Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13417 K.2025/13219

10. Hukuk Dairesi         2025/13417 E.  ,  2025/13219 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/750 E., 2025/1434 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/327 E., 2024/408 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 24.12.1990 tarihinde işveren ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.de inşaat işçisi olarak işe başladığını, ... Mah. ...Sk. N.... .../ ... adresindeki T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ... Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne ait inşaatta inşaat işçisi olarak görev yapan davacının 9 ay çalıştıktan sonra, ... Arkeoloji Müzesi içerisinde bulunan Sermaye Binasının inşaat işçisi olarak 4 ay kadar çalıştığını, çalıştığı süre boyunca işveren tarafından SGK'ya 24.12.1990 tarihinde işe giriş bildirgesi yapıldığını, ancak Kurumca davacının çalıştığı dönem SGK kayıtlarında bulunmadığını ileri sürerek; davacının davalı işveren hizmetinde 24.12.1990-24.03.1992 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli olarak sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 15.02.2024 tarihli duruşmadaki imzalı beyanında, taleplerinin davacının dava dışı işyerinde ilk işe giriş tarihinin 24.12.1990 olduğununu tespitini talep ettiklerini beyan etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, müvekkili Kurumun bir kamu kuruluşu olup Kurum kayıtlarının esas olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, Mahkemece koşulları oluştuğundan davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 24.12.1990 tarihi olduğunun tespitine, davalı Şirket hakkında açılan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili işe giriş bildirgesinin tek başına çalışma olgusunun ispatı için yeterli olmadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, ... İnş. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 24.12.1990 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, ... eski jandarma evi onarımı işi mahiyetli iş yerinin 24.12.1990-07.06.1991 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, iş yerinden dava konusu 1990 yılı ile 1991 yılından dönem bordrosu verilmediğinin bildirildiği, emniyet, belediye ve muhtarlık marifetiyle komşu iş yeri araştırması yapıldığı, komşu iş yeri tespit edilemediği ve başkaca komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, işe giriş bildirgesi üzerinden yapılan imza incelemesinde imzanın davacının el ürünü olduğunun tespit edildiği, söz konusu onarım işinin ihale ile adı geçen şirkete verilip verilmediği, varsa sözleşme vs. kayıtlarının araştırılmadığı, dosya kapsamında dinlenen ve davacı ile birlikte çalıştıklarını beyan eden iki davacı tanığından birisinin dosya kapsamında hizmet cetveli olmadığından beyanı denetlemeyen davacının ağabeyi ... ..., diğerinin ise dava konusu dönemde hiç sigortalılığı bulunmayan ... olduğu ve Mahkemece anılan tanık beyanlarına ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, dava konusu işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu ... eski jandarma evi onarımı işi ile ilgili ihale evrakı, sözleşme, puantaj, ücret ödemeleri vs. ilişkin tüm kayıtlar celbedilmeli, davacı asilin beyanı alınarak hangi işte çalıştığı, ne iş yaptığı, birlikte çalıştığı kişilerin kimler olduğu sorularak birlikte çalıştığını beyan ettiği kişilerin sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, dava konusu iş yerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları SGK ve vergi dairesi nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu iş yeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, bozma öncesi dinlenen tanık ... ...'ın hizmet döküm cetveli celbedilerek beyanı denetlenmeli böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.