Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4024 K.2025/5543

9. Hukuk Dairesi         2025/4024 E.  ,  2025/5543 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1865 E., 2025/626 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 10. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/640 E., 2022/417 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendikanın başvurusu üzerine davalı Bakanlığın 04.08.2021 tarih ve 22309 sayılı olumlu yetki tespit yazısının müvekkili Şirkete 17.08.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı Sendikanın başvuru tarihi itibarıyla gerekli çoğunluğu sağlayamadığını, sendika üyesi kabul edilen işçilerin bir kısmının üyeliklerinin geçerli olmadığını, davacı Şirketin aynı işkolunda birden çok işyeri bulunmayıp, farklı işkolunda faaliyet gösteren iki işyeri bulunduğunu, bu nedenle işletme toplu iş sözleşmesi yetkisine dair tespit yapılmasının mümkün olmadığını, bir işyerinde gübre üretimi diğerinde ise plastik hammaddenin ayrıştırılması işlemi yapıldığını bu nedenle işkollarının farklı olduğunu belirterek 04.08.2021 tarih ve 22309 sayılı olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; davacı işverence işçilerin toplu iş sözleşmesi güvencesinden yararlanmalarını engellemek amacıyla yasal dayanak ve somut herhangi bir delil olmadan dava açıldığını, dava dilekçesi ve ekinde somut hiçbir delile yer verilmediğini beyanla ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.
2. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; ..................Kurumuna (.............) işverence yapılan tescil sonucu Genel Müdürlük nezdinde kurulu
sendika yetki sistemine SGK kayıtlarından otomasyon sistemi ile yansıyan bilgiler doğrultusunda işlem
yapıldığını, Kurum kayıtlarına göre davacının İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkolunda faaliyet gösteren 2 işyeri bulunduğunun tespit edildiğini ve yetki tespitinin işletme düzeyinde yapıldığını, yetki başvuru tarihi itibarıyla söz konusu işyerlerinde 43 işçinin çalıştığını, bunlardan 23 işçinin davalı Sendikaya üye olduğunun tespit edildiğini ve buna ilişkin dava konusu olumlu yetki tespit yazısının taraflara gönderildiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; SGK işyeri sicil numaraları, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatları, kapasite raporları ve yerinde yapılan keşifle belirlenen birimlerin davacı Şirketin bünyesinde olduğu, davacının iki ayrı tesis halinde iki farklı alanda faaliyet gösterdiği, iki ayrı tesiste çalışan işçilerin birbirinden farklı olduğu, davacıya ait yetki tespitine konu 1011807.038 ve ...sicil numaralı 2 işyerinde davalı Sendikanın yarıdan fazla çoğunluğu bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde: yetki tespitine konu ... sicil No.lu işyerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 04 sıra No.lu petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolunda faaliyet gösterdiğini, davalı Sendikanın kurulu bulunduğu genel işler işkolunda yer almadığını, davalı Sendikanın müvekkili Şirkete ait işyerlerinde işletme toplu iş sözleşmesi yapmasının mümkün olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 41. ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacının aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre ise, işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür. Yine aynı maddenin ikinci fıkrasına göre de “Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.”
İşkolları Yönetmeliği'nin “İşyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasına göre de “Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği konusunda anlaşmazlık çıkması halinde, ilgililerin başvurusu üzerine, işkolu, o işyerinde yürütülen işin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 5. maddesine göre kararın yayımından itibaren onbeş gün içinde dava açabilir.”
Mevzuat hükümlerine göre, öncelikle tescil aşamasında işyerinin yer aldığı işkolu ve işkolu kodu belirlenir ve işverene tebliğ edilir. İşyerinin tescil edildiği işkoluna, işverenin, sendikaların yahut ilgililerin itirazı olması durumunda, Bakanlığa müracaat edilmelidir. Bu aşamada Bakanlık tarafından yapılması gereken ise, işyerinin girdiği işkolunun tespit edilerek bu tespiti Resmî Gazete'de yayımlamaktan ibarettir. İlgililer tarafından itiraz vâki olmaz ise işkolu tespiti bu aşamada kesinleşir. Tarafların bu tespite de itirazı olması durumunda ise, işkolu tespit kararının iptali için dava açılmalıdır.
Bu noktada belirtmek gerekir ki, tescil aşamasında bir işyerinin girdiği işkolu tespit edildikten sonra, bu işkolu ancak 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirtilen usûle riayet ile değiştirilebilir. Bir başka ifadeyle, işyerinin tescil edildiği işkolu, idari başvuru yoluyla işkolu kodunun değiştirilmesi suretiyle değiştirilemez ve bu anlamda olmak üzere işkolu kodunun değiştirilmiş olması, işkolunun da buna bağlı olarak değişeceği sonucunu ortaya çıkarmaz. Ayrıca ifade etmek gerekir ki, 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirtilen usûle riayet edilmeksizin ... tarafından da bir işyerinin dahil olduğu işkolu resen değiştirilemez.
Somut uyuşmazlıkta, ... tarafından, 05.07.2021 başvuru tarihi itibarıyla davacı işverene ait 2 işyerinde toplam 43 işçi çalıştığı ve davalı Sendikanın 23 üyesi bulunduğu gerekçesiyle işletme toplu iş sözleşmesi yapabilmek için davalı Sendikanın çoğunluğu sağladığına dair 04.08.2021 tarihli ve 22309 sayılı olumlu yetki tespit kararı verilmiştir.
Davacı işveren tarafından, yetki tespitine esas alınan ... sicil No.lu işyerinin davalı Sendikanın kurulu bulunduğu işkolundan farklı bir işkolunda faaliyet gösterdiği, söz konusu işyerinin yetki tespitinde dikkate alınamayacağı iddia edilmiş, İlk Derece Mahkemesince davacıya ait yetki tespitine konu ... ve ...sicil No.lu 2 birimde davalı Sendikanın yarıdan fazla çoğunluğu bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ise de dosya kapsamına göre ... Çalışma Genel Müdürlüğünün 28.05.2025 tarihli yazısında da belirtildiği üzere ....... sicil No.lu işyerinin ilk kuruluş aşamasında davalı Sendikanın kurulu bulunduğu genel işler işkolu dışında İşkolları Yönetmeliği'nin 04 sıra No.lu petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolunda tescil edildiği, yetki başvuru tarihi itibarıyla ve öncesindeki Bakanlık kayıtlarına göre 04 sıra numaralı petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolunda yer aldığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ışığında, yetki tespitinin sadece ... sicil No.lu işyeri esas alınarak yapılması gerektiğinden ... sicil numaralı işyeri bakımından yetki başvuru tarihi olan 05.07.2021 tarihi itibarıyla işçi sayısı ile sendika üye sayısına dair Bakanlık kayıtları getirtilmeli, Sendikanın gerekli çoğunluğu sağlayıp sağlayamadığı belirlenmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Anılan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.