Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1222 K.2025/4791

3. Hukuk Dairesi         2025/1222 E.  ,  2025/4791 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1827 E., 2024/2729 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 20. Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/636 E., 2021/410 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacı şirketin 24.01.2013 tarihli sözleşme ile dava dışı .. İnşaat A.Ş.'nin 3. kişilerdeki hak ve alacaklarını temlik aldığını, akabinde faktoring sözleşmesi uyarınca ... ve .. Kolejinin davacı nezdindeki borçlarının ödenmemesi sebebi ile söz konusu iki firma aleyhine İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2013/333 62... /31962 sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, bu süreçte dava dışı .. Kolejinin davalı şirket nezdindeki bir kısım alacaklarının .. .. Noterliğinin 05.02.2014 tarih ve ... yevmiye nolu temliknamesi ile temlik alındığını ve davalıya bildirildiğini, davalıya yapılan bildirim üzerine 11.02.2014 tarihli temlik teyit yazısı ile temliknamenin kayıtlarına alındığını, alacak üzerinde haciz, rehin vs takyidat bulunmadığının İstanbul 9. İcra Mürürlüğünün 2013/319 62... /33362 sayılı dosyalarında ... ... Eğitim Tesisleri A.Ş. adına konulan (taşınmazlar hariç) hacizlerin fek edilmesi kaydı ile temlik bedelinin ödeneceğinin teyit edildiğini, temlik teyit yazısının gereği olarak İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2013/319 62... /33362 sayılı dosyalarında ...Tesisleri A.Ş. hak ve alacaklarına uygulanan (taşınmazlar hariç) tüm hacizlerin 25.05.2016 tarihinde fek edilmiş olduğunu, fek işlemi sonrasında davalıya .. ... Noterliğinin 29.06.2016 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamelerin gönderildiğini, ihtarnamenin 30.06.2016 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen temlik alınan alacağın ödemesinin yapılmamış olduğunu ileri sürerek; temlik bedelinin şimdilik 10.000,00 TL'sinin 30.06.2016 tarihinden aksi takdirde dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 31.10.2017 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 2.000.000,00 TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacı ile dava dışı .. Koleji arasında düzenlenen temlikname gereğince, davacının İstanbul 9. İcra Müdürlüğünün 2013/319 62... /33362 sayılı dosyalarındaki araç hacizleri ile muhtıra/haciz ihbarnamesi yoluyla konulan hacizlerin fek edilmesinin taahhüt ettiğini, temliknamenin ön koşulu niteliğindeki yükümlülüklerin iki yılı aşkın bir süre geçtikten sonra 25.05.2016 tarihinde yerine getirilmediğini, temlikname ile tarafların elde edeceği fayda sağlanamadığından davacının kötüniyetli olduğunu, davalı şirket ile dava dışı .. Koleji arasında akdedilen 26.12.2013 tarihli kira sözleşmesinin (4.1) maddesi uyarınca sözleşme bedelinin tümünün .. Kolejine keşide edilen çekler suretiyle peşin ödemiş olunduğu, davacının kendi edimini ifa etmeden geçerli bir temlikten söz edilemeyeceğini, davalının borcun muaccel olduğu tarihte halen alacaklısı konumundaki .. Kolejine ödemeyi yaparak borcundan kurtulmuş olduğunu, bu sebeple temliknamenin konusuz kaldığını savunarak; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 15.09.2020 tarihli bilirkişi raporunda; temliknamenin yapıldığı 05.02.2014 tarihi itibariyle temlik edenin davalı temlik borçlusundan 2.000.000,00 TL alacaklı olduğunun davalı tarafın 11.02.2014 tarihli temlik yazısı ile sabit olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 183 ve devamı maddeleri uyarınca temlik akdi yapılır yapılmaz alacağın temlik alana geçeceği, telikname kendisine tebliğ edilen ve bunu teyit eden davalının uhdesinde bulunan temlik edene ait alacağı artık temlik edene ödeyemeyeceği, bu bağlamda davalının davacı temlik alana temlikname konusu 2.000.000,00 TL'sini ödemekle yükümlü ve sorumlu olacağı, davacının talebi doğrultusunda 30.06.2016 tarihinden itibaren temerrüt faizi talep edilebileceği, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 15.09.2020 tarihli raporun bilimsel verilere dayalı ve hüküm kurmaya elverişli nitelikte olduğu, davalının yapılan temlikname ile davacıya 2.000.000,00 TL borçlu bulunduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne 2.000.000,00 TL'nin 30.06.2016 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 1 ve 2/1 maddeleri uyarınca işleyecek yasal temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı şirketin, dava dışı şirket ile aralarında akdettikleri 26.12.2013 tarihli kira sözleşmesine göre, sözleşme bedelinin tümü olan 152 aylık kira bedeli 6.000.000,00 TL’yi .. Kolejine keşide ettiği ve temlik tarihinden önce teslim edilen çekler suretiyle peşin ödediğini iddia etmişse de, 05.02.2014 tarihli temliknamede "..... Öğretim Kurumları A.