Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/1422 K.2023/6276

1. Hukuk Dairesi         2022/1422 E.  ,  2023/6276 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/905 E., 2021/2478 K.
DAVA TARİHİ : 19.10.2015
HÜKÜM/KARAR : Kabul / Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Yüksekova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/435 E., 2019/230 K.
Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari İli Yüksekova İlçesi Örnek köyü 112 ada 2 parselin kadastro çalışmalarında Hazine adına tescil edildiği, yapılan bu tespitin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, taşınmazın üzerinde müvekkilinin mirasbırakandan kendisine kadar eklemeli bir şekilde devam eden zilyetlik süresinin 60 yıldan fazla olduğunu, zilyetlikle mülk edinme koşullarının taşınmaz mal üzerinde yapılacak keşifte anlaşılacağını, bu nedenle Hazine adına olan tapunun iptaline ve müvekkili adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1.İlk derece Mahkemesinin 2015/838 Esas, 2017/120 Karar sayılı kararıyla, davanın HMK'nın 114/1-i ve 115/2 fıkraları uyarınca kesin hüküm nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince, Usulden verilen bu karar genel mahkemelerde dava açılmasına engel olmayacağı gibi davacının Kadastro Mahkemesinde yargılama giderini yatırmamış olması dava konusu taşınmaz açısından dava hakkının elinden alınması sonucunu doğurmayacağı, İlk Derece Mahkemesince taraf delillerinin toplanması, mahallinde keşif yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek HMK’nın 353/1-a. maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
2. İlk derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararıyla, davanın kabulü ile çekişmeli 112 ada 2 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptaline ve davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının çekişmeli taşınmazla ilgili vergi kaydı ibraz etmesi eklemeli zilyetliğe dayanmakta ise önceki zilyetlerden kendisine olan geçişleri somut belgelerle ispatlaması gerektiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların araştırılmadığını, sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmediğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1927 yılından bu yana hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, 3402 sayılı Kanun'un 14 üncü ve 46 ncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacı lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını ileri sürerek hükmün kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İleri sürülen istinaf nedenlerine, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmemesine göre davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-i bendi ve 303 üncü maddesi,
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 28 inci ve 36 ncı maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Kadastro sonucu, Yüksekova İlçesi Örnek Köyü çalışma alanında bulunan 112 ada 2 parsel sayılı 1.825,04 metrekare yüz ölçümündeki kerpiç ev ve arsa vasıflı taşınmaz, tutanağın beyanlar hanesinde davacının işgalinde olduğu gösterilerek Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sonucunda oluşan tapu kaydı uyarınca Hazine adına tespit edilmiş, davacı tarafından taşınmazın tespitine itiraz edilmesi üzerine Yüksekova Kadastro Mahkemesinin 2007/869 Esas 2009 /88 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine, taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş, taşınmazın kadastro tespiti hükmen kesinleşmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesince, davacı lehine 3402 sayılı Kanun'un 14 üncü ve 46/1 inci maddelerinde belirtilen koşulların oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf talebi esastan reddedilmişse de, verilen karar dosya kapsamına ve usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.
3.Dava konusu taşınmazın hükmen tesciline esas alınan Yüksekova Kadastro Mahkemesi'nin 2007/869 E., 2009/88 K. sayılı dosyasında, eldeki dosya davacısı ... tarafından dava konusu 112 ada 2 parsel sayılı taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayalı olarak dava açılmış, yapılan yargılama sonucunda delil (keşif) avansının süresinde yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ve anılan karar temyiz edilmeksizin 15.06.2009 tarihinde kesinleşmiştir. Eldeki davada da davacı, dava konusu 112 ada 2 parsel sayılı taşınmazın irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuş olup her iki davanın da tarafları, konusu ve sebebi aynıdır.
4. Hemen belirtilmelidir ki, 3402 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi gereğince taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenecek avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olup avans yükümlülüğünün yerine getirmemesi halinde ilgili kişi talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacaktır. Bu durumda verilecek karar ise davanın esasına ilişkin olup taraflar arasında kesin hüküm oluşturacaktır.
5. Hal böyle olunca, 6100 sayılı HMK’nın 114/1-i maddesi uyarınca dava şartları arasında bulunan ve mahkemece yargılamanın her safhasında re'sen gözetilmesi gereken kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz eden Hazine harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.