Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4751 K.2025/13051

10. Hukuk Dairesi         2025/4751 E.  ,  2025/13051 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/321 E., 2025/62 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırşehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/510 E., 2023/627 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle, davacıların desteği sigortalı ...’ın davalı asıl işveren ...’e ait ... Tarım İşletmesinde çalışmakta iken geçirdiği kalp krizi neticesinde vefat ettiğini, müvekkili olan sigortalının desteğinden yoksun kalan eş ... ve çocuk ...’nın maddi ve manevi kayıpları ile .... ve ....’in manevi kayıplarının tazmini için fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere eş ... ve çocuk ... için 500,00 TL'şer maddi tazminatlar ile eş ve çocuk ... lehlerine 75.000,00 TL'şer, çocuklar .... ve .... için ise 25.000,00 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
Davacılar vekili yargılamanın devamında sunduğu 20.10.2023 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini eş ... için 695.299,58 TL’ye, çocuk ... için 105.017,36 TL’ye artırmıştır.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin işveren sıfatı olmadığını, davanın müvekkili yönünden husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber ölümün doğal ölüm niteliğinde olup kusurunun da bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Diğer davalı şirket cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile, "695.299,58 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
105.017,36 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
30.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
45.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
15.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
15.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya dair istemin reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı ... Tarım İşletmesi Müdürlüğünce 2019-2020 yılı bitkisel üretim ve hayvancılık (koyun bakım, besleme, çobanlık) işçiliklerinin 01.04.2019-31.03.2020 tarihlerini kapsayan dönem için hizmet alımı sözleşmesi ile davalı ... İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ve dava harici ... Ticaret isimli gerçek kişi firmasının oluşturduğu adi ortaklık tarafından 14.03.2019 tarihli sözleşmeye dayalı olarak üstlenildiği, bu sözleşme kapsamında sigortalı ...'ın Kırşehir ili ...ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan sahada koyun yetiştiricisi (çoban) olarak çalışmaktayken 24.07.2019 tarihinde kendini iyi hissetmediğini beyan etmesi üzerine iş arkadaşları ile beraber dinlenmek üzere gittiği misafirhanede yalnız bırakıldığı, öğlen yemeğini takiben iş arkadaşları tarafından yoklanması üzerine hareketsiz vaziyette bulunduğu, Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yapılan soruşturma sırasında düzenlenen belgelere göre akut miyokart infaktüs sonucu vefat ettiği ve iş bu olayın SGK tarafından da iş kazası olarak kabul edildiği, davalı ... Müdürlüğünce hizmet alımı sözleşmesi kapsamında kendi asıl işlerinden olan koyun bakımı, besleme, çobanlık hizmetini davalı ... İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ve dava harici ... Ticaret isimli şahıs firmasının oluşturduğu adi ortaklığa vermesi, onu asıl işverenlik sıfatından ve giderek bunun doğal neticesi olarak da sorumluluktan kurtarmayacağı, bu durumda kendine ait işi bir başkasına yaptıran kişi ya da kurum alt işverenin (taşeronun) ve bu alt işverenin istihdamlarının kusurlarından onun ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulmasına dair ilk derece mahkemesince verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı, taraflarca gösterilen deliller bağlamında yargılama yapan mahkemece, Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyasında, her ne kadar ölüm olayı "doğal ölüm" olarak değerlendirilmek suretiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, 6098 sayılı Kanun’un 74. maddesi kapsamında bu tespitin hukuk hakimini bağlamayacağı, nitekim dosya kapsamında alınan 06.08.2022, 12.01.2023 ve giderek çelişkileri giderici mahiyette 10.04.2023 tarihli her üç heyette de hekim bilirkişinin yer aldığı raporlarda iş kazasında, illiyet bağını kesen sebebi ortaya koyan bir tespite yer verilmediği gibi, özellikle davalı asıl işveren ...'in hizmet alım sözleşmesi kapsamında hizmet aldığı alt işvereni "kontrol mükellefiyetini" tam olarak yerine getirmediği, giderek iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınacak tedbirleri yüklenicinin inisiyatifine bıraktığı, yüklenici çalışanlarının ise tanık beyanlarına göre saat 05.00 sıralarında iş başı yaparak her gün 9-10 saat dinlendirilmeden çalıştırıldıkları, olay günü sigortalı ...’