Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6009 K.2025/11775

10. Hukuk Dairesi         2025/6009 E.  ,  2025/11775 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3522 E., 2024/2893 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/237 E., 2024/230 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum, ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının 17.05.2010 - 14.06.2012, 08.11.2012-02.08.2014,20.05.2015-26.05.2015 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili, iş yerinin, davalının babası ... ve kardeşi .... tarafından iş yeri sahibi baba ... olacak şekilde 2002 yılında açıldığını, 2008 yılında kardeşinin İstanbul'a gitmesi üzerine iş yerinin tamamen babasının üzerine kaldığını, babasının da yaşamış olduğu sağlık sorunları nedeniyle iş yeri ve müşteriler ile yeterince ilgilenemediğini, müvekkilinin öğretmenlik mesleği ile uğraştığını, babasının sahibi olduğu iş yerinin faaliyetlerinin aksamaması adına asıl uğraştığı işten arta kalan zamanlarda iş yerine gelerek babasına yardımcı olduğunu, öğretmenlik mesleğinden emekli olmasının akabinde 26.05.2015 tarihinde iş yerini babasından devraldığını, 26.05.2015 tarihinden önceki dönemde iş yerinin sahibinin babası olduğunu, müvekkilinin ne kaydi ne de fiili olarak iş yeri sahibi olmadığını ileri sürerek; davanın reddini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarında ...'nin ilk işe giriş tarihinin 14.06.2012 olduğunu, ... unvanlı iş yerinde davaya konu olan tarihler arasında çalışmalarının bulunmadığı, ayrıca ... adına işlem gören iş yeri hakkında yapılan incelemede davacı ... ile ilgili herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığının tespit edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ...'e ait iş yerinde 01.05.2012-25.05.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirilen süreler dışında 671 gün hizmet akdini tabi olarak çalıştığının tespitine, davalı ... yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı, davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, davalılara ait iş yerinde eksik bildirilen çalışmalarının tespiti amacıyla açılan davada farklı bilirkişi raporları bulunduğu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ... vekili, dinlenen tanıkların davacının müvekkil ... yanında sürekli ve kesintisiz olarak çalışmadığına ilişkin açık beyanlarının bulunduğunu, yalnızca davacı tanık beyanlarının dikkate alındığını, müşteri memnuniyet yazısının esas alınmaması gerektiğini, tanıklar bordro ve iş yeri çalışanları olmadığını, davanın hak düşürücü sürenin süre içerisinde açılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden davacı ve bordro tanıklarının beyanları çalışma gün sayısı ve davacının iddiasını ispat etmeye yeterli olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
İnceleme konusu dosyada; davacının 14.06.2012-08.11.2012, 02.08.2014-20.05.2015 tarihleri arasında ..., 26.05.2015-05.11.2019 tarihleri arasında ... iş yerinden bildirimlerinin olduğu, ...'e ait ... sicil no.lu iş yerinin 26.05.2015 tarihinde kanun kapsamına alındığı anlaşılmaktadır.
Davacı 17.05.2010 - 14.06.2012, 08.11.2012-02.08.2014,20.05.2015-26.05.2015 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davacının davalı ...'e ait iş yerinde 01.05.2012-25.05.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirilen süreler dışında 671 gün hizmet akdini tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de; hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Somut davada; iş yeri güzellik salonu olup, önce ... işveren iken daha sonra iş yerinin ...'e devredildiği anlaşıldığından iş yerinin devrine ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle iş yerinin devir tarihi tespit edilmeli, ... ve ... iş yeri kayıtları, dönem bordroları Kurumdan istenilmeli, ... iş yerinin kanun kapsamına alınış tarihleri belirlenmelidir. Talep edilen dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları dinlenilmeli, tanık beyanları arasında çelişki olması halinde çelişkiler giderilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.
O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,15.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.