Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1039 K.2025/7301

10. Hukuk Dairesi         2025/1039 E.  ,  2025/7301 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2530 E., 2024/434 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Dörtyol 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/39 E., 2021/181 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının davalı iş yerinde 09.05.2000 yılında muhasebe elemanı olarak işe girdiğini ve 19.02.2018 tarihine kadar sürekli olarak çalıştığını, ... Noterliğinin 19.02.2018 tarih, 001388 no.lu ihtarnamesi ile iş akdini haklı sebeple fesih ettiğini, 09.05.2000-01.09.2005 yılları arasında hiç prim yatırılmadığını, 02.09.2005-30.11.2008 arasında isteğe bağlı Bağ-Kurlu gösterdiği ancak primleri davalı ...'in yatırdığını, 01.12.2008-19.02.2018 yılları arasındaki primleri de 3.150,00 TL brüt ücret üzerinden yatırması gerektiği halde 2.300,00 TL üzerinden eksik prim yatırıldığını iddia etmiş, bu suretle davacının 09.05.2000-19.02.2018 yılları arasında davalı yanında kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkil işveren nezdinde kesintisiz ve sürekli bir çalışması söz konusu olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kesintisiz ve sürekli olduğunu iddia ettiği 09.05.2000-19.02.2018 yılları arasındaki çalışmasının böylelikle, 02.09.2005-30.11.2008 tarihleri arasında kesintiye uğradığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
"Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,
1-Davacının 09.05.2000-01.12.2008 tarihleri arasında davalı ...'e ait 2 6920 01 01 1009820 031 03-78 sicil numaralı iş yerinde hizmet akdine tabi olarak, asgari ücretle, kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-01.12.2008-19.02.2018 tarihleri arasındaki hizmetin tespitine yönelik talebin hukuki yarar yokluğundan reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
4. Eldeki davada, davacı davalıya ait iş yerinde 09.05.2000-19.02.2018 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiş olup Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
5. Somut olayda, davacının, 01.12.2008-19.02.2018 tarihleri arasında davalı iş yerinden sigortalılık bildirimlerinin bulunduğu, davacının davalı iş yerinde 01.12.2008 tarihli işe giriş bildirgesi öncesinde de çalıştığı sabit olup Mahkeme kararı bu yönüyle yerinde olmakla birlikte davacının işe başlangıç tarihi ile ilgili kabulü yerinde değildir. Davacının bu iş yerinde, diğer çalışan ...'un 01.09.2000 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının eli ürünü olması nedeniyle bu tarihten itibaren çalıştığı kesin olmakla birlikte bu tarih öncesi çalıştığı yönünden herhangi bir yazılı belge ve tanıklarca ifade edilen bir tarih bulunmamaktadır. Mahkemece, davacının işe başladığı tarihe ilişkin olarak tanık dinlenilmeli, tanıklar tarafından herhangi bir belirleme yapılamıyorsa davacının, en erken 01.09.2000 tarihinden itibaren çalıştığının kabulü gerektiğinin gözetilmemesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.