Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2022/6124 K.2023/2862

1. Hukuk Dairesi         2022/6124 E.  ,  2023/2862 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kooperatif vekili, davacı adına kayıtlı 4123 m2'lik 309 ada 16 parsel sayılı taşınmazın 815 m2’sinin inşaat izni alabilmek amacıyla davalı İdare lehine bedelsiz olarak yola terk edildiğini, yola terk edilen taşınmazın bir kısmı yol olarak kullanılırken, 311,59 m2'lik kısmının 1989 yılından bu yana yol olarak kullanılmayıp boşta kaldığını, sokak üzerinde bulunan binaların yola olan konumları nedeniyle bu boşluğun kamu yararına kullanılması imkanının da kalmadığını ileri sürerek 311,59 m2 alanın bedelsiz olarak davacı adına kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı İdare vekili, yola terk işleminin iptalinin idari bir işlem olması nedeniyle asliye hukuk mahkemelerinin görevsiz olduğunu, davacının idare mahkemesinde idareye karşı dava açması gerektiğini belirtip davanın, öncelikle görev yönünden; aksi kanaate varılır ise davalının kusuru bulunmadığından esastan reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı Kooperatif yetkilisinin yola terk başvuru dilekçesi kapsamından davacının inşaat ruhsatı alabilmek için dava konusu taşınmazı yola terk ettiği, koşullu olarak bağışladığı, dava konusu taşınmazın yola terk edilen kısmının yol olarak kullanılmadığı, imar planında konut alanı olarak yer aldığı, davacının talebinin kısmen yerinde görüldüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 309 ada 16 parsel sayılı taşınmazın güney kısmında yer alan ve 28.04.1989 tarih ve 1604 yevmiye numarası ile yola terk edilen kısmının teknik bilirkişi İlhan Koparan'ın 12.03.2019 tarihli rapor ve krokisinde (B) harfi ile işaretli gri renkte boyalı (taralı) 293,16 m2'lik kısmının davacı Tasfiye Halinde S.S. Taşkent Mekan ... Kooperatifi adına tapuya kayıt ve tesciline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, davaya bakmakta asliye hukuk mahkemesinin değil idare mahkemesinin görevli olduğunu, yola terk yapılırken terk edilen yerin yol dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı şart koşulmamışsa terk edilen kısmın bağış sayılacağını ve bu yer daha sonra tescile konu olduğunda eski malik tarafından hak iddia edilemeyeceğini, terk edilen yerin artık herhangi bir yoldan farksız duruma geleceğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu yola terk edilen taşınmazın belirlenen kısmının yol olarak veya başka bir kamu hizmetinde kullanılmadığı, imar planında konut alanında kaldığı, Belediyenin bedeli karşılığı devretmeyi uygun gördüğü, bu haliyle kamu hizmeti için ihtiyaç duyulan bir yer olmadığı sabit olduğundan davacıya ihdasen iade edilmesi gerektiği, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere, delillerin takdir, tahlil ve tartışımına ilişkin kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye göre kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, davalı vekilinin istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1.b.1. maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itiraz nedenlerini yineleyerek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, bağıştan rücu hukuki sebebine dayalı tescil isteğine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Bilindiği üzere, bağıştan dönme (rücu) bağışlayanın tek yanlı, bağışlanana varması gereken beyanıyla geriye etkili (makable şamil) olarak hukuki ilişkiye son veren yenilik doğurucu bir haktır. Bağışlayan koşullu veya mükellefiyetli şekilde bağışta bulunmuşsa, bağışlanandan hukuka, ahlaka aykırı veya imkansız olmadığı sürece 818. sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 241. 6098 sayılı ... Borçlar Kanunu'nun (TBK) 291. maddesi uyarınca koşul veya mükellefiyetin yerine getirilmesini isteyebilir. Haklı bir neden olmaksızın yerine getirilmemesi halinde de BK.'nın 244/3. TBK.'nın 295. maddesine dayanarak bağıştan dönme hakkını kullanıp verdiğini geri isteyebilir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK’nın 370. maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 14.938,55 TL bakiye onama harcının temyiz edenden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.05.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.