Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/6475 K.2025/7276

9. Hukuk Dairesi         2025/6475 E.  ,  2025/7276 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/368 E., 2025/88 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraflar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Şirketin birden fazla fiziki birimde faaliyet gösteren işyerlerinin birbirinden bağımsız olmadığını, amaçta ve yönetimde birlik içerisinde bulunan işyerleri arasında işyeri bütünlüğünün mevcut olduğunu, bu durumda imzalanması gereken toplu iş sözleşmesinin niteliğinin işyeri toplu iş sözleşmesi olması ve yetkili ... yarıdan fazla çoğunluğu sağlaması gerektiğini, oysa Bakanlığın %40 orana göre yetki tespit kararı verdiğini, bütün işyerleri üzerine yapılan raporlamaların tamamının son aşamada merkez işyeri genel müdürüne ulaştırıldığını, dolayısıyla merkez işyerinde alınan idari bir kararın uygulamaya konulduğu zaman, ..., ..., ..., ... ve ... illerinde bulunan bütün işyerlerinde bu idari kararın geçerli hâle geldiğini ve merkez tarafından belirlendiği şekilde aksiyon alındığını, bunun yanı sıra bütün işyerlerinin başta işe alım ve fesih süreçleri olmak üzere tüm finans, muhasebe, yönetim, denetim, planlama gibi organizasyon gerektiren unsurlarının da yine merkez işyeri tarafından tüm işyerlerinde aynı anda geçerli olacak şekilde karara bağlandığını, Bakanlık tarafından işçi sayısının hatalı belirlendiğini, yarıdan fazla çoğunluğun sağlanmadığını, tespitin hatalı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle ... Çalışma Genel Müdürlüğünün 26.06.2020 tarihli ve 1296145 sayılı yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 41. maddesi gereğince işçi sendikası, işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren tarafından yapılan yetki tespit başvuruları karşılanırken, işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve işçi bildirimlerinin esas alındığını, Genel Müdürlükçe kurulu Sendika Yetki Sistemine, SGK kayıtlarından otomasyon sistemiyle yansıyan bilgiler doğrultusunda işlem yapıldığını, verilen kararın hukuka uygun olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde yer alan iddiaların sadece müvekkili ... yeterli çoğunluğa ulaşmadığı kanaati ile dile getirilmiş soyut iddialardan öteye geçmediğini, tespitin usul ve kanuna uygun olduğunu, çeşitli yerlere dağılmış, büyüklü küçüklü ve farklı iştigal konuları bulunan tüm bu işyerlerinin tek bir organizasyon içerisinde yürütüldüğünü iddia etmenin ticari hayatın gereklerine aykırı olduğunu, müvekkili ... gerekli sayısal çoğunluğu sağladığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 31.05.2023 tarihli kararı ile; bilirkişi raporu doğrultusunda davalı ... %40 çoğunluğu sağlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 31.05.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 47. Hukuk Dairesinin 25.01.2024 tarihli kararı ile; başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 25.01.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, yapılan araştırmanın yetersiz olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda değerlendirme yapıldığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; çalışan sayısının 201 olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın düzeltilmesini talep etmiştir.
2. Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde belirttikleri sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun’un 41 ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalıların vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. İnceleme konusu davada, ... tarafından başvuru tarihi olan 24.03.2020 tarihi itibarıyla davacıya ait tespit konusu birimlerin işletme teşkil ettiği, işletmede toplam 183 işçi çalıştığı ve 76 işçinin sendika üyesi olduğu gerekçesiyle davalı ... toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığına dair 26.06.2020 tarihli ve 1296145 sayılı olumlu yetki tespit kararı verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurularının esastan reddine dair verilen karar Dairemizce araştırmaya yönelik olarak bozulmuştur. Mahkemece bozma sonrası davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dairemiz bozma ilâmında işyeri ve işletme kavramları bakımından yapılan açıklama çerçevesinde sonuca gidilmesi gerekmekte ise de, yetki tespitine esas alınan birimler bakımından, işyeri kavramının unsurları arasında yer alan "nitelik yönünden bağlılık" unsurunun mevcudiyeti konusunda hükme esas alınan bilirkişi raporu ve yapılan araştırma yetersizdir.
Belirtmek gerekir ki işyeri kavramının tanımından da hareketle, aynı teknik amacın yerine getirildiği ve bu kapsamda işçi çalıştırılan birimler tek bir işyeri olarak tanımlanabilecektir. Özellikle mal veya hizmet üretimi için birden fazla fiziki mekanda faaliyet yürütülmesi durumunda, bu birimlerin tamamının tek bir işyeri niteliğinde kabul edilebilmesi bakımından; hukuki bağlılık yani aynı işverene bağlı olma, amaçta birlik veya nitelik yönünden bağlılık yani aynı teknik amaç doğrultusunda üretimde bulunma ve yönetimde birlik yani aynı yönetim altında örgütlenmiş olma şartlarının aranacağı ifade edilmelidir.
Amaçta birlik yahut nitelik bakımından bağlılık unsuru ile bağlı yerde yürütülen faaliyetin asıl işyerinde yürütülen faaliyet ile birbirini tamamlaması anlaşılmalıdır (..., ..., Ankara 2020, s.429). Birbirini tamamlamayan, bağımsız şekilde faaliyet yürütebilme niteliğini haiz birimlerin tek bir işyeri olarak kabul edilmesi olanaklı değildir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, (...) sicil numaralı "... Mah. ... Cad. 151 Ada 11 Prs. No:2/1 ... ..." adresinde yer alan 36 işçinin çalıştığı birimde ve Mahkemece resen belirlenecek İstanbul ilindeki yetki tespit konusu iki birimde daha keşif icrası; istinabe yolu ile (...) sicil numaralı "... Mah. ... Sok. No:29/1 ... / ..." adresinde yer alan 38 işçinin çalıştığı birimde ve mahkemece resen belirlenecek ... ilindeki yetki tespit konusu iki birimde daha keşif icrası suretiyle aralarında hukuk fakültesi iş hukuku anabilim dalında görev yapan öğretim üyesi, gıda mühendisi ve insan kaynakları/işletme uzmanı bilirkişilerin yer aldığı bir bilirkişi kurulu aracılığıyla (... ilinde aynı bilirkişi kurulu ile) inceleme gerçekleştirilmeli, tespit konusu birimlerin, diğer birimlere bağlı olmaksızın bağımsız şekilde mal veya hizmet üretme niteliğine sahip olup olmadığı tespit edilmeli, faaliyetin niteliğini tespit konusunda gerekirse yetki başvuru tarihi olan 24.03.2020 tarihli mali ve ticari kayıtlar getirtilmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı ... davalılardan Sendikaya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.