Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/880 K.2025/1540

6. Hukuk Dairesi         2024/880 E.  ,  2025/1540 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/73 E., 2023/563 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı yükleniciler ile davalı iş sahibi arasında 05.01.2011 tarihinde ... Atış Poligon Grup Komutanlığı Birlik İçi Su İsale Hattının Yenilenmesi ve İki Adet Emniyetli Alan Yapılması ile Elektrik Havai Hatlarının Yer Altına Alınması İşi sözleşmesinin imzalandığını, sözleşme süresinin 300 gün olarak belirlendiğini, sözleşme kapsamında su isale hattının yenilenmesi, iki adet emniyetli alan yapılması, elektrik hatlarının yer altına alınması ve trafo binasının yapılması şeklinde 4 iş kaleminin bulunduğunu, sözleşme kapsamındaki iki adet emniyetli alan yapılması işinin çalışma sahasında patlamamış mayın bulunması nedeniyle yapılamadığını, aşamalarda su isale hattının yenilenmesi ve elektrik hatlarının yer altına alınması ve trafo binasının yapılması iş kalemlerinin tamamlandığını, ancak başvurularına rağmen geçici kabul işleminin yapılmadığını, sözleşme konusu işlerin yapımı sırasında sözleşme dışı işlerin de yapıldığını, ancak davalı idare tarafından bedellerinin ödenmediğini, kesin hesap özetinin itiraz kaydı konulmak suretiyle imzalandığını belirterek 10.000,00TL bakiye alacağın ve 73.959,55 TL fazladan yapılan imalât bedelinin 17.09.2012 işin bitim tarihinden itibaren işleyecek, 64.281,60 TL haksız ve yersiz olarak uygulanan gecikme cezasının 18.10.2012 kesinti tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, hak düşürücü ve zamanaşımı süresinin dolduğunu, sözleşme kapsamındaki 30 kilometre emniyetli alan yapılması işi ile ilgili olarak aşamalarda davacı yüklenicilere süre uzatımı verildiğini, işin verilen sürede bitirilememesi nedeniyle gecikme cezası uygulandığını, 10 kilometre emniyetli alan yapılması işinden vazgeçildiğini, iş azalışından dolayı hak talebinde bulunamayacağını, geçici kabul belgesinin itiraz kaydı olmaksızın imzalandığını, geçici kabul tutanağının itiraz kaydı olmaksızın imzalandığını, imalat bedelleri ve süre uzatımı nedeniyle oluşan fiyat farkının ödendiğini, sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedelli olması nedeniyle ek ödeme yapılamayacağını, eksik ödeme iddiasının yerinde olmadığını, yapılan iş ve işlemlerin usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.03.2018 tarihli kararı ile davacı yükleniciler ile davalı idare arasında 05.01.2011 tarihinde ... Atış Poligon Grup Komutanlığı Birlik İçi Su İsale Hattının Yenilenmesi ve İki Adet Emniyetli Alan Yapılması ile Elektrik Havai Hatlarının Yer Altına Alınması İşi sözleşmesinin imzalandığı, sözleşme kapsamında yapılması gereken 10 kilometre emniyetli alan inşa edilmesi işinin iptal edildiği, iptal edilen işin rayiç değerinin 463.600,00 TL ve sözleşme kapsamında yapılmayan elektrik işlerinin bedelinin 3.232,50 TL olduğu, geçici kabul işleminin 17.09.2012 tarihinde yapıldığı, işin 54 gün gecikme ile yapıldığı, sözleşme dışı elektrik işleri bedelinin 43.690,00 TL ve elektrik hattının yer altına indirilmesi sonrasında hendek üstü asfalt kaplama işinin bedelinin 28.800,00 TL olduğu, davacı yükleniciler tarafından hakedişlere karşı usulüne uygun şekilde itirazın bulunmadığı, davacıya ödenmesi gereken miktarın 103.964,94 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1.Mahkemenin 15.03.2018 tarihli kararının süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 17.09.2019 tarihli kararı ile; götürü bedelli sözleşmelerde yapılmayan yada yapımından vazgeçilen imalat bedellerinin fiziki oran yöntemi ile tespit edilmesi ve bu oranın götürü bedele uygulanması suretiyle iş bedelinin hesaplanması gerektiği, mahkemece ikinci bilirkişi kurulundan alınan raporlara itiraz edilmesine ve raporlar arasındaki farklılığın nedeninin açıklanmamasına rağmen bu rapora itibar edildiği gerekçesiyle, yeni oluşturulacak bilirkişi heyetinden fiziki oran esasına göre belirlenecek iş bedeli ile varsa yapılan ek imalât ve iş bedellerinin hesaplanması suretiyle rapor alınarak taleple bağlılık ilkesine de riayet edilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
