Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/5283 K.2025/5685

1. Hukuk Dairesi         2025/5283 E.  ,  2025/5685 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/506 E., 2023/601 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; Yozgat ili .... ilçesi ... köyünde bulunan 1 42... parsel sayılı taşınmazın davacı adına kayıtlı olduğunu, söz konusu taşınmaza komşu tescil harici taşınmaz bölümünün uzun yıllardır davacı tarafından kullanıldığını, davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğunu ileri sürerek tescil harici taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davacının ölümü üzerine mirasçıları davaya devam etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ... köyünde yapılan kadastro çalışmalarının 1989 yılında sonuçlandığını, davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı Köy Tüzel Kişiliği davaya cevap vermemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 08.05.2014 tarih ve 2013/2 74... /582 Karar sayılı kararıyla; dava konusu tescil harici taşınmazın davacıya ait 1 42... parsel sayılı taşınmazla birlikte kullanıldığı, davacının 30 yıldır çekişmeli taşınmaz bölümünde zilyet olduğu, zilyetlikle iktisap koşullarının davacı yararına gerçekleştiği kabul edilerek dosya kapsamında mevcut 15.04.2014 havale tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfiyle gösterilen 18.589,12 metrekare yüz ölçümlü tescil harici taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
Mahkemenin 08.05.2014 tarih ve 2013/2 74... /582 Karar sayılı kararına karşı davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 30.11.2015 tarih ve 2015/182 71... /14428 Karar sayılı kararıyla; Mahkemece yapılan araştırmanın hüküm vermeye yeterli olmadığı, bu kapsamda yasal ilanların yapılması, çekişmeli taşınmaz bölümü hakkında kadastro sonrasında tapu kaydı oluşup oluşmadığının ve tescil harici bırakma sebebinin belirlenmesi, taşınmaza ilişkin hava fotoğraflarının dosya kapsamına alınması, sonrasında mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, zirai bilirkişi, jeolog veya jeomorfolog bilirkişi, fen bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyeti ile keşif icra edilmesi, bundan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda 10.05.2017 tarih ve 2016/1 72... /338 Karar sayılı karar ile; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin 10.05.2017 tarih ve 2016/1 72... /338 Karar sayılı kararına karşı davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 28.04.2021 tarih ve 2021/24 02... /4150 Karar sayılı kararı ile; Mahkemece bozma kararının gereklerinin yerine getirilmediği, dosya kapsamında mevcut jeoloji bilirkişi raporunda ve ziraat bilirkişisi raporunda çekişme konusu tescil harici taşınmaz yerine davacı adına kayıtlı dava dışı 1 42... parsel sayılı taşınmaza ilişkin değerlendirmelerde bulunulduğu belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Ç. Bozmaya Uyularak Verilen Temyize Konu Karar
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda 20.11.2023 tarih ve 2021/15 06... /601 Karar sayılı kararı ile; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; bozma kararında belirtilen ilkelere uygun inceleme yapılmadığını, Mahkemece verilen kararın eksik incelemeye dayandığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
Mahkemece çekişme konusu taşınmaz bölümünde davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de varılan sonucun dosya kapsamına uygun düştüğünü söyleyebilmek mümkün değildir.
Bilindiği üzere; dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi için gerekli olan unsurlardır. Diğer bir anlatımla, dava şartları dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. Mahkeme, hem davanın açıldığı tarihte hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığını kendiliğinden araştırıp inceler ve bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava şartlarının davanın açıldığı tarih itibariyle bulunmaması ya da bu şartlardan birinin yargılama aşamasında ortadan kalktığının öğrenilmesi durumunda, mahkemece mesmu olmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi gerekir. 6100 sayılı Kanun'un (HMK) 114. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi kapsamında "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması." dava şartları arasında sayılmıştır.
Bu açıklama ışığında somut olaya dönüldüğünde; Dairenin geri çevirme kararı ile dosyaya kazandırılan belgelerden ve mahkeme kararlarından; davacı tarafından 27.10.1975 tarihinde satış ve kazanmayı sağlayan zilyetlik hukuki sebeplerine dayanılarak Yozgat ili .... ilçesi ... köyünde bulunan tescil harici taşınmazın adına tescili istemiyle açılan davada Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.1977 tarih ve 1975/2 54... /335 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile dosya kapsamında mevcut krokide (A) harfi ile gösterilen 20.000 metrekare yüz ölçümündeki tescil harici taşınmaz bölümünün davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı krokide (B) harfi ile gösterilen bölüm yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, kararın 21.06.1979 tarihinde kesinleştiği, kesinleşen kararın icrası kapsamında davaya konu olup (A) ile gösterilen bölümün 07.11.1984 tarih ve 1 sıra numaralı tapu kaydı ile davacı adına tescil edildiği, ... köyünde 1989 yılında yapılan kadastro çalışmalarında davacı adına kayıtlı 07.11.1984 tarih ve 1 sıra numaralı tapu kaydının aynı yer 1 42... parsel sayılı taşınmaza revizyon gördüğü, kadastro tespitinin 13.01.1989 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.
Öte yandan, Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.1977 tarih ve 1975/2 54... /335 Karar sayılı kararına konu olup aynı kararda (B) harfiyle gösterilen ve feragat nedeniyle reddedilen bölüm yönünden davacı tarafından satış ve kazanmayı sağlayan zilyetlik hukuki sebeplerine dayanılarak açılan davada Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.12.1995 tarih ve 1992/3 98... /329 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verildiği, kararın davalı ... vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 06.06.1996 tarih ve 1996/3 25... /5687 Karar sayılı kararı ile 1 42... parsel sayılı taşınmazın dayanağı olan tapu kaydı ve tescil davası değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulması gerektiği belirtilerek mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği, bozma kararı üzerine yapılan yargılama sonucunda Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.04.1998 tarih ve 1996/2 64... /111 Karar sayılı kararı ile davacı tarafından tescili talep edilen alanın Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.1977 tarih ve 1975/2 54... /335 Karar sayılı kararına konu olup aynı kararda (B) harfiyle gösterilen bölüm olduğu, anılan davada çekişme konusu bölüm yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği belirtilerek davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Eldeki davada; davacı tarafından Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.12.1977 tarih ve 1975/2 54... /335 Karar sayılı kararına konu olup aynı kararda (B) harfiyle gösterilen tescil harici taşınmaz bölümü yönünden satış ve kazanmayı sağlayan zilyetlik hukuki sebebine dayanılarak dava açıldığı, her iki dava dosyasının taraflarının, dava konusunun ve dava sebebinin aynı olduğu, anılan davada verilen kararın temyize konu dava dosyası açısından kesin hüküm teşkil ettiği görülmektedir.
Hal böyle olunca, davanın kesin hüküm nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı ... harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Yerköy 1. Asliye Hukuk Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 04.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.