Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12919 K.2025/4633

10. Hukuk Dairesi         2024/12919 E.  ,  2025/4633 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kurum vekili, sigortalı ...'ın müvekkilli Kurumdan yaşlılık aylığı almakta iken, 28.02.2020 tarih 308102/1/SR/1 sayılı inceleme raporu ile gerçeğe aykırı ve sahte engelli sağlık kurulu raporu ile aylık bağlandığının tespit edildiğini, Kuruma ibraz edilen belgeler ile gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması nedeniyle aylığının başlangıç tarihi itibari ile iptal edildiğini, Kurumdan almış olduğu aylıklar ve bayram ikramiyeleri toplamı için faizi ile birlikte borç oluşturulduğunu, ödenmediğini belirterek, yersiz ödenen dava konusu aylık ve bayram ikramiyelerinin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; ... isimli kişiyi tanımadığını, ...'i eskiden tanıdığını, son gördüğünde çay ocağı işlettiğini, ... ile iş birliği içinde olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... isimli kişiyi ve dosyadaki diğer isimleri de şahsen tanımadıklarını, dava konusu taleplerin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, husumet itirazlarının bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyadaki taleplerin Kurumun soruşturma raporuna dayanmakta olduğundan ve engelsiz olduğu halde kendisine engelli raporu düzenleten ...'ın beyanları dışında somut bir delil olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın 6100 sayılı HMK 'nın 114/1-c maddesi uyarınca Mahkemenin görevli olmaması nedeni ile HMK'nın 115. maddesi uyarınca dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine, 6100 sayılı HMK 'nın 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşme tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize başvurulması halinde dosyanın yetkili ve görevli nöbetçi Eskişehir Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, süresinde başvurulmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili;
Birden çok kişi aynı zarardan aynı sebepten veya çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu olabildiğini, görevli mahkemenin iş mahkemesi olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sahte engelli raporuna istinaden ödenen yersiz aylık ve bayram ikramiyelerinin tahsiline yönelik alacak istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı Kurum vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Üye ...'ın muhalefetlerine karşı, Başkan ... ile Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,
24.03.2025 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY
I. TEMEL UYUŞMAZLIK
1.Davacı Kurum tarafından denetim sonucu sahte engellilik raporu düzenlenmesi nedeni ile sigortalıya ödenen ve yersiz olduğu belirtilen aylıkların sigortalı dışında dava tefrik edilen üçüncü kişi konumundaki raporu düzenleyen ve iş takibi yapan kişiler hakkında Kurum alacağının tahsilinde genel mahkemelerin görevli olup olmayacağı noktasında toplanmaktadır.
2. İstinaf istemi esastan reddedilen ilk derece mahkemesi sigortalı ile birlikte üçüncü kişilere karşı birlikte açılan davayı tefrik ederek, üçüncü kişiler yönünden " davalı Kurum arasında özel hukuk kurallarının uygulanması gerekli ihtilafın olduğu, taraflar arasında uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkinin “haksız fiil”den kaynaklandığı, taraflar arasında sigortalılık ilişkisi bulunmadığından, dava konusunun genel mahkemelerde görülmesi gerektiği, uyuşmazlığın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanına girdiği" gerekçesi ile 6100 sayılı HMK 'nın 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevli olmaması nedeni ile HMK 115. maddesi uyarınca dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, kararın temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile kararın onanmasına karar verilmiştir.
II. YASAL DÜZENLEME VE DEĞERLENDİRME:
3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 101. maddesi uyarınca “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür”.
4. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5/b maddesi uyarınca ise "İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumu'nun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara iş mahkemesinde bakılacağı belirtilmiştir.
5.5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun yersiz ödemelerin geri alınması başlığı ile düzenlenen 96. maddesine göre ise “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
...itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.
Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilere Kurumca bedeli ödenen kişisel sağlık tedavi giderleri gibi ödemeler de yersiz ödemedir.
6. Diğer taraftan 6100 sayılı HMK.'un 167. maddesi uyarınca "mahkeme, yargılamanın iyi bir şekilde yürütülmesini sağlamak için, birlikte açılmış veya sonradan birleştirilmiş davaların ayrılmasına, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden karar verebilir. Bu durumda mahkeme, ayrılmasına karar verilen davalara bakmaya devam eder".
7. Yukarda belirtilen görev ile ilgili düzenlemelerde, açıkça Kurumun taraf olduğu ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda iş mahkemesinin görevli olacağı belirtilmiştir. Burada Kurumun taraf olması ve uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanundan doğması yeterlidir. Karşı tarafın sigortalı veya üçüncü kişi olmasının önemi bulunmamaktadır. Kısacası Kurum ile yersiz ödemenin talep edildiği kişi arasında sigortalılık ilişkisi bulunması görevi belirlemeyecektir. Yersiz ödenen aylıkların tahsili 5510 sayılı Kanun'un 96. maddeleri kapsamında istenmektedir. Uyuşmazlığın sosyal güvenlik mevzuatından doğduğu açıktır. Kaldı ki Kurum yersiz ödemeyi sigortalı yanında, müşterek ve müteselsil sorumluluğu olanlara birlikte dava açmıştır. Tefrik kararı verilse dahi, mahkeme HMK.'un 167. maddesi uyarınca davaya bakmak zorundadır.
III. SONUÇ:
Onama gerekçesi 5510 sayılı Kanunu'nun 101, 7036 sayılı Kanunu'nun 5 ve 6100 sayılı HMK.'un 167. maddelerine aykırıdır. Esası yönünden karar verilmesi için dosyanın bozulması görüşünde olduğumdan onama kararına katılınmamıştır.