayasa Mahkemesi nce verilmemiştir.Bu nedenlerle HMK 379 md gereğince yapılan ön inceleme sonunda davalıların yargılamanın yenilenmesi talebi reddedilmiştir." gerekçesiyle, yargılanmanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalılar vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yargılamanın yenilenmesinin olağanüstü bir kanun yolu olduğunu, yeniden yargılamanın yapılabilmesi için hükmü veren mahkemeye yargılanmanın yenilenmesi dilekçesi ile başvuru gerektiğini, ilk derece mahkemesi kararının istinafı üzerine istinaf aşamasında daha önce verilen adli yardım taleplerinin reddine yönelik kararın hukuka aykırı olduğunu, davalı müvekkili ...'nun adına kayıtlı taşınmazların üzerinde hiçbir tasarruf yetkisi bulunmadığını, taşınmazların tamamının borçları nedeniyle hacizli olduğunu, icra dairelerince satış işlemleri devam ettiğini, icra dosyalarındaki borcunun taşınmazların değerlerinden epeyce fazla olduğunu, maddi durumunun dava harç ve giderlerini karşılayamayacağını, müvekkilinin maddi durumunun elverişli olmaması nedeniyle gerekli harç ve giderleri ödeyemeyeceğinden adli yardım talebinin kabulü yerine reddinin hatalı olduğunu, Anayasa Mahkemesi kararı gereğince yargılanmanın yenilenmesine karar verilmesi gerektiğini, adil yargılanama haklarının ihlal edildiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE İstinaf başvurusu, genel kredi sözleşmesinden doğan alacağın asıl borçlu ve müteselsil kefilden tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davasında verimiş olan hükme karşı yargılamanın iadesi talebinin reddine dair verilen ek kararına ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda yargılanmanın yenilenmesi talebinin reddine dair ek karar verilmiş; bu ek karara karşı, davalılar vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İlk Derece Mahkemesi nezdinde 29.08.2018 tarihinde açılan eldeki itirazın iptali davası, genel kredi sözleşmesinden doğan alacağın asıl borçlu ve müteselsil kefilden tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, dosya içeriğine göre; mahkemece davanın 2018/783 Esas sırasına kaydı yapılarak yargılamaya başlandığı, mahkemenin 26.09.2018 tarihli, 2018/783 Esas, 2019/858 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile itirazın iptaline karar verildiği, bu kararın, davalılar vekilince adli yardım talepli olarak istinaf edildiği, adli yardım talebinin Dairemizin 2019/2611 Esas sayılı ara kararı ile reddedildiği, bu karara yapılan itirazın İstanbul BAM 15.Hukuk Dairesinin 16.10.2020 tarih ve 2020/1 D.İş sayılı kararı ile reddedildiği, bu karar üzerine İlk Derce Mahkemesine gönderilen dava dosyasında mahkemece davalılara istinaf harçlarının ödenmesi için çıkarılan muhtıraya rağmen harçların ödenmediği, bu sebeple 12.02.2020 tarihli ek karar ile istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verildiği, bu ek karara karşı davalılar vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 18.06.2020 tarih ve 2020/861 Esas, 2020/592 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, Dairemiz kararına karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 12.04.2021 tarih ve 2020/5883 Esas, 2021/3574 Karar sayılı ilamı ile Dairemizin esastan ret kararının onandığı ve İlk Derece Mahkemesi kararının 12.04.2021 tarihinde kesinleştiği, kararın kesinleşmesinin akabinde davalılar vekilince, 28.11.2023 tarihli dilekçe ile bu kez kesinleşen İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulduğu, Mahkemece esas dava dosyası üzerinden verilen 18.12.2023 tarihli ek karar ile bu talebin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.Yargılamanın iadesi talebi, ayrı bir dava olarak açılır ve incelenir. Başka bir deyişle, diğer davalarda olduğu gibi harçlandırılmış bir dava dilekçesi ile açılır. Hakkında yargılamanın yenilenmesi istenilen davanın devamı niteliğinde olmayıp bilâkis yeni bir davadır. Yargılamanın iadesi davası, yargılamanın iadesi nedenleri ve bu davalarda izlenecek usul 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 374. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan Yasanın 375. maddesinde; dava dilekçesinde yargılamanın iadesini haklı gösteren sebeplerin açıkça gösterilmesi ile davanın ayrı bir dava olduğu gözetilerek karar ve ilam harcının da alınması gerektiği düzenlenmiştir. Yargılamanın iadesi sebepleri 6100 sayılı HMK'nın 375. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Somut olayda davalılar vekili, karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması şeklindeki yargılamanın yenilenmesi sebebine dayanarak talepte bulunmuştur. Ancak ilk derece mahkemesince yukarıda belirtildiği şekilde bu talebin yargılamanın yenilenmesi istenilen davanın devamı niteliğinde olmadığı, bilakis yeni bir dava olduğu, karar ve ilam harcı alınması gerektiği nazara alınmaksızın yargılamanın yenilemesi istenilen dava dosyası üzerinden inceleme yapılarak ek karar ile talebin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur. Bu durumda mahkemece, davalılar vekilinin yargılamanın yenilenmesi talebinin, yargılamanın yenilenmesi istenilen davanın devamı niteliğinde olmadığı, yeni bir dava olduğu nazara alınarak, davalılar vekilinin talebinin ayrı bir esasa kaydedilmesi sağlanıp, karar ve ilam harcı alınarak yargılamanın yenilemesi talebinin incelenmesi için istinafa konu ek kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle 1-HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu, yargılamanın iadesi talebinin reddine dair 18.12.2023 tarihli ek kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında yargılamanın iadesi talebinin yeniden görülmesi için dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davalılar tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine, 4-Davalılar tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.04.04.2024