Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3489 K.2025/5405

9. Hukuk Dairesi         2025/3489 E.  ,  2025/5405 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1580 E., 2025/137 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Edirne 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/560 E., 2021/414 K.
BİRLEŞEN DAVA
MAHKEMESİ : Edirne İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/635 E., 2020/68 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde; davacı Şirket nezdinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 11.10.2017 tarihli ve 55347450-660-4892 sayılı inceleme raporunun ve rapordaki belirtilen tespitlerin iptali ile ...’nın yaz döneminde haftada 30, kış döneminde haftada 15'er saat fazla çalıştığına dair tespitin iptaline ve ...'nın haftalık fazla çalışmasının 3 saat olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, davacı tarafın itirazlarının yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
2. Birleşen dosya davalısı ... davaya cevap vermemiş, aşamalarda tespitlerin doğru olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1.İlk Derece Mahkemesinin 13.12.2018 tarihli kararıyla; delil niteliğinde maddi vakıalar içeren raporun iptalini istemede davacının hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.
2. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 11.10.2019 tarihli kararı ile; somut davayı açmakta davacının hukuki yararının bulunduğu, ancak taraf teşkilinin sağlanmadığı, davanın lehine tespitler yapılan işçi ...'ya yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle kaldırılması üzerine birleşen davada husumet davalı ...'ya yöneltilerek dava açılmış, açılan davaların birleştirilerek görülmesi suretiyle İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde fazla çalışma yaptığını davalı işçinin ispat etmesi gerektiği, dosyada davalının kendi beyanı dışında delil bulunamadığı bu nedenle davalının fazla çalışma yaptığını ispat edilemediğinden asıl ve birleşen davanın kabulü ile raporun iptaline, davalı ...'nın 2016/Temmuz-2017/Haziran (belirtilen aylar dâhil) arasında haftalık fazla çalışmasının 3 saat olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, hâkimin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre dosyada bulunan ve iptali istenen 11.10.2017 tarihli ve 55347450-660-4892 sayılı inceleme raporunda, raporu düzenleyen ...ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün, ...Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı olduğunun açıkça belirtildiği, İlk Derece Mahkemesinin uyuşmazlığın sonucunu etkileyen esaslı iddiaları ve istinaf konusu yapılan hususları karşılar mahiyetteki karar ve gerekçesinin dosya kapsamına, usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle kamu düzenine aykırılık bulunmayan karara yönelik davalı ... tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde:
1. Davaya konu raporun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlendiğini ve bu Kurumun Bakanlık teşkilatı içerisinde yer aldığını,
2. Husumet itirazlarının dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu raporunun iptali için açılan davada husumetin doğru hasma yöneltilip yöneltilmediği konusundadır.
İş müfettişleri tarafından tutulan tutanaklar ile düzenlenen raporların işçi alacaklarına ilişkin kısımlarına tarafların otuz gün içinde itiraz hakkı mevcut olup bu kapsamda açılan davalarda ayrı bir hukuki yarar şartı aranmaz.
İşçi şikâyeti veya genel nitelikteki teftiş sonucu işyerinin genel uygulamasının belirlendiği tutanak veya raporlara karşı dava, sadece Bakanlık aleyhine açılabilir. Tespite dair hakkın ilgilendirdiği işçilerin davaya dâhili gerekmez.
İşçinin şikâyeti üzerine o işçinin haklarının miktar olarak açık biçimde belirlendiği hâllerde ise işveren tarafından açılabilecek itiraz davasının, Bakanlık yanında şikâyette bulunan işçiye de yöneltilmesi gerekir.
Dairemiz uygulamasına göre iş müfettişleri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklara 4857 sayılı İş Kanunu'nun 92. maddesi uyarınca itiraz edilmesi hâlinde, davanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yanında kimliği belirlenebilen şikâyetçi veya ihbar eden işçiye de yöneltilmesi gerekir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı vekilince dava dilekçesinde ...ve İş Kurumu İl Müdürlüğü davalı olarak gösterilmiştir. Davacı vekili 19.01.2018 tarihli dilekçesinde husumet ...ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yöneltilmiş olup öncelikle davanın kabulü ile husumet itirazının reddine karar verilmesini, Mahkemenin aksi kanaatte olması hâlinde davanın tarafı olarak ...Kurumu ya da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yöneltilmesini talep etmiştir. Dairemiz incelemesine konu eldeki dosyada cevap dilekçesi ... tarafından verilmiş, gerekçeli karar başlığında da ... davalı olarak gösterilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalara göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulunca düzenlenen raporun iptaline yönelik işbu davanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve şikâyet eden işçi aleyhine açılması gerekirken tespit ile ilgisi bulunmayan ...Kurumu Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilmesi hatalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulunca düzenlenen raporun sonuç kısmının ...Kurumu Genel Müdürlüğünün ilgili il müdürlüğü tarafından davacı Şirkete bildirilmesi nedeniyle davacının taraf sıfatında yanıldığı anlaşılmaktadır. Davacı 19.01.2018 tarihli dilekçesi ile de davanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yöneltilmesini istediğine göre anılan Bakanlığa dava dilekçesi ve duruşma gününün tebliğ edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, taraf sıfatı bulunmayan ...Kurumu Genel Müdürlüğüne karşı yargılamaya devam edilerek karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.