Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2024/7961 K.2025/7721

2. Hukuk Dairesi         2024/7961 E.  ,  2025/7721 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/594 E., 2024/1163 K.
DAVA TÜRÜ : Tapu İptali ve Tescil - Mümkün Olmaması Halinde Değer Artış Payı ve Katılma Alacağı
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 1. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2016/567 E., 2023/10 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-davalı erkek vekili tarafından asıl dava yönünden duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 23.09.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde duruşmalı temyiz eden davacı-davalı ... vekili Av. .. .. ile karşı taraf davalı-davacı ... vekili Av. ... geldiler. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen günde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı-davalı erkek vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davacı-davalı erkek vekilinin değer artış payı alacağına yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 227. maddesine göre, değer artış payı alacağı; eşlerden birinin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın esaslı katkıda bulunması durumunda, tasfiye sırasında bu malda meydana gelebilecek değer artışı için katkısı oranında sahip olduğu alacak hakkıdır. Denkleştirme (TMK md. 230) hariç, tasfiyeye konu mal varlığında katkı tarihine göre değer kaybı söz konusu ise, katkının başlangıçtaki değeri esas alınır (TMK md. 227/1). Böyle bir malın daha önceden elden çıkarılmış olması halinde hakim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK md. 227/2). Değer artış payı alacağı talep edebilmek için, parasal ya da para ile ölçülebilen maddî veya hizmet değeriyle katkıda bulunulmalıdır.
Tasfiyeye konu taşınmazın ya da ikame mal olan taşınmazı edinilmesinde satış bedeli kullanılan taşınmazın kooperatif üyeliği yoluyla edinilmesi halinde, kooperatife yapılan ödemelerden ve bu ödemelerin isabet ettiği dönemlerden hareketle, mal rejiminin tasfiyesi ile eşlerin alacak miktarları belirlenir. Kooperatif ödemelerin 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin (743 sayılı TKM) 170. maddesi gereğince mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu 01.01.2002 tarihinden önceki dönemde tamamlanması durumunda eşler lehine katkı payı alacağı, TMK'nin 202/1. maddesi gereğince edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu 01.01.2002 tarihinden sonraki dönemde tamamlanmasında ise değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacak hakkı doğabilecektir.
Kooperatif ödemelerinin bir kısmının mal ayrılığı bir kısmının da edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemlerde yapılmasında; mal ayrılığı dönemindeki ödemelere her bir eşin yaptığı katkı oranı, daha sonra geçerli olacak edinilmiş mallara katılma rejimine kişisel mal olarak geçeceği kabul edilmektedir.
Buna göre; mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde (01.01.2002 tarihine kadar) eşlerin kooperatif ödemelerine yaptıkları katkı oranı, 743 sayılı TKM, Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri ile Yargıtay ve Dairemizce kabul edilen "katkı payı alacağı" hesaplama yöntemi göz önünde bulundurularak belirlenmelidir. Kişisel mal olarak kabul edilen bu katkı oranı, 01.01.2002 tarihinden sonra geçerli olacak edinilmiş mallara katılma rejimi kurallarına göre, hesap edilecek "değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacak" miktarlarının tespitinde gözetilecektir.
İhtiyaç duyulması halinde, değer tespiti, belirleme ve hesaplamaların yapılabilmesi için konusunun uzmanı bilirkişi veya bilirkişilerden de yardım alınmalıdır.
Somut olayda, Mahkemece, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, değer artış payı alacağı yönünden karar hatalı olmuştur. Şöyle ki, Mahkemece, davacı-davalı erkek lehine tasfiye konusu 22 nolu bağımsız bölümün edinilmesinde davalı-davacı kadın adına kooperatif yoluyla edinilen dava dışı 23 nolu bağımsız bölümün satışından elde edilen paranın kullanıldığı kabul edilerek dava dışı 23 nolu bağımsız bölüm için 01.01.2002 tarihinden sonra kooperatife yapılan ödemenin tüm ödemelerdeki oranı ve bu oranın dava dışı 23 nolu bağımsız bölümün satışından elde edilen paradaki oranı (edinilmiş mal oranı) ve miktarı belirlenerek bu miktar ile tasfiye konusu 22 nolu bağımsız bölümün edinilmesinde kullanılan konut kredisinin evlilik birliği içinde ödenen kısmı yönünden davacı-davalı erkek lehine artık değere katılma alacağı hesaplanması yerinde ise de; dava dışı 23 nolu bağımsız bölüm için 01.01.2002 tarihinden önce kooperatife yapılan ödemeler yönünden davacı-davalı erkeğin çalışarak katkısı iddiası olduğu ve bu iddiasını da mevcut delil itibariyle ispatladığı göz ardı edilerek karar verildiği anlaşılmaktadır.
O halde, Mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve Dairemizin ilkeleri uyarınca, tasfiye konusu 22 nolu bağımsız bölümün edinilmesinde satış parası kullanılan dava dışı 23 nolu bağımsız bölüm için 01.01.2002 tarihinden önce kooperatife yapılan ödemeler yönünden davacı-davalı erkeğin yaptığı katkı oranı bulunduktan sonra, 01.01.2002 tarihinden önce kooperatife yapılan ödemelerin tüm ödemelerdeki oranı ve buna bağlı olarak dava dışı 23 nolu bağımsız bölümün satışından elde edilen paradaki davacı-davalı erkeğin ve davalı-davacı kadının ayrı ayrı kişisel mal oranı ve miktarı belirlendikten sonra, davacı-davalı erkeğin tasfiye konusu 22 nolu bağımsız bölüm yönünden değer artış payı alacağının da hesaplanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının değer artış payı alacağı yönünden BOZULMASINA,
3. Davacı-davalı erkek vekilinin bozma kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana iadesine,
Duruşma için takdir olunan 28.000,00 TL vekâlet ücretinin ...'dan alınarak .'e verilmesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.