Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2786 K.2025/2174

3. Hukuk Dairesi         2024/2786 E.  ,  2025/2174 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3415 E., 2024/954 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/248 E., 2022/133 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; Yeni ... Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında taraflar arasında 09.06.2011 tarihli arsa ve etsis karşılığı konut yapım sözleşmesi imzalandığını, “... Mahallesi ...Sokak No:... ve .../ Ankara” adresinde bulunan taşınmazı imal edilecek konutlardan çekiliş ile 100 m² konut alınması amacıyla davalı Belediyeye devrettiğini, davacı tarafından davalı Belediyeye karşı enkaz bedelinin eksik ödenmesinden kaynaklanan 11.418,00 TL alacağın tahsili amacıyla Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/510 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, davanın kabul edildiğini ve bedelin ödendiğini, bu nedenle 17.11.2020 tarihinde sözleşmesinin davalı ... tarafından tek taraflı olarak feshedildiğini, feshin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, 09.06.2011 tarihli arsa ve tesis karşılığı konut yapım sözleşmesinin feshinin haksızlığının tespiti ile sözleşmenin ayakta olduğunun belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacı ile davalı İdare arasında imzalanan sözleşmenin arsa ve tesis karşılığı değil, tapu tahsis belgeli gecekondu karşılığında imzalandığını, davacının Hazine arazisi üzerinde bulunan ... analiz numaralı gecekondusu için İdare aleyhine açtığı dava ile tesis bedelinin tamamını aldığını, İdare ile davacı arasında imzalanan sözleşmenin (1/B) maddesinde; ''Yeni ... Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi İmar Planı ve buna dayalı kamulaştırma işlemleri ile ilgili olarak iptal yada bedel artırımı davası için yargı yoluna gitmeyeceklerdir.” ibaresinin yer aldığını, davacının sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, Belediye Meclisinin 13.10.2020 tarihli ve ... nolu kararı ile sözleşmenin yeniden başlatılması için davacıya tebligat yapıldığını, İdare tarafından usule ve yasaya aykırı hiçbir işlem yapılmadığını, sözleşmenin (1/D) maddesi gereğince feshin haklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında imzalanan 09.06.2011 tarihli sözleşmenin (1.) maddesinde yapılan işlemlerle ilgili iptal ya da bedel artırımı için yargı yoluna gidilmeyeceğinin kabul edildiği, yine sözleşmenin (2.) maddesinde ise hak sahibinin alacağı belirlenirken arsa üzerindeki tesis ve müştemilata ait enkaz bedeli esas alınarak bakiye alacağın belirleneceğinin taraflarca kabul edildiği, bunun aksine davacının Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı dava sonucunda elde ettiği kazanımın davalı ile arasındaki sözleşmenin belirtilen maddelerinin ihlali niteliğinde olduğu, bu durumda davalının, davacı ile aralarında imzalanan dava konusu sözleşmeyi feshinin haksız olmadığı, bu husustaki davanın ispatlanamadığından reddine karar verildiği, davalının sözleşmeyi feshi sonucunda davacıya Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı dava sonucunda aldığı tutarı iade etmesi halinde sözleşmenin devam edeceği bildiriminde bulunulduğu, davacının bu bildirime uygun olarak davalıdan tahsil ettiği tutarı iade ettiğine dair bir kayıt dosyaya sunulmadığı, nitekim söz konusu sözleşmenin iki taraflı hukuki işlem olduğu ve taraflara karşılıklı edimler yüklediği, davacının fazlaya ilişkin davalıdan aldığı yapı bedeline ilişkin ödemenin sözleşmenin ihlali mahiyetinde olduğu, sözleşmenin ağır koşullar içermediği ve taraflara telafisi olmayan edimler yüklemediği, sonucun taraflarca sözleşmenin imzalanmasıyla kabul edildiği, bu sebeplerle davacının uyarlama talebine ilişkin hukuki yararının bulunmadığı ve bu husustaki davasının da sübut bulmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş, karara karşı, davacı vekili tarafından istinafa başvurulmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olması, imar planı ya da buna dayalı kamulaştırma işlemleri ile ilgili bir davanın açılmamış olması, davacı tarafından Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.03.2014 tarihli ve 2013/510 Esas sayılı dosyasında açılan davada takdirin yargı erklerine ait olması, işbu kararın Yargıtay incelemesinden geçerek davacı lehine kