Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/1253 K.2025/654

7. Hukuk Dairesi         2024/1253 E.  ,  2025/654 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1579 E., 2024/24 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/1002 E., 2021/67 K.
Bölge Adliye Mahkemesi davalı ... Beton ve Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili kararı tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 11.02.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde temyiz eden davalı ... vekili Av. ... ile karşı taraftan davacı ...vekili Av. ... ve davalı ... Organize Sana Böl. Yönetimi Başkanlığı vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
a.120 ada 2 parsel sayılı taşınmazın davalılardan ... Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliği tarafından davacı Şirkete tahsis yolu ile satıldığını,
b. Dava konusu 120 ada 1 parsel sayılı taşınmazın davalılardan ... Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişi tarafından diğer davalı şirkete tahsis edildiğini,
c. Davacı ile davalı ... Şirketi arasında iki yazılı anlaşma yapıldığını,
d. 31.06.2015 tarihli ilk sözleşmeye göre davalının henüz mülkiyeti kendisinde olmayan (tahsise konu) 120 ada 1 parsel sayılı taşınmazı 662.000,00 TL bedelle davacı firmaya satmayı, masrafı alıcıya ait olmak üzere fabrika binası inşa etmeyi ve tapu satış adına çıktıktan sonra alıcıya devrini taahhüt ettiğini,
e. 30.01.2017 tarihli sözleşmenin ise prefabrik bina yapım sözleşmesi olup 1 ve 2 numaralı parseller üzerinde yapılacak prefabrik ve yekpare bina inşaat maliyet bedelinin toplam 1.950.000,00 TL ve iş süresinin 150 iş günü olarak belirlendiğini,
f. Tarafların (netice itibariyle) zilyetliği Ağreton A.Ş.'ye ait olan dava konusu 120 ada 1 parsel sayılı taşınmazı 662.000,00 TL bedelle davacıya satışı ve satılan bu parsel ile zilyetliği davacıda olan 120 ada 2 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde katma değer vergisi dahil (1.950.000,00 TL+KDV) toplam 2.963.000,0 TL'ye bina yapılması ve tapuda devir ferağın verilmesi konusunda anlaşmaya vardığını,
g. Toplam 2.982.000,00 TL’nin davalı ... firmasına banka yoluyla ödenerek tüm borcun bitirmesine rağmen davalı şirketin tapu devrine yanaşmadığını belirterek davalılardan ... Organize Sanayi Bölgesi Tüzel kişiliği mülkiyetinde bulunan dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini ve taşınmaz üzerindeki muhdesatın vekil eden şirkete ait olduğunun tespitini talep etmiştir.
2. Davacı vekili 26.11.2021 tarihli ıslah dilekçe ile özetle; dava konusu 120 ada 1 parsel sayılı taşınmazın mülkiyetinin davacı Şirkete verilmesini, parsel üzerindeki muhdesatın davacıya aidiyetinin tespitini ve talebin kabul edilmemesi halinde davalı ... Şirketi’nin dava konusu taşınmazın bugünkü arsa rayiç değeri olan 2.818.390,00 TL ödemeye mahkum edilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın şekle ve usule aykırılık nedeniyle reddi gerektiğini, harcın eksik yatırıldığını, görevsiz mahkemede dava açıldığını, görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu, vekil eden şirketin pasif dava ehliyeti bulunmadığını, "... Organize Sanayi Bölgesi" şeklinde bir tüzel kişiliğin bulunmadığını, tapu iptal ve tescil isteminin yasal dayanağının olmadığını, dava konusu taşınmazın Organize Sanayi Bölgesi adına olup davacı ile müvekkili arasında taşınmazın devrine yönelik anlaşma yapılmayacağını, tapulu taşınmazların resmi şekil şartına uyulmadan satılamayacağını, harici satımların kural olarak geçersiz olduğunu, harici satış ve ödeme iddialarının gerçeği yansıtmadığını, HMK’nın 200 ve 201 inci maddeleri uyarınca tanık dinlenmesinin mümkün olmadığını ve muvafakatlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı Organize Sanayi Bölgesi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil kurumun resmî tüzel kişiliğinin "...... Organize Sanayi Bölgesi Yönetim kurulu Başkanlığı..." olduğunu, vekil edenin dava konusu sözleşmelerin tarafı olmadığını, görevsiz mahkemede dava açıldığını, görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu, davalı kurumun davacı şirkete doğrudan tapu devri yapmasının hukuken mümkün bulunmadığını, müvekkili kurum bünyesinde bulunan arsaların devir ve tescilinin 