Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3213 K.2025/2308

3. Hukuk Dairesi         2024/3213 E.  ,  2025/2308 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/9 E., 2023/146 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili ve duruşma talepli davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davalı vekilinin duruşma talebinin miktar itibariyle reddiyle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin davalıyı pilot olarak işe aldıktan bir süre sonra tıp eğitimi alması için yurt dışına gönderdiğini, eğitim bedelini müvekkilinin karşılamış olması nedeniyle davalıdan 3 yıl boyunca şirketlerinde çalışmaya devam edeceğine dair taahhütname aldığını, ancak davalının taahhüde uymayarak süresinden önce haklı bir neden olmadan hizmet akdini feshettiğini, bu nedenle eğitim giderinin davalının çalıştığı süre ile oranlanarak iadesi ve aralarındaki sözleşmenin 10/c maddesi uyarınca ihbar tazminatı ödemesi gerektiğini ileri sürerek toplam 13.762 Euro'nun 19.03.2008 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/A maddesine göre faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, haklı nedenle hizmet akdini feshettiği için davacının eğitim giderlerini isteyemeyeceğini, davacının ödemediği maaş alacakları bulunduğu için bunların takas ve mahsubunu istediğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 17.04.2014 tarihli kararıyla; davanın zamanaşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Mahkemenin 17.04.2014 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesince verilen 24.12.2015 tarihli ilamla; Mahkeme kararının gerekçesinde davanın sehven zamanaşımı nedeniyle ret edildiği, ancak esastan reddine karar verildiği, hükümde gerekçe ile kısa karar arasında çelişki bulunduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Bozmaya uyan Mahkemesinin 22.03.2022 tarihli kararıyla; davalının haksız olarak iş akdini feshettiği, kısa kararda (13.464,00-1.663,88 ödenmeyen maaş alacağı = 11.800,12-EURO) 11.800,12 EURO olması gerekirken 11.000,12-EURO yazılmış olduğu, 308,00 EURO'nun TL karşılığı sözleşmenin fesih tarihi itibariyle 1,8222 TL olup 308,00 x 1,8222 = 561,2376 EURO belirlenmiş olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 11.000,12 Euro'nun 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile 560,56 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair verilen karar davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Daire verilen 20.10.2022 tarihli ilamla; tarafların sair temyiz itirazları incelenmeksizin Mahkemece, kısa kararda “Davanın kısmen kabulü ile 11.000,12 Euro'nun 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile 560,56 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine ...” karar verilmiş olmasına rağmen sonradan yazılan gerekçede; “...davanın kısmen kabulüne ancak kısa kararda (13.464,00-1.663,88 ödenmeyen maaş alacağı = 11.800,12 Euro) 11.800,12 Euro olması gerekirken 11.000,12 Euro yazılmış olup sehven olduğu...” ifadesine yer verilmesi suretiyle, gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratılmış olmasının usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bilirkişi raporu hükme esas alınarak ve davalının haklı nedenlerle iş akdini feshetmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 11.800,12 Euro'nun 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile 561,23 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazla talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; hükmedilen vekalet ücretinin nispi olması gerektiğini, taahhütname tutarının tamamından sorumlu olması gerektiğini, maaş alacağının bulunmadığını, maaş alacağı talebinin zamanaşımına uğradığını, alacağın tamamına dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin yerinde olmadığını, ihbar tazminatının TL'ye çevrilerek yasal faize hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı vekili; fesih nedenlerinin değerlendirilmediğini, haklı nedenlerle iş akdini sonladırdığını, haksız fiil hükümlerine göre 1 yıllık zamanaşımı sürenin dolduğunu, şahsi için yapılan harcamaların iadesine karar verilebileceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş akdinin feshedilmesi nedeniyle ihbar tazminatı ve eğitim ücretinin tahsili istemine ilişkindir.
