Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/3206 K.2025/4320

3. Hukuk Dairesi         2025/3206 E.  ,  2025/4320 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/396 E., 2025/939 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/106 E., 2024/402 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle: kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili, 431.420 kg kemikli sığır eti ve 19.250 kg kemikli koyun eti teminine ilişkin ihaleden sonra müvekkilleriyle akdedilen 12.01.2004 tarihli sözleşmenin 30.05.2004 tarihinde davalı kurumca haksız olarak feshedildiğini ve müvekkillerinin yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, ceza yargılamasının zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesiyle sonuçlandığını, bundan sonra müvekkilleri tarafından haksız feshin iptali ile teslim edildiği halde bedeli ödenmeyen mallara ilişkin alacağın tahsili amacıyla açılan davanın müvekkilleri lehine sonuçlanarak kesinleştiğini, bu şekilde feshin haksız olduğunun ortaya çıktığını, ancak bu süreçte müvekkillerinin ticari itibarlarının zedelendiğini, tüm varlıklarını yitirdiklerini, borçlarını ödeyemediklerini, et ve süt piyasasında müşteri potansiyellerini kaybettiklerini, ayrıca aynı işkolunda yine Milli Savunma Bakanlığına bağlı, kazandıkları ve kesinleşmiş ihalelerinin de sözleşme yapılmadan iptal ettiğini, müvekkillerinin ihale yasaklısı durumuna düştüğünü müvekkili şirketin kazandığı ihaleleri sonuçlandırsaydı elde edeceği kazançtan mahrum kaldığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla haksız olarak iptal edilen ihalelerden kaynaklanan kazanç kaybı için 100.000,00 TL, bulunduğu ticari piyasada büyük ölçüde güven kaybetmesi ve borçlarını ödeyemez duruma gelmesi nedeniyle uğradığı zarara karşılık 100.000,00 TL'nin 30.05.2004 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 14.06.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile talep sonucunu 6.964.221,07 TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, müvekkiline teslim edilen etlerin serolojik muayenesinde tek tırnaklı hayvan eti tespit edildiğini, itiraz muayenelerinde de aynı sonucun çıktığını, bu nedenle mevzuat ve ilgili hükümler gereği sözleşmenin feshedilmesinin, yüklenici firma hakkında yasaklama kararı verilmesinin ve idareye bağlı birliklerde kazanılan başka ihalelerden mahrum bırakılmasının tamamen usul ve yasalara uygun olduğunu, bu konuda herhangi hukuka aykırı bir fiil söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne, 200.000,00 TL'nin dava tarihinden, 6.764.221,07 TL'nin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda; davacı firmaların ... Tedarik Bölge Başkanlığınca desteklenen birlik ve kurumlardan ...Komutanlığı ile ... Komutanlığına teslim edilen ürünlerde tek tırnaklı hayvan eti bulunduğu tespit edildiğinden yapılan yasak fiil ve davranış nedeniyle 4735 sayılı Yasa'nın 25/c ve 26. maddesi uyarınca ihalelerin haksız bir şekilde iptal edilmesi nedeniyle uğranılan zararın tahsili amacıyla eldeki davanın açıldığı, davanın temelinin, dava konusu sözleşmelerin imzalanması aşamasında, davalı idare tarafından tesis edilen işlemden kaynaklanan zararın tahsiline yönelik olduğu nazara alındığında, davayı görmekle idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yargı yolu görevsizliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karar davacılar vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler neticesinde akdedilen her türlü mal ve hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin idarenin özel hukuk sözleşmeleri olduğunu, bu nedenle ihale sözleşmelerinin yürütülmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde görevli yargı kolunun adli yargı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacı firmaların ... Tedarik Bölge Başkanlığınca desteklenen birlik ve kurumlardan ...komutanlı ile ... Komutanlığına teslim edilen ürünlerde tek tırnaklı hayvan eti bulunduğu tespit edildiğinden yapılan yasak fiil ve davranış nedeniyle 4735 sayılı Yasa'nın 25/c ve 26. maddesi uyarınca ihalelerin haksız bir şekilde iptal edilmesi iddiasıyla uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.
Dosya kapsamından, taraflar arasında yapılan kemikli koyun ve sığır eti teminine ilişkin 12.01.2004 tarihli sözleşmenin davalı tarafından, teslim edilen etlerde tek tırnaklı hayvan eti çıkması nedeniyle feshedildiği, İzmir 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/4 98... /89 karar sayılı 06.05.2013 tarihinde kesinleşen ilamıyla feshin haksızlığının tespiti ile davacılar tarafından teslim edilen etlerin bedelinin tahsiline karar verildiği, davacıların bundan sonra 17.09.2013 tarihinde İzmir 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/416 esas sayılı dosyasıyla belirtilen sözleşme kapsamında fesih nedeniyle teslim edilemeyen maldan kaynaklanan kazanç kaybının tazmininin talep edildiği, temyiz incelemesine konu eldeki dosyanın bu dosya ile 03.07.2014 tarihinde birleştirilmesine, 20.01.2016 tarihinde ise bu dosyadan tefrikine karar verildiği anlaşılmıştır.
Belirtilen 2004/498 esas sayılı ve 2013/416 esas sayılı dosyaların konusu 12.01.2004 tarihli sözleşmeden doğan alacak ve tazminat taleplerine ilişkinken, temyiz incelemesine konu eldeki davada davacıların kazandığı ancak sözleşmeye bağlanmayan diğer et alımına ilişkin ihalelerin 4735 sayılı Kamu İhale Kanunun 25... .maddelerine istinaden feshedilmesi ve davacıların ihalelerden yasaklanması nedeniyle uğranılan zararlar dava konusu edildiğine göre uyuşmazlık sözleşmeden değil, idarenin idari nitelikteki işlem ve eylemlerinden kaynaklanmakta olup çözümünde idari yargı görevli olduğundan davacılar vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.