Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1551 K.2025/5096

3. Hukuk Dairesi         2025/1551 E.  ,  2025/5096 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1427 E., 2025/217 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/466 E., 2024/337 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalı ...'nün 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında müvekkili Bakanlık adına "ilköğretim" alanında master ve doktora öğrenimi görmek üzere ABD'ye gönderildiğini, davalı ...'nün .. .. Noterliğinin 18.06.1999 tarihli ve 0 ... yevmiye numaralı taahhütname, diğer davalılar .., .. ve ..'in 18.06.1999 tarihli kefaletnameyi imzaladığını, davalı ...'nün master ve doktora eğitimini 23.06.2007 tarihinde tamamladığını, ancak doktora öğrenimi süresince süre uzatımı ek yüklenme senedi düzenlenmesi kaydıyla verildiğinden 31.07.2002 tarihli ek yüklenme senedinin düzenlendiğini ve diğer davalılar .., .. ve ..'dan 05.08.2022 tarihli ek kefaletname senedinin alındığını, davalı ...'nün en son süre uzatım tarihi olan 23.06.2007 tarihinden sonra görev talebinde bulunduğunu, davalı göreve başladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüğünün geri kalan kısmının dava dışı TÜBİTAK'a devredildiğini, davalı ...'nün dava dışı TÜBİTAK'ta mecburi hizmet görevini ifa ederken FETÖ ile iltisakı tespit edilerek 17.06.2014 tarihinde iş akdinin feshedildiğini, davalı ... hakkında soruşturma dosyalarının olduğunu, davalının açtığı davada işe iadesine karar verildikten sonra göreve başlaması uygun görülmediğinden kendisine TÜBİTAK tarafından tazminat ödendiğini, bu durumun müvekkili Bakanlığa bildirilmesi üzerine davalılar hakkında 19.03.2021 tarihli makam oluru ile tazminat takibatına başlanıldığını, davalı bursiyerin bu süreçte adına tahakkuk eden borcu ödemediği gibi borcun mecburi hizmet yoluyla ifasına yönelik görev talebinde de bulunmadığını, davalının yüklenme senetlerine aykırı davranması sonucu 17.06.2014 tarihinde görevine son verildiğini, müvekkili Bakanlığın davalının yaptığı mecburi hizmet düşüldükten sonra bakiye 79.428,09 USD ve 721,57 TL harcama yaptığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 79.428,09 USD ve 721,57 TL'nin her bir ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalılardan (kefillerin her birinin sorumlu olduğu miktar itibarıyla) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili; davalılardan ..'nün yüksek lisans ve doktora eğitimini ..'de tamamladıktan sonra 2007 yılında yurda döndüğünü, bilahere görev talebinde bulunduğunu, zorunlu hizmet yükümlülüğünün davacı Bakanlık tarafından dava dışı .. Başkanlığına devredilmesi üzerine 15.11.2007 tarihinde görevine başladığını, davalı ...'nün iş akdinin 17.06.2014 tarihinde "hizmetine ihtiyaç yoktur" gerekçesiyle feshedildiğini, işe iade istemiyle açılan davanın davalı ... lehine sonuçlandırıldığını ve onanarak kesinleştiğini, ancak davalının iade talebinin .. tarafından reddedildiğini ve tazminat ödenmek suretiyle işten çıkarıldığını, davacı Bakanlığın mecburi hizmet yükümlüsünün durumunu 20.11.2015 tarihinde kendi talebiyle öğrenmesine rağmen davalı ...'ye yeni görev vermeyerek tazminat tahakkuku için 6 yıl beklediğini, davalı ... zorunlu hizmetini doldurmak amacıyla tüm yolları denediğinden bir sorumluluğunun olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
2.Davalılar .., .., .., .. ve .. vekili; müvekkillerinden .. ile dava dışı .. arasında kesinleşen bir mahkeme kararının bulunduğunu, kesin hüküm nedeniyle davanın reddedilmesinin yerinde olacağını, davanın dayanağını teşkil eden alacak isteminin hak düşürücü süreye ve zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ...'nün 1416 sayılı Kanun kapsamında master ve doktora öğrenimi yapmak üzere yurt dışına gönderilmesi nedeniyle mecburi hizmet yükümlüsü olduğu, mecburi hizmet yükümlülüğünün dava dışı ..'a devredildiği, davalı ... ..'ta çalışırken mecburi hizmet yükümlülüğü tamamlanmadan iş akdinin feshedildiği, davalı ... tarafından açılan işe iade davasının kabul edilip kesinleştiği, .. tarafından kesinleşen karar gereğince davalı ...'nün işe başlatılmayıp kararda hükmedilen tazminatların ödendiğine ilişkin ihtilaf bulunmadığı, davalı ...'nün iş akdinin mecburi hizmetinin devredildiği Kurum tarafından haksız olarak feshedildiği hususunun yargı kararı ile kesinleştiği gözetildiğinde, yüklenme senedindeki taahhüde aykırı davranıldığından bahsedilemeyeceği, mecburi hizmet yükümlülüğü ihlal edildiğinden bahisle davalı ... ve diğer davalı kefillerin tahakkuk ettirilen borçtan sorumlu tutulamayacakları gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ... tarafından Ankara 15. İş Mahkemesinde açılan işe iade davasının kabulüne dair verilen kararın onanarak kesinleştiği, dava dışı .. tarafından kesinleşen karar gereğince davalı ...'nün işe başlatılmayıp kararda hükmedilen tazminatların ödendiği göz önüne alındığında, davalı ...'nün yüklenme senedinde belirtilen taahhüde aykırı davrandığından bahsedilemeyeceği, Mahkemece verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; davalı bursiyerin mecburi hizmetinin ifa edilmeyen kısmını tamamlamak üzere müvekkili Bakanlığa başvurarak yeniden görev alma talebinde bulunmadığını, hakkında başlatılan tazminat takibatı doğrultusunda kendisine bildirilen borcunu ödemekten imtina etmesiyle alacak davasının açılmasına sebebiyet verdiğini, davalı bursiyerin yurt dışında yapmış olduğu öğrenime ilişkin tüm masrafların, kamu kaynaklarının kullanılması suretiyle müvekkili Bakanlık tarafından karşılandığını, davalı bursiyerin mecburi hizmet görevinin ..'a devredilmesi durumunun 1416 sayılı Kanundan doğan mecburi hizmetin yerine getirilmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, yüksek lisans ve doktora yapmak için yurt dışına gönderilen davalı ...'nün mecburi hizmet görevine başlatıldıktan sonra ilişiğinin kesilmesi nedeniyle yapılan masrafların tahsili istemine ilişkindir.
Davalı ...'nın 1416 sayılı Kanun kapsamında Bakanlık hesabına ve .. Üniversitesi adına "ilköğretim" alanında yüksek lisans ve doktora öğrenimi görmek üzere ..'ye gönderildiği, davalının yüksek lisans ve doktorasını tamamlayarak yurda döndüğü, görev talebinde bulunması üzerine .. İl Milli Eğitim Müdürlüğünde 05.11.2007 tarihinde göreve başladığını, davalı ...'nün zorunlu hizmet yükümlülüğünün geri kalan kısmı dava dışı ..'a devredildiğinden 15.11.20 07... .06.2014 tarihleri arasında orada çalışmaya devam ettiği, .. tarafından davalı ...'nün iş akdi, hizmetine ihtiyaç kalmadığı gerekçesiyle feshedildiği, davalı ... tarafından 10.07.2014 tarihinde Ankara 15. İş Mahkemesinin 2014/905 E., 2014/777 K. sayılı dosyasında açılan işe iade davasında; iş akdinin hizmetine ihtiyaç kalmamasından bahisle feshinin geçerli bir fesih olmadığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, feshin geçersizliğinin tespitine, davacının işe iadesine, davacının kanuni süre içerisinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içerisinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi ve fesih sebebi dikkate alınarak takdiren 4 aylık bürüt ücreti tutarında belirlenmesine karar verilmiş olup, işbu karar Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 27.11.2014 tarihli ve 2014/31940 E., 2014/33677 K. sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.
Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; davalı ...'nün iş akdinin mecburi hizmetinin devredildiği dava dışı .. tarafından haksız olarak feshedildiği hususunun kesinleşen Mahkeme kararı ile belirlendiği, kesinleşen Mahkeme kararına rağmen davalı ...'nün işe başlatılmadığı, davalının yüklenme senedinde belirtilen taahhüde aykırı davranmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.