Ş. ile aramızda mevcut ticari ilişkide herhangi bir temlik yasağı, takas/mahsup ilişkisi bulunmadığını, temlik bedelinin .. Öğretim Kurumları A.Ş. tarafından .. .. A.Ş. lehine keşide edilecek çekler yolu ile ödenmesini, temlik ettiğimiz alacak üzerinde haciz, başkaca temlik vb. hiçbir takyidat olmadığını, temlik tarihinden itibaren alacak üzerinde hiçbir tasarruf yetkimizin bulunmadığını kabul, beyan ..." ettikleri, davalı şirketin de 11.02.2014 tarihli temlik teyit yazısında "...Temlikname konusu alacaklarının 2.000.000,00 TL (İkimilyon Türk Lirası) alacak üzerinde temliknamenin kayıtlarımıza alındığı tarih itibarı ile haciz, rehin, diğer kaynaklı herhangi bir takyidat bulunmamaktadır. .. Koleji Eğitim Tesisleri A.Ş. ile aramızda mevcut ticari ilişkide herhangi bir temlik yasağı, takas/mahsup ilişkisi bulunmamaktadır. (...)İlgili temlikname konusu 2.000.000,00 TL (İkimilyon Türk Lirası) tutar, şirketimiz tarafından ... .. A.Ş. lehine keşide edilecek olan 27.03.2015 tarihli, 2.000.000,00 TL tutarlı çek 30.06.2014 tarihinde .. .. A.Ş.'ye teslim edilecektir." denildiği, davalı temlik borçlusunun borcun gereği gibi ifasını engelleyecek davranışlardan kaçınmak zorunda olduğu, temlik teyit yazısında temliğin şarta bağlandığı iddiası karşısında, temlik borçlusu davalının şart gerçekleşene kadar (davacının icra dosyasındaki taşınmazlar haricindeki hacizleri fek edeceğine dair yükümlülüğü) temlik edene ödeme yapamayacağı, temlikname ve temlik teyit yazısına aykırı olarak temlik alacağının temlik eden kiraya verene ödemesi ile borcundan kurtulamayacağı, davalının tacir olduğu ve basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü karşısında, Mahkemenin davanın kabulüne dair kararında bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, dava dışı ..Eğitim Tesisleri A.Ş. hakkında iflas kararı verildiğini ve aralarındaki kira sözleşmesinin sona erdiğini, davacının temliknameden kaynaklanan yükümlülüğünü 25.05.2016 tarihine dek yerine getirilmediğini, temlikname ve teyit yazısının, bu tarihten önce davalı şirket açısından bir bağlayıcılığının bulunmadığını, bu süre zarfında davalının dava dışı .. Kolejine olan borcunu muaccel hale gelmesi nedeniyle tamamen ödediğini, temliknamenin konusuz kaldığını, olmayan bir alacağın temliki niteliğinde olduğunu, davanın kabulü halinde davalı şirketin aynı sebepten kaynaklanan tek bir borcu mükerrer ödemek zorunda kalacağını, bu durumun hukuk ve hakkaniyet ilkeleri ile bağdaşmayacağını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, temlik alınan alacağın temlik borçlusu davalı kiracıdan tahsili istemine ilişkindir.
Bir hakkın devri, 6098 sayılı Kanun’un 183. maddesi hükümlerinde düzenlenen, alacağın temliki suretiyle gerçekleşir. Alacak temlik edilince devreden kişinin, alacaklı sıfatı ile birlikte davacı sıfatı da devir alana geçer ve davacı yerine geçen üçüncü şahıs usulden doğan yetkilerini kullanabilir.
Alacağın devri, alacaklı ile onu devir alan üçüncü şahıs arasında; kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça, borçlunun rızasına ihtiyaç olmaksızın yapılabilen yazılı şekle bağlı sözleşme, kanun ya da kazaî kararla gerçekleşen tasarrufî bir muameledir. Alacağın devri kural olarak borçlunun rızasına ihtiyaç olmaksızın yapılabilen tasarrufî bir hukukî işlemdir.
Anılan 183. maddesinin birinci fıkrasına göre; maddede sayılan hâller dışında kural olarak alacağın devrinde borçlunun rızasına gerek yoktur, sadece alacağı talep hakkı devredilmektedir. Diğer bir anlatımla alacağın devrinde borcun özü muhafaza edilmekte, sadece şahıslarda değişiklik olmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında; temyiz sebepleri de dikkate alınarak somut olay incelendiğinde alacağın devrinde borcun özünü muhafaza etmesi sebebiyle mahkemenin görevli bulunmasına, davalı şirketin 11.02.2014 tarihli temlik teyit yazısında temliknamenin kayıtlara alındığı tarih itibarı ile alacak üzerinde haciz, rehin, diğer kaynaklı herhangi bir takyidat bulunmadığının ve temlik eden şirketle ile aralarında mevcut ticari ilişkide herhangi bir temlik yasağı, takas/mahsup ilişkisi bulunmadığının kabul edilmesine, davalı temlik borçlusunun borcun gereği gibi ifasını engelleyecek davranışlardan kaçınmak zorunda olmasına, basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü bulunan davalının temlikname ve temlik teyit yazısına aykırı olarak temlik alacağının temlik eden kiraya verene ödemesi ile borcundan kurtulamayacak olduğunun anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.