Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13053 K.2025/4362

10. Hukuk Dairesi         2024/13053 E.  ,  2025/4362 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/489 E., 2024/240 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverene ait iş yerinde 2000/Mart–10.01.2013 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ile sigorta başlangıç tespitinin 01.03.2000 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; eylemli ve gerçek çalışmanın varlığının yöntemince tespit edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 11.03.2014 tarih ve 2014/13 E.-2014/89 K. sayılı kararı ile davaya konu işlemlerin Sosyal Güvenlik Kurumu ... İl Müdürlüğü Gaziosmanpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi olduğu gerekçesiyle Bakırköy Nöbetçi İş Mahkemesi yetkili gösterilerek, Mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 22.09.2014 tarih ve 2014/12075 E.-2014/18209 K. sayılı kararı ile .. Somut olayda, kesin yetki kuralının bulunmadığı davayla ilgili olarak, davalı Kurum vekilinin süresi içerisinde yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmakla, Mahkemece yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek, hüküm bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 04.04.2017 tarihli kararı ile davacının davasının kabulü ile davacının davalı ... Turizm.. Ltd. Şti. iş yerinde;
25.05.2000-31.03.2001 arası 306 gün günlük 5.000.000.00 TL ücretle
01.04.2001-31.12.2001 arası 270 gün günlük 7.000.000.00 TL ücretle
01.01.2002-31.03.2002 arası 90 gün günlük 7.400.025.00 TL ücretle
01.04.2002-30.06.2002 arası 90 gün günlük 9.262.400.00 TL ücretle
01.07.2002-31.03.2003 arası 270 gün günlük 10.919.443,00 TL ücretle
01.04.2003-30.06.2003 arası 90 gün günlük 13.103.332,00 TL ücretle
01.07.2003-31.12.2003 arası 180 gün günlük 15.267.194,00 TL ücretle
01.01.2004-30.06.2004 arası 180 gün günlük 18.321.000,00 TL ücretle
01.07.2004-31.12.2004 arası 180 gün günlük 14.805.000,00 TL ücretle
01.01.2005-31.12.2005 arası 360 gün günlük 16,29 TL ücretle
01.01.2006-31.12.2006 arası 360 gün günlük 17,70 TL ücretle
01.01.2007-30.06.2010 arası 180 gün günlük 18,75 TL ücretle
01.07.2007-31.12.2007 arası 180 gün günlük 19,50 TL ücretle
01.01.2008-30.06.2008 arası 180 gün günlük 20.28 TL ücretle
01.07.2008-31.12.2008 arası 180 gün günlük 21.29 TL ücretle
01.01.2009-30.06.2009 arası 180 gün günlük 22,20 TL ücretle
01.07.2009-31.12.2009 arası 180 gün günlük 23,10 TL ücretle
01.01.2010-30.06.2010 arası 180 gün günlük 24,30 TL ücretle
01.07.2010-31.12.2010 arası 180 gün günlük 25,35 TL ücretle
01.01.2011-30.06.2011 arası 180 gün günlük 26,55 TL ücretle
01.07.2011-18.12.2011 arası 168 gün günlük 27,90 TL ücretle çalıştığının tespitine
karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 02.10.2018 tarih ve 2017/5901 E.-2018/6926 K. sayılı kararı ile .. somut olayda ise talep edilen dönemde davacının davalı şirkete ait iş yerinde çalışmasının bulunup bulunmadığı tereddüte mahal bırakmayacak derecede ortaya konulmadan sonuca gidilmesinin isabetsiz olduğu, yapılacak işin, davalı işverenin ...'daki vergi kayıtlarına ilişkin belgeleri istemek, otogarı işleten Belediye veya şirketten davalı şirketin hangi tarihler arasında hangi peronlarda fiilen faaliyette olduğunu sormak, davacının çalışma süresi ve şekli yönünden tanık beyanları arasında çelişkiler bulunduğu ve bir kısım tanıkların davalı şirketin otogarda bir süre faaliyet gösterip ayrıldığı ve sonra tekrar otogarda faaliyete başladığı yönündeki beyanları dikkate alındığında Kurumdan bilgi alınarak veya Emniyet, muhtarlık, otogarı işleten belediye veya şirket yoluyla yaptırılacak araştırma sonucu iş yerine komşu veya yakın iş yerlerinden belirlenen çalışanların ve iş yeri sahiplerinin beyanlarına başvurmak suretiyle davacının çalışma süresi, şekli, ücretini nasıl aldığını ortaya koymak ve tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek, dosya kapsamındaki personel kimlik kartı ile kolluğa verilen personel kimlik formunun tarihlerini araştırmak, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilmek suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen hüküm bozulmuştur.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin 24.05.2024 tarih ve 2018/489 E.- 2024/240K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ...'ın davalıya ait 1149852 Kurum sicil numaralı iş yerinde Kurum taban ücretleri altında kalmaksızın dönemin asgari ücreti ile 29.01.2008-18.12.2011 tarihleri ve tarihleri arasında fiili ve eylemli olarak kesintisiz şekilde çalıştığını tespitine, fazlaya dair taleplerin reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, delillerin yeterince toplanmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek bozulmasını istemiştir.
2.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, tanık beyanlarının davacının talep ettiği tarihlerde davalı iş yerinde çalıştığını kesin bir biçimde ortaya koyacak şekilde tutarlı ve inandırıcı olmadığını, davacının şirket çalışanı olmayıp, otogarda bulunan birden çok firmaya yolcu sağlayarak bunun karşılığında kişi başına komisyon aldığını, davanın reddi gerekirken kısmen kabulünün hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini, davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, iddianın salt tanık anlatımlarına dayalı olarak değil yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini, bilirkişi raporunun hatalı tespitler içerdiğini, Kurumun işbu davada fer'i müdahil sıfatına haiz olduğundan yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Sonuç
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
2.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı işverene ait iş yerinde 2000/Mart – 10.01.2013 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ile sigorta başlangıcının 01.03.2000 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda hükümde yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmediğinden karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
3.Somut olayda, bozma kararı sonrası yapılan yargılamada, her ne kadar ... Ticaret Odasının cevabi yazısı ile davalı şirketin 29.01.2008 tarihinde tescil edildiği bilgisinin verilmesi üzerine, bu tarih esas alınarak sonuca gidilmiş ise de, şirketin vergi kayıtlarının tespitine yönelik araştırmanın yetersiz olduğu, davacı adına düzenlenen personel kimlik kartı ile kolluğa verilen personel kimlik formunun tarihlerinin araştırılmadığı, yine bozma kararı sonrası 02.04.2019 tarihli kolluk araştırması ile tespit edilen tanık ...'nın dinlenmediği anlaşılmaktadır.
4.Bu itibarla Mahkemece yapılması gereken iş; bir önceki bozma kararında belirtildiği şekilde araştırma yapılarak, çalışmanın varlığı ve süresi tereddütsüz belirlenmeli, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
18.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.