Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/1601 K.2025/1862

3. Hukuk Dairesi         2024/1601 E.  ,  2025/1862 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/523 E., 2024/172 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 40. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/439 E., 2022/86 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 25.03.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir
Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ..'ın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin Ankara Özel.... Sağlık İşletmeleri A.Ş., .. ve ... Mimarlık Ltd. Şti adına temsilci sıfatı ile akdetmiş olduğu 10.05.2011 tarihli İpotek Resmi Senet Sözleşmesi ve 07.05.2011 tarihli Mutabakat Protokolüne göre, davalı ...'in, Ankara İl Özel İdaresinin 2787 m2’sinin maliki olduğu ... İlçesi .... Mevkii 27445 Ada 1 Parselde kain tapulu okul arsasının alımı ve bu alım işi ile ilgili olmak üzere yine.... İlçesi... Mevkii 15260 Ada 5 parselde kain arsaların takas işlemlerinin yapılmasını sağlamayı taahhüt ettiğini, Protokole göre davalının yönlendirmesi ve koordinasyon işlemleri dahilinde müvekkilinin 15260 Ada 5 parselde bulunan arsaların bir
kısmının satın aldığını, sözleşme ve protokol hükümlerine göre davalı 31.12.2011 tarihine kadar bu iki parsel arasındaki takas ve satın alma işlemlerinin takibini ve koordinesini yaparak bitirmeyi ve tapuyu tek tapu haline getirmeyi taahhüt etmişken dava tarihi itibariyle yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı ... tarafından yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde 900.000,00 TL ifaya eklenen cezai şartın müvekkiline ödenmesi ve bu cezai şarta ek olarak davalı ... İnşaat Ltd.Şti tarafından yine müvekkili lehine 1. dereceden süresiz şekilde tesis edilen 27445Ada 1 parselde bulunan 1696/8489 paylı ipotekli hisse ile 15260/5 parseldeki aynı metrekare yerle takas edilmesinin kararlaştırıldığını ileri sürerek; davalı tarafından 27445 ada 1 parselde bulunan arsaların tamamının satın alınma işleminin koordine edilmediğinin tespit edilmesine, belirlenen sürede satın alma işlemleri yapılamadığından ve 31.12.2011 tarihine kadar Ankara İl Özel İdaresinin arsasıyla yapılacak olan trampa gerçekleşmediğinden davalıdan ihtar tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte 900.000,00 TL cezai şarttan şimdilik kısmi olarak 100.000,00 TL’sinin tahsiline, fazla ilişkin tüm hakların saklı tutulmasına, bu alacağı mahkeme veznesine kendisine verilecek sürede depo etmeyen davalı Pınarcık İnşaat Ltd. Şti.'ye ait 27445 ada 1 parselde bulunan 1696/8489 paylı ipotek tesis edilen taşınmazın satışı ile satış sonrası oluşacak bedelin ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili; davaya konu cezai şartın muhatabının müvekkil İdris olup, diğer müvekkili şirketin cezai şarttan sorumluluğu bulunmadığını, bu nedenle şirket yönünden davanın husumetten reddi gerektiğini, taraflar arasında düzenlenen protokolün 2,3 ve 4. maddelerinin cezai şartı kapsadığını, 2 maddede yazılı şartların müvekkil İdris tarafından yerine getirildiğini ve koordinasyon sağlandığını, protokolün 3. maddesinde bahsedilen 1 nolu parsele ilişkin taşınmaz için müvekkili İdris'e takibi yapmak, takas işlemlerini gerçekleştirmek, müraacatta bulunmak üzere yetki verilmesi gerektiğini ancak vekaletname verilmediğini, müvekkillerinin sözleşme ile kendi üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmeye çalıştıklarını ancak davacı tarafından verilmesi gereken vekaletname verilmediği için bu koordinasyon işleminin gerçekleştirilemediğini, protokolün 8. maddesinde davacı tarafından süresi içerinde vekaletname verilmemesi halinde davalı müvekkillerin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldıracağının taraflarca hüküm altına alındığını, savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16.09.2020 tarihli, 2017/633 Esas, 2020/521 Karar sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesi ve talep üzerine dosyanın geldiği İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosyaya celbedilen tapu kayıtlarından davaya konu 27445 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tamamının halen Hazine adına kayıtlı olduğu, davacı adına pay bulunmadığı anlaşılıyorsa da davanın dayanağını oluşturan 07.05.2011 protokolün 8.maddesinde dava konusu işlemlerin yapılabilmesi için davalı ...'a vekaletname verileceğinin kararlaştırıldığı, ancak söz konusu vekaletnamenin verilmediği, bu nedenle davalıya protokol yükümlülüklerini ifa etmesi için gerekli şartların sağlanmadığı, dolayısıyla da ifa ya da cezai şartı talep etme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında akdedilen 07.05.2011 tarihli mutabakat protokolü ile 13.05.2011 tarihli ipotek resmi senet sözleşmesi içeriğine göre davalı ...'un yönlendirmesi ile davacı ...'ın alım yapacağı ve alım işlemlerini davalı ...'in koordine edeceği kararlaştırılmış olmasına rağmen Protokolün 8. maddesinde belirtildiği şekilde protokol yükümlülüklerini ifa etmesi için İdris'e vekaletname verilmesi gerekmekte iken davacı tarafça vekaletname verildiği hususunun ispatlanamamış olması, karşılıklı edimleri içeren sözleşmelerde aksine bir hüküm olmadıkça bir taraf kendi edimini yerine getirmedikçe karşı taraftan edimini yerine getirmesini isteyemeyeceğinden vekaletname verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacının ifa ve cezai şartı talep etme hakkı bulunmaması gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; protokolün 8.maddesinin yanlış yorumlandığını, davalının koordinasyon işlemlerini yerine getirmesi için müvekkil tarafından vekalet verilmesine gerek olmadığını, ayrıca aynı hüküm gereği davalının vekalet için bildirimde bulunması gerekirken böyle bir talepte ya da bildirimde bulunmadığını, sözleşme hükümlerine göre davalı 31.12.2011 tarihine kadar dava konusu iki parsel arasındaki takas ve satın alma işlemlerinin takibini ve koordinesini yaparak bitirmeyi ve tapuyu tek tapu haline getirmeyi taahhüt etmişken, dava tarihi itibariyle davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının gerekçesiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şart istemine ilişkindir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19/1.maddesi gereği; bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.
Kararda belirtilen gerekçelere, taraflar arasında düzenlenen 07.05.2011 tarihli Protokolün 8.maddesinde; 15260 ada 5 parselde ... ve grubunun aldığı veya alacağı 1735 m2 arsanın takası için vekalet verileceğinin düzenlenmiş olmasına ve 13.05.2011 tarihi itibariyle ...grubu olarak tanımlanan Ankara Özel ... Sağlık İşletmeleri A.Ş., ... ve Özel ... Mimarlık Ltd. Şti. adına bu arsada toplam 2387 m2'ye tekabül eden hissenin satın alınmış olmasına, bu durumda davacı tarafından davalı veya göstereceği kişiye takas işleminin yapılması için vekaletname verilmesi gerekirken bu vekaletnamenin verilmediğinin, bu durumda kendi edimini yerine getirmeyen davacı tarafın, karşı taraftan edimini yerine getirmesini isteyemeyeceğinin anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.