Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13558 K.2025/6777

10. Hukuk Dairesi         2024/13558 E.  ,  2025/6777 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/394 E., 2023/1459 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/124 E., 2020/226 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.
Kararın, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili özetle; davacının makine ustabaşısı olarak çalıştığından ve teknik eleman vasfı kazandıktan sonra, 2005 yılının 3. ayında, davalı şirketin ...’daki çırçır fabrikasının montajını yapmak üzere...’a gönderildiğini, ...’da 2 yıl çalıştıktan sonra, 2007 yılının Şubat ayında Gaziantep’e tekrar döndüğünü, 1,5 yıl kadar davalının eski işyerinde çalıştıktan sonra tekrar ...’a gönderildiğini ve bu kez de 14 ay daha çalıştığını, 14 aydan sonra yeniden Gaziantep’e dönerek 2 yılı aşkın bir süre davalı şirketin Gaziantep ilindeki işyerinde çalıştığını, 10.06.2011 tarihinde 4. İş Mahkemesinin 2014/712 Esas sayılı dosyası ile açılan davanın, 2014/712 esas, 2019/230 Karar, 05.04.2019 tarihli karar ile reddedildiğini, ret gerekçesinin ise, davacının ... Tekstil İth. İhr. ve San. Tic. Ltd. Şti.’de değil ... Halı San. ve Tic. Ltd. Şti’de çalışmış olması ve bu iki şirketin hukuki anlamda, birbirleri ile bir bağlantısı olmaması olduğunu beyan ederek, davacının 14.03.2000-25.05.2011 tarihleri arasında davalı şirkete ait işyerinde, aylık 900,00 TL ücretle, aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1-Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirket aleyhine açılan davanın esas ve usul yönünden yasa ve hukuka aykırı olduğunu, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının şirkette 1,5 yıl kadar çalıştığını, sonrasında yurt dışına gidip orada çalıştığını, sonrasında yurt dışına gittiğini, Türkiye'ye döndüğünde davalı şirkette çalışmak istediğini beyan ettiğini, iyi niyetli şirketin kendisini tekrar işe aldığını, 1,5-2 ay kadar tekrar çalışmaya başladığını, ancak yine kendisine yurt dışından iş teklifi geldiğini beyan edip tekrar gittiğini, 2010 yılında şirkete dönüp yine 1 yıl kadar çalıştığını, yurt dışı çalışmalarının şirketle bağlantısı olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
2-Fer'i Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, prim ödemesi yükümlülüğünün davalı işverende olduğunu, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, iddianın Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğinden davacının çalışma iddialarını salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlamasına muvafakatlarının olmadığını, iş yerinin 506 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davacının, davalı ... Halı ...Ltd.Şti.'ye ait işyerinde kuruma bildirilen günler hariç olmak üzere, 14.03.2000-25.05.2011 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı ve kesintisiz olarak sigorta primine esasa kazancın alt sınırından çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ve Fer'i Müdahil Kurum vekilleri; hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, davalı işveren şirketin...'da faaliyeti olmadığını,davacının davalı işveren tarafından yurt dışına gönderilmediğini belirterek, davanın tümden reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedirler.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağı olan, yurt dışında geçici olarak çalışmaya giden sigortalılar ile ilgili olarak 5510 sayılı Kanun'un 5/g maddesinde “Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50. maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz. (Ek cümle: 13.02.2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.” hükmü ile “Sigortalıların işleri nedeniyle geçici olarak yurt dışında bulunmaları” başlığı altındaki 5510 sayılı Kanun'un 10. maddesi ise “4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri, (c) bendinde sayılan sigortalıların mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların sigortalılığa esas çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Eldeki davada, davacının 2000 - 2011 arası çalıştığı 2005 yılından sonra da iki dönem halinde davalı şirketin...'da bulunan iş yerinde geçici görevlendirme iddiası davayı açtığı, Mahkemece kabul kararı verildiği anlaşılmış ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının açıkça beyanı alınmalı, hangi tarihte hangi adreste, kimlerle işe başladığı, çalıştığı; yurt dışı çalışmaları ile ilgili olarak, yurt dışında hangi iş yerinde, hangi tarih aralığında kimlerle çalıştığı, ücretlerini nasıl aldığı, banka aracılığı ile aldığı iddiası varsa hangi bankadan aldığı, tüm bu hususlarda da bildirdiği tanıklar dinlenilerek, belgeler celp edilerek; davacının yurt dışına gidişinde Türkiye İş Kurumu aracılığı ile gidip gitmediği hususları da irdelenerek, 506 sayılı Kanun 84 ve devamı, 5510 sayılı Kanunu'nun 5/g maddesi kapsamında değerlendirme yapmak suretiyle, tüm deliller toplanarak varılacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.