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve uygulama yönetmeliğine göre yapıldığını, davacı ile diğer davalı arasında yapıldığı belirtilen sözleşmenin müvekkil kurum açısından geçerliliği veya bağlayıcılığının bulunmadığını, davalı kurumun sorumluluk ve yükümlülüğünün davalı ... Şirketine tahsis edilen parselin belirtilen şartların yerine getirilmesine müteakip tapusunun verilmesinden ibaret olduğunu, HMK’nın 200 ve 201 inci maddeleri uyarınca tanık dinlenmesinin mümkün olmadığını ve muvafakatlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin taşınmaz satış sözleşmesi veya satış vaadi niteliğinde bulunmadığı, alacağın temliki mahiyetinde olduğu, davalı şirketin sözleşme şartları yerine geldiğinde diğer davalıdan devralacağı hakkını davacıya temlik ettiği, davalı şirket ile üçüncü kişi durumunda olan davacı arasında “...alacağın temliki...” sözleşmesi yapıldığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 184 inci maddesi uyarınca alacağın temliki sözleşmesinin geçerliliğinin sadece yazılı şekle tabi tutulmuş olup resmî şekle bağlanmadığı, temlik edilen hakkın arsa sahibi olan Organize Sanayi Bölgesi nezdinde gerçekleşmesi gerektiği, ... Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca verilen yazı cevabında dava konusu taşınmazın borcunun tamamen ödendiği ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği kapsamında taşınmaz tapusunun verilmesi için şartların gerçekleştiğinin bildirildiği, davacı tarafından davalıya karşı üstlenilen bedel ödeme yükümlülüğünün yerine getirildiği, davacının alacağın temliki hükümleri gereğince dava konusu taşınmazın tescilini isteme hakkının doğduğu, muhdesatın aidiyetinin tespiti talebi yönünden ise hukuki yararın bulunmadığı ve davalı şirketin takas ve mahsup talebini süresinde yapmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, ... Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulunun 05.11.2013 tarih ve 118 numaralı tahsis kararının taraflar açısından ... kalmak üzere dava konusu 120 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, muhdesatın aidiyetine yönelik talebin hukuki yarar bulunmadığından reddine, davalı Ağreton Şirketinin takas ve mahsup talebinin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Şirketi vekilinin istinaf taleplerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b-1. hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; tapulu bir taşınmazın harici mutabakat ile el değiştiremeyeceğini, taşınmazın Organize Sanayi Bölgesi adına kayıtlı olduğunu, davacı ile davalı arasında taşınmazın devrine dair anlaşma yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, satış vaadi sözleşmesinin resmi şekil şartına bağlı olduğunu, Organize Sanayi Bölgesinden izin ve onay alınmadan karar verilmeyeceğini, tescil kararının Organize Sanayi Bölgesi mevzuatına aykırılık teşkil ettiğini, arsa vasıflı taşınmazın doğrudan satılamayacağını, dava konusu parselin davalı Şirkete tahsis şartlarının, tahsis bedelinin ve rakamın tespiti gerektiğini, davacının sadece ödediğini iddia ettiği bedeli isteyebileceğini, ıslah talebinin yasal olmadığına dair cevaplarının değerlendirilmediğini, ıslah dilekçesinin usulüne uygun şekilde verilmediğini, husumet itirazları üzerinde durulmadığını, ıslah hakkını kullanan tarafın bu tarihe kadar olan dava giderleri ile karşı taraf için mahkemece takdir olunacak zarar ve ziyanı davada mahkum olmuş gibi derhal yatırmak zorunda olduğunu, dava ıslah edildiğine göre bilirkişi raporunun artık değerlendirilemeyeceğini, takas ve mahsup taleplerinin 22.07.2020 tarihinde süresinde yapıldığını, müvekkilinin alacaklı olduğunun 07.09.2020 tarihli bilirkişi raporu ile ortaya çıktığını, takas mahsubun ilk itiraz olmadığını, arsa değeri olan 660.000,00 TL üzerinden vekalet ücreti hesaplaması yapılması gerektiğini ve harç hesaplamasının da hatalı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, şahsi hakka dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Şirketi vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1. hükmü uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Yargıtay duruşma vekâlet ücreti 28.000,00 TL’nin davalı ... Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.02.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.