2. Mahkemenin 12.10.2021 tarihli kararı ile bozma ilamı sonrasında görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 17.09.2021 tarihli raporda yer alan tespitler dikkate alınmak suretiyle 292.669,26 TL bedelin davalıdan alınmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin 12.10.2021 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 21.12.2022 tarihli kararı ile mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen alınan raporların bozma ilamında yer alan fiziki oran yöntemine uygun olmadığı gerekçesiyle, bilirkişilerden fiziki oran yöntemine uygun ve hüküm kurmaya elverişli ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
3.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ikinci bozma ilamı sonrasında alınan ve Yargıtay bozma ilamında belirlenen usule uygun olması nedeniyle yeterli görülen 18.05.2023 ve 28.11.2023 tarihli raporlar dikkate alınarak davanın kısmen kabulü ile 93.959,55 TL'nin 06.08.2014 dava tarihinden, 166.748,98 TL'nin 22.09.2021 ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 28.11.2023 tarihli raporun bozma ilamını karşılar nitelikte düzenlenmediğini, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, itirazların dikkate alınmadığını, bilirkişi heyeti tarafından iş kapsamına dahil edilen ilave imalatlar toplamının hatalı hesaplandığını, yüklenicinin bozduğu asfalt alanın tamiri için hesaplanan bedelin eksik olduğunu, sözleşme dışı işlerin davacı yüklenicilere ödenmesi gerektiğine ilişkin tespitin yerinde olmadığını, kazanılmış hakka dikkat edilmediğini, avans faizine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, zamanaşımı defi hakkında olumlu yada olumsuz karar verilmediğini, davalı idare tarafından yapılan işlemlerin usul ve kanuna uygun olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesi nedeniyle bakiye iş bedeli, haksız ceza kesintisinin iadesi, ek imalat bedeli ve fazla imalat bedeli alacaklarının ödenmesi istemine ilişkindir.
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 316/1. maddesinde sayılan basit yargılama usulüne tabi dava ve işler dışında kalan dava ve işlerde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 118 ila 183/A maddeleri arasında düzenlenen yazılı yargılama usulü hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması başlıklı 150/1. maddesi "Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir." hükmünü; 150/6. maddesi "İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır." hükmünü içermektedir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır ve niteliği itibari ile yazılı yargılama usulünün uygulanması gerekmektedir. Kaldı ki, mahkemenin 29.01.2015 tarihli tensip tutanağı ile davada yazılı yargılama usulünün uygulanmasına karar verilmiştir.
Yazılı yargılama usulünün uygulandığı dosyalarda, dosyanın işlemden kaldırılması halinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi hükümleri uygulanacaktır. Dosyanın iki defa işlemden kaldırılmasından sonra üçüncü defa takip edilmemiş olması halinde ise Kanun'un 150/6. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilecektir.
Yargılama sırasında 14.09.2017 tarihli duruşmada birinci defa, 08.09.2020 tarihli duruşmada ikinci defa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, davacı vekilinin yenileme talebi üzerine yargılamaya devam olunmuş, 20.06.2023 tarihli duruşmada davacı vekilinin mazeret talebinin reddine karar verilerek üçüncü defa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150/6. maddesi hükmü uygulanmamış ve davacı vekilinin 04.07.2023 tarihli dosyanın yeniden işleme konulmasına ilişkin dilekçesi uyarınca dosya yeniden işleme konularak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkemece, 20.06.2023 tarihli duruşmada üçüncü defa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150/6. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, yargılamaya devam olunarak karar verilmesi hatalı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir.
2. Bozma nedenine göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Re'sen yapılan inceleme sonucunda temyiz olunan kararın BOZULMASINA,
2. Bozma nedenine göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme isteminde bulunulabilineceğine,
16.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.