Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2941 K.2025/3289

1. Hukuk Dairesi         2025/2941 E.  ,  2025/3289 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/411 E., 2023/361 K.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş olup kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerinde; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ...; miras yoluyla gelen hakka dayanarak toplam 21 adet taşınmaz yönünden tapu iptali ve miras payı oranında adına tescil istemiyle dava açmıştır.
II. CEVAP
Davalılar; çekişmeli taşınmazların kendilerine ait olduğunu, davacının dava ehliyetinin bulunmadığını, dava açılması için belirlenen hak düşürücü sürenin dolduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemece; toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanları nazara alındığında davacının çekişmeli taşınmazların muristen intikal ettiğine dair iddiasını ispat ettiği gerekçesiyle 325, 693 ve 124 parsellere yönelik açılan davanın reddine, çekişmeli 5, 7, 87, 89, 117, 121, 135, 145, 163, 265, 307, 326, 328, 531, 532, 560, 688 ve 729 parsel sayılı taşınmazlara yönelik davanın ise kabulü ile taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile 1/3 payın davacı adına, kalan payların ise hisseleri oranında malikleri adına tapuya tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., ... vekili tarafından temyiz talebinde bulunulmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 24.02.2021 tarih ve 2020/8868 Esas, 2021/1619 Karar sayılı ilamıyla "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu, doğru sonuca varılabilmesi için mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılması, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu taşınmazların kime ait olduğu, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi hakka dayalı olarak kullanıldığı, tarafların müşterek murisi ...’dan gelip gelmediği hususlarında somut olaylara dayalı olarak bilgi alınması, beyanlar arasında çelişki oluştuğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmesine çalışılması, çelişkinin giderilememesi halinde hangi beyana ne sebeple üstünlük tanındığının gerekçeli kararda tartışılarak açıklanması ve bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle bir hüküm kurulması" gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmazların müşterek muristen intikal ettiğini ispat yükünün davacı tarafta olduğu; ancak iddianın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; dinlenen tanıkların tarafsız beyanda bulunmadıklarını, aynı köyde yaşayan ve akrabalık bağı bulunan kişilerin davalılar aleyhine tanıklık yapmasının beklenemeyeceğini, kadastro tespiti sırasında çekişmeli taşınmazların öncesi itibariyle müşterek muris tarafından kullanıldığı hususunun açıkça belirlendiğini, taşınmazların irsen intikalen mirasçılara kaldığını öne sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
1. Kadastro sonucu, Tuşba ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan, yüz ölçümleri kadastro tutanaklarında yazılı 532, 87, 135 ve 531 parsel sayılı taşınmazlar ... adına; 560, 89, 117, 124 ve 163 parsel sayılı taşınmazlar ... adına; 121, 145, 265 ve 693 parsel sayılı taşınmazlar 1/4 payla ..., 3/8 payla ... ve 3/8 payla ... adına ve 5, 7, 328, 307, 325, 326, 688 ile 729 parsel sayılı taşınmazlar ise eşit paylarla ... ve ... adlarına ayrı ayrı tapu kaydı, taksim, hibe, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tespit ve hükmen tescil edilmişlerdir. Davacılar miras yoluyla intikal eden hakka dayalı olarak tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuştur.
2. Bilindiği üzere bozma ilamına uyulmakla davanın tarafları yararına usuli kazanılmış hak oluşacağı gibi, Mahkemeye de bozma ilamı doğrultusunda işlem yapma ve bozma ilamında işaret edilen hususları eksiksiz yerine getirme zorunluluğu doğar.
3. Somut olayda; hükmüne uyulan bozma ilamında açıkça dava konusu taşınmazların öncesi itibariyle müşterek murise ait olup-olmadığının maddi olaylara dayalı olarak tespit edilmesi gereğine değinildiği halde bu yön üzerinde durulmamış, taşınmazların kimden intikal ettiğini, dava dışı 3. kişiden satın alınıp-alınmadığı, bu anlamda tereke malı olup-olmadığı hususunda bilgisi olmayan yerel bilirkişi ve tanık beyanlarına itibar edilerek sonuca gidilmiştir. Öte yandan, davaya konu tüm taşınmazlar yönünden ayrı ayrı ve ayrıntılı keşif icra edilerek beyan alınması gerekirken, oldukça genel geçer ve soyut ifadelerin zapta geçirilmesi suretiyle yöntemine uygun olmayan şekilde keşif icra edilmiştir.
4. Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece, taşınmaz başında yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmazın öncesinde kime ait olduğu, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, muris ...’den mi kaldığı yoksa davalılar tarafından mı kazanıldığı yahut davalılar tarafından 3. kişiden mi satın alındığı, taşınmazların müşterek muristen mirasçılarına intikal edip etmediği, hangi sebeple kimin zilyetliğinde olduğu, taşınmazların ne zamandan beri, kim tarafından ve ne suretle kullanıldığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı beyan alınmalı, beyanlar arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, çelişkinin giderilmemesi halinde hangi beyana hangi sebeple üstünlük tanındığının gerekçesi karar yerinde açıklanmalı; fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye imkan veren ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli, dava konusu taşınmazlardan tapu kaydına dayalı olarak tespit edilen parseller yönünden tapu kayıt malikleri belirlenmeli, kayıt malikleri ile davalılar arasında akdi yahut irsi ilişki tespit edilmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Peşin harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine,
Dosyanın Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme açık olmak üzere,
25.06.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.