ın da bu şekilde çalışmaktayken göğüs ağrısı ve kusma şikayetleri olmasına karşın iş arkadaşları ve işyeri kahyası olan ... ...refakatinde traktörle misafirhaneye getirildiği, hastaneye sevk edilmediği, sağlık şikayetlerine rağmen sigortalının tek başına bırakılarak istirahatte tutulduğu, nitekim, bu esnada kalp krizine bağlı olarak ölümünün gerçekleştiği bu kapsamda işyerinde gerekli iş sağlığı ve güvenliği organizasyonun tam olarak kurulduğundan bahsedilemeyeceğinin tespit edildiği, hükme esas alınan 10.04.2023 tarihli raporda da kusur oran ve aidiyeti ile ilgili olarak asıl işveren davalı ...’e %20, yüklenici davalı ... İnş. Tem. Tar. Ürün. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin dahil olduğu adi ortaklığa %40 oranında kusur verilirken, müteveffaya atfı kabil kusur verilmediği, aynı zamanda, olayda bünyesel faktörün %40 oranında etkisinin olduğuna dair tespitin dosya kapsamı ile Yargıtay içtihatlarına uygun olduğu ve emsal kararlar bağlamında davanın niteliği kapsamında taraflarca getirilme ilkesi kapsamında süresinde gösterilmeyen delilin incelenme imkanının bulunmamasına, aksi durumun iddia ve savunmanın genişletilmesi ilkesine de açıkça aykırılık teşkil edeceğinin de açık olması karşısında davalı vekilinin kusur oran ve aidiyetine yönelik istinaf itirazlarının da reddine karar verildiği, SGK’nın 06.10.2021 tarihli yazı cevabı ekinde yer alan kayıtlara göre iş kazası kapsamında sigortalının hak sahibi olan davacı Eş ...’ye 248.908,60 TL, Çocuk ...’ya ise 54.519,50 TL tutarlı ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığı anlaşılmış olup davalılar arasında asıl alt işverenlik ilişkisi kapsamında 6098 sayılı Kanun'un 55. giderek, 5510 sayılı Kanun'un 21. maddeleri bağlamında anılan gelirlerin %60’ının (yani eş için 149.345,16 TL, çocuk ... için 32.711,70 TL’nin) hükme esas alınan 08.08.2023 tarihli hesap raporu ile tespit edilen eş ... için 695.299,58 TL ve çocuk ... için 105.017,36 TL’lik tazminat alacaklarından mahsup edilerek maddi tazminat alacaklarının neticeten eş ... için 545.954,42 TL ve Çocuk ... 72.305,66 TL olarak hüküm altına alınması gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde kanunun emredici hükmüne aykırı olacak şekilde hüküm tesisinin hatalı olduğu gerekçesiyle istinaf edenin sıfatına istinaf kapsam ve nedenlerine göre davalı ... vekilinin SGK’dan bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya kabil kısmının tazminat alacağından tenziline ilişkin ileri sürdüğü istinaf sebebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının bu yönde kaldırılmasına davacıların istinaf etmeyen davalı şirket yönünden usuli kazanılmış haklarının ise korunmasına dair esas hakkında yeniden hüküm kurularak, "Davanın kısmen kabulü ile;
1-Davacı ... lehine 695.299,58 TL (istinaf eden davalı ...'in sorumluluğu 545.954,42 TL ile sınırlı olmak üzere) maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
2-Davacı ... lehine 105.017,36 TL (istinaf eden davalı ...'in sorumluluğu 72.305,66 TL ile sınırlı olmak üzere) maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine,
3-Davacı ... lehine 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
4-Davacı ... lehine 45.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
5-Davacı ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'a verilmesine, fazlaya dair istemin reddine,
6-Davacı ... lehine 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.07.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya dair istemin reddine" karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkilinin ihale makamı olduğunu, diğer davalı ile aralarında asıl - alt işveren ilişkisi olmadığını, hizmet alım sözleşmesi kapsamında müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, sözleşme kapsamında iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki tüm sorumluluğun yüklenici adi ortaklıkta olduğunu, bu kapsamda davanın husumetten reddi gerektiğini, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan ölü muayenesinde kalp krizine bağlı ölümün doğal ölüm niteliğinde olduğunun tespit edildiğini, kalp krizi için zamanında müdahale edildiğini, tanık beyanlarından müteveffaya sağlık merkezine sevk edilmesinin önerildiğini, ancak kabul etmediği için misafirhanede kaldığını, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında söz konusu kazanın öngörülebilecek mahiyette olmadığını, meydana gelen olayda kusuru olmamakla birlikte illiyet bağının kesildiği, idareye %20 oranında kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, davanın husumetten reddi gerektiğini beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenlerine göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.