A.Davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;
1-Davacının AAÜT gereği hükmedilen alacağın dava tarihi itibariyle kur üzerinde hesaplanan nispi vekalet ücreti maktu vekalet ücretinin altında kaldığından Mahkemece maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu, taahhütnamede belirlenen eğitim masrafından çalışılmayan süre oranlanarak hesaplama yapılmasının 13.04.2004 tarihli taahhütnamede yer alan "Firmanızda tarafıma gösterilen A-320/321 OPERATOR/ CONVERSİON TİP Paris yurt dışı eğitimlerinin maddi kısmı ...tarafından karşılandığı için bu eğitimlerine yönelik ...de üç (3) yıl süre ile çalışmayı kabul ve taahhüt ediyorum. Eğer bu süreden önce İşverenin rızası ve onayı olmaksızın işten ayrılacak olursam veya haklı nedenlerle iş akdimin feshine sebebiyet verirsem taahhütname süresinden az olarak çalıştığım süre ile orantılı olarak ...nin adıma yaptığı eğitim harcamalarından şahsıma isabet eden kısmını ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt ederim.
A-320/321 OPERATOR/ CONVERSİON TİP EĞİTİM KURSU
Kurs Alınan Firma: Airbus Training Genter/ Paris
Kurs Süresi: 36 saat Simülatör
Simülatör Bedeli: 3.394 Furo
Simülatör Öğretmen Ücreti: 3.600 Euro
Otel: 960 Euro
Kayıp İş gücü Maliyeti:
Ulaşım Maliyeti: 500 Euro
Harcırah: 360 Euro
Line Training: 8.000 Euro
Ground School Traming: 1.100 Euro
Toplam Eğitim Tazminatı: 17.914 Euro " açıklamasına uygun olarak yapıldığı ve ihbar tazminatının sözleşmenin 10/c maddesi; "Pilot işten ayrılmak istediği takdirde en az 1 Ay önce Şirkete durumu yazı ile ibraz etmek sureti ile sözleşmeyi feshedebilir. Yaz aylarında uçuş programının aksaması olasılığına karşı Şirket pilotun işten ayrılışını, pilotun yazılı müracaat tarihini takiben 2 ay geciktirebilir. Pilot buna riayet etmediği takdirde en son almış olduğu aylık ücret EURO karşılığı Türk Lirası tazminat ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Şirket de yukarıda belirtilen aynı şartı yerine getirmediği takdirde pilota aylık ücret EURO karşılığı Türk Lirası tazminat öder." şeklindeki hükme göre hesaplanarak yapıldığı anlaşıldığından aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Davacı vekilinin süresinde verdiği cevaba cevap dilekçesi ile davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü maaş alacağına karşı zamanaşımı definde bulunduğu, iş akdini feshedildiği tarihte ... 9 günlük maaş alacağının dava tarihi itibariyle 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçmiş olduğu değerlendirildiğinde zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır.
O halde Mahkemece, davalı tarafın bakiye maaş alacağının zamanaşımı nedeniyle takas edilemeyeceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken davacının taahhütname gereği ... alacağından takas-mahsup edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
3-Davacı vekili dava tarihinden önce davalı tarafa icra takibi yaparak dava konusu alacakları tahsilini talep ettiği, davalı tarafından şikayet yoluna başvurulması üzerine İstanbul 5. İcra Hukuk Mahkemesinin 22.12.2008 tarihli ve 2008/357 E., 2008/1327 K. sayılı kararına göre ödeme emrinin davalıya 19.03.2008 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
O halde Mahkemece, davalı tarafın dava tarihinden önce 19.03.2008 tarihinde temerrüde düştüğü gözetilerek faizin başlangıcına karar verilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
B-Davalı vekilinin temyiz itirazlarına ilişkin incelemede;
Dava dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından icra takibine başvurulması ile zamanaşımı sürenin kesildiği, 13.04.2004 tarihli taahhünamenin sözleşme serbestisi ilkeleri çerçevesinde düzenlenen özel hukuk hükümlerine tabi olarak yapılan bir taahhütname olduğu, taraflar açısından bağlayıcı olduğu, bu sebeple eğitim gideri olarak belirtilen bedelin taraflar için bağlayıcı olduğu, davalı tarafın fesih tarihinden itibaren sözleşme sonuna kadar çalışılmayan döneme isabet eden eğitim giderini ödemekle yükümlü olduğu (Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 15.02.2018 tarihli ve 2016/2045 E., 2018/1783 K. sayılı ilamı), bilirkişi raporlarının tarafların itirazlarını karşılar nitelikte, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Davacı vekilinin sair ve davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,
2-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
6100 sayılı Kanun’un Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,
21.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.