Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3400 K.2025/9634

10. Hukuk Dairesi         2025/3400 E.  ,  2025/9634 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1340 E., 2024/2478 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/145 E., 2023/62 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine, dair karar verilmiştir.
Kararın, davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili özetle; 10.09.2012 ile 27.03.2019 tarihleri arasında tam gün ve sürekli bir vaziyette çalıştığının tespitine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı vekili davacının defaatle izinsiz ve mazeretsiz olarak işe geç geldiğini, akabinde de ise işe hiç gelmediğini, müvekkilinin iş akdini haklı nedenle feshetmek durumdan kaldığını, gerçeğe aykırı beyanlarda bulunarak huzurdaki davayı ikame eden davacının davasının reddini talep etmiştir.
2.Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davanın dernek yönünden kısmen kabulü ile davacının, davalıya ait Kuruma 1125562 sicil numarası ile kayıtlı işyerinde 03.07.2014 ile 03.01.2017 tarihleri arasında ayda 30 gün üzerinden hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya dair talebin reddine dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı Derneğin ve fer'i müdahilin istinaf başvurularının HMK. 353/b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine, davalı ...'in istinaf başvurusunun HMK.'nın 353/b-2 maddesi uyarınca kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın davalı ... yönünden sıfat (husumet) yokluğu nedeniyle reddine, davanın davalı Dernek yönünden kısmen kabulü ile davacının 1125562 sicil numaralı işyerinde 03.07.2014-03.01.2017 arasında ayda 30 gün süreyle asgari ücretle hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin reddine dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; çalışmasının 10.09.2012'de başladığını, 27.03.2019 tarihine kadar aralıksız devam ettiğini, kısmen kabul kararının hatalı olduğunu öne sürmüştür.
2.Davalı ... vekili; lehlerine vekalet ücreti takdir edilmediğini öne sürmüştür.
3.Davalı Dernek vekili; davacı tanıklarının beyanına göre karar verilmesinin hatalı olduğunu ve aşamalardaki itirazlarını öne sürmüştür.
4.Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini, hizmet akdine dayalı fiili ve tam zamanlı çalışmasının varlığının ispat edilemediğini beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
Eldeki davada, davacı 10.09.2012 ile 27.03.2019 tarihleri arasında çalışmanın tespitini talep etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile 03.07.2014 ile 03.01.2017 tarihleri arasındaki çalışma kabul edilmiş olup; verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Bu kapsamda, davacının .. ....Yeni Otogar Minibüsçüler ve Şoförleri Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği'nde işçi olarak çalıştığı iddiası ile dava açılmış olup Mahkemece Derneğin kuruluş tarihi, hatta kullanılan minibüslerin davalıya Derneğe ait olup olmadığı, değnekçilik yaptığı iddia olunan durakta Dernek minibüsleri haricinde başka minibüslerin çalıştırılıp çalıştırılmadığı araştırılmadan; öte yandan davacı tarafından talep edilen dönemde davacının her gün çalışıp çalışmadığı, sefer sayı ve saat aralıkları belirlenmeksizin; kısmi süreli çalışma olup olmadığı irdelenmeksizin hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.06. 2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.