Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/4910 K.2025/5423

1. Hukuk Dairesi         2024/4910 E.  ,  2025/5423 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/82 E., 2024/817 K.
Mahkeme kararı davacı vekili, davalı Hazine vekili, davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ...; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... (...) köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tescil harici bırakılan taşınmazlar hakkında imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescil istemiyle dava açmıştır.
II. CEVAP
Davalılar aşamalarda, taşınmazın özel mülkiyete konu edilemeyeceğini ve davacı yararına iktisap koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece, çekişmeli taşınmaz üzerinde zilyetlikle mülk edinme koşullarının davacı yararına oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A), (B), (C), (F) ve (K) harfleri ile gösterilen 21.279.21, 19.578.69, 27.819.63, 2.555, 03... .460,00 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerin davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar Hazine, Karayollar Genel Müdürlüğü ile ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 18.09.2020 tarih, 2016/16798 Esas, 2020/3158 Karar sayılı kararıyla: ''Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek 6360 sayılı Yasa uyarınca ... İlçe Belediye Başkanlığına da ilgili kamu tüzel kişisi olarak davanın yönetilmesi suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra, mahallinde yeniden keşif yapılarak, 3 ziraat mühendisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ile teknik bilirkişiden oluşacak uzman bilirkişi heyeti aracılığı ile hava fotoğrafı incelemesi yapılması suretiyle zilyetlikle iktisap koşullarının davacı taraf yararına oluşup oluşmadığının belirlenmesi '' gereğine değinilerek kararın bozulmasına hükmedilmiştir.
B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu; çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde imar-ihya suretiyle zilyetlikle iktisap koşullarının davacı yararına oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, hükme esas alınan 03.11.2023 havale tarihli bilirkişi raporunda (A), (B), (C) ve (K) harfleri ile gösterilen 21.279.21, 19.578.69, 27.819.63, ve 6.460,00 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerin davacı ... adına tapuya tesciline, (F) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı Hazine vekili, davalı ... vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
1.Davacı vekili; davanın kısmen kabulüne hükmedilmesinin isabetsiz olduğunu, dava konusu taşınmaz bölümlerinin tamamı yönünden davacı yararına iktisap koşullarının oluştuğunu, yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden de isabetsiz hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı Hazine vekili; davacı yararına imar-ihya suretiyle zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı yöntemince araştırılmadan eksik inceleme sonucunda karar verildiğini, Hazinenin tasarrufu altındaki taşınmazların özel mülkiyete konu edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili; yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olmadığını, bilirkişi raporlarının imar-ihya ve zilyetlikle iktisap koşullarına dair araştırma yönünden yetersiz olduğunu, eldeki davanın zaman aşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, yapılan yasal ilanların yöntemine uygun olmadığını, keşif ve duruşmaların usule aykırı yürütüldüğünü, dava değerinin dahi isabetsiz belirlendiğini, Hazinenin tasarrufu altındaki taşınmazların özel mülkiyete konu edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
4.Davalı ... vekili; bozma kararında yer alan eksikliklerin tamamlanmadığını, taşınmaz bölümleri yönünden müvekkili İdare tarafından yapılmış bir kamulaştırma çalışması bulunmadığını, harçtan muaf olan davalı İdarenin harçlardan sorumlu tutulmasının doğru olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaza yönelik imar-ihya ve zilyetlik hukuki nedenine dayalı olarak tescil isteğine ilişkindir.
1.Dosya kapsamı ve toplanan delillerden davaya konu taşınmaz bölümlerinin yörede yapılan kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldığı, davacının imar-ihya kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak taşınmazların adına tapuya tescili talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
2.Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, eldeki davada yasal hasım niteliğinde olan davalılar aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceğinin anlaşılmasına göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3.Davalı Hazine vekili, davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Mahkemece yazılı şekilde davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne hükmedilmiştir. Hükme esas alınan teknik bilirkişi raporunda (A), (B) ve (C) harfleriyle gösterilen taşınmaz bölümlerinin eski tarihli hava fotoğraflarına göre üzerinde tarımsal faaliyet yapılan, sınırları zeminde teşhis edilen yerlerden olduğunun anlaşıldığı, yine dosya arasında yer alan ziraat mühendisi bilirkişi heyeti raporuna göre anılan taşınmaz bölümlerinin imar-ihyasının tamamlandığı ve üzerinde ekonomik tarımsal faaliyet yapıldığına kanaat edildiği anlaşılmakla (A), (B) ve (C) harfleriyle gösterilen taşınmaz bölümlerine yönelik davanın kabulüne hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Ne var ki, eldeki davanın tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkin olduğu, davalıların ise TMK'nın 713/3. maddesi uyarınca yasal hasım oldukları belirlendiği ve davalı ... Müdürlüğünün harçtan muaf olduğu anlaşıldığı halde davalılar aleyhine yargılama harcına hükmedilmesi doğru olmadığı gibi, tescil hükmü kurulurken sözü edilen taşınmaz bölümlerinin vasıflarının belirlenmesi suretiyle infaza ve tapu sicili tesisine elverişli bir hüküm kurulmamış olması da isabetsizdir.
4.Hükme esas teknik bilirkişi raporunda (K) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden temyiz isteğinin incelemesine geçildiğinde ise, Mahkemece sözü edilen taşınmaz yönünden davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne hükmedilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Hava fotoğraflarının incelenmesi suretiyle düzenlenen bilirkişi raporuna göre 1985, 19 92... yılı hava fotoğraflarında sözü edilen taşınmaz bölümünün sınırlarının belirgin olmadığı, ekili-sürülü olmadığı ve imar-ihya çalışmasının yapılmadığı anlaşılmıştır. Ziraat mühendisi bilirkişi heyeti tarafından sunulan raporda yer verilen ağaçların ise yaşları itibariyle tamamının dava tarihinden sonra dikildikleri anlaşılmaktadır. Öte yandan, dosya kapsamında yer alan bilirkişi raporuna ekli olup taşınmaz başında alındığı anlaşılan görüntüler incelendiğinde ise davacının bu taşınmaz bölümü üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik kabul edilecek bir tarımsal faaliyetinin bulunmadığı görülmektedir. Şu halde, objektif nitelikteki eylemli duruma aykırı düşen subjektif nitelikteki yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile bilirkişi raporuna değer verilmesi olanaksızdır. Bu verilere göre hükme dayanak yapılan yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile uzman ziraat mühendisi bilirkişinin dava konusu taşınmaz bölümü üzerinde davacı yararına mülk edinme koşullarının oluştuğu yolundaki raporunun yasal bir dayanağı bulunmamaktadır.
Hal böyle olunca, teknik bilirkişi raporunda (K) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü yönünden de davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu hususunun ispat edilemediği anlaşılmakla davanın reddine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulü doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacının temyiz itirazlarının reddine,
Davalı Hazine vekili, davalı ... vekili ile davalı ... vekillerinin temyiz itirazlarının kabulüyle 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince hükmün BOZULMASINA,
Davalı Hazine ile davalı ... harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davalı ... ile davacı tarafından yatırılan peşin harcın istek halinde iadesine,
Dosyanın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
27.11.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.