Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6447 K.2023/3435

1. Hukuk Dairesi         2022/6447 E.  ,  2023/3435 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
DAVA TARİHİ : 24.07.2019
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/154 E., 2021/100 K.
Taraflar arasındaki aşırı yararlanma hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, mümkün değilse tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı adına kayıtlı ... ili, ... mahallesi, 154 ada 131 parsel sayılı taşınmazda bulunan 101 numaralı ... yerinin davacı tarafından ... yerinin kiracısı olması nedeniyle tanıdığı davalıya 13.06.2019 tarihinde satış suretiyle devredildiğini, davalı tarafından satış karşılığında herhangi bir bedel ödenmediğini, davalının davacıyı bankadan para çekip ödeyeceği hususunda aldattığını ileri sürerek, davalı adına kayıtlı 154 ada 131 parsel sayılı taşınmazda bulunan 101 numaralı ... yerinin tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini, bu taleplerinin mümkün görülmemesi halinde keşfen belirlenen ... yeri bedelinin davacıya ödenmesini, 11.08.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile ... yeri için anlaşılan bedelin 500.000 TL olduğunu, resmi senette yazılı olan 300.000 TL bedelin de davacıya ödenmediğini, ... yerinin keşfen belirlenen değeri ile davalının ödediğini iddia ettiği 300.000 TL arasında aşırı fark oluşacağından aşırı yararlanma nedeniyle taşınmazın geri verilmesini ya da aradaki miktar farkının davalı tarafından davacıya ödenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davalının dava konusu taşınmazın 2012 yılından beri kiracısı olduğunu, davacının davalıya ... yerini satmayı teklif ettiğini, taşınmazın 300.000 TL bedelle satışı hususunda anlaştıklarını, taşınmazın devir günü davalının davacıyı evinden almaya gittiğinde taşınmaz bedelini nakden ödediğini, akabinde tapudaki işlemleri birlikte yaptıklarını belirterek, davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafa keşfen belirlenen taşınmaz değeri üzerinden eksik harcın tamamlatılması için 2 haftalık süre verilerek aksi halde dosyanın işlemden kaldırılacağı ihtarında bulunulduğu, davacı tarafça eksik harcın tamamlanmaması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacı tarafça dosyanın işlemden kaldırılmasından itibaren 3 ay içinde dava yenilenmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, 11.08.2020 tarihli dilekçeleri ile adli yardım talebinde bulunduklarını ve aşırı yararlanma hukuki nedenine dayanarak ıslah talebinde bulunduklarını, hem adli yardım taleplerinin haksız olarak reddedildiğini hem de işlemden kaldırılan dosyanın süresinde yenilenmesine rağmen davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece 15.12.2020 tarihli celsede davacıya harcı tamamlaması için usulüne uygun şekilde kesin süre verildiği ve harcın tamamlanmamasının sonucunun usulünce ihtar edildiği, bu nedenle davacının harcı tamamlamadan sunduğu yenileme dilekçesi üzerine Mahkemece tekrar davacıya harcı tamamlaması için süre vermesine gerek olmadığı, böyle bir uygulamanın kesin sürenin niteliğine aykırı olacağı, davacının adli yardım talebinin reddine ilişkin ara kararın ise itiraza tabi olduğu ve itiraza uğramayan bu ara kararın istinaf incelemesine konu edilemeyeceği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, ıslah dilekçeleri ile adli yardım talebinde bulunduklarını bu taleplerinin şartları oluşmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince reddedildiğini, süresi içinde dosyanın yenilenmesi talebinde bulunduklarını bu taleplerinin de kabul edilmediğini, Bölge Adliye Mahkemesince verilen esastan ret kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, aşırı yararlanma hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, mümkün değilse keşfen belirlenen bedel ile resmi senette gösterilen bedel arasındaki farkın ödenmesi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 'Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi:' başlıklı 30. maddesinde; "Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.
"
2.Aynı Kanunun 'Harcı ödenmiyen işlemler:' başlıklı 32. maddesinde; "Yargı işlemlerinden alınacak harclar ödenmedikçe mütaakıp işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmiyen harcları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır.
"
3.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 'Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması' başlıklı 150. maddesinin ilgili fıkrasında; "(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.
"
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 99,20 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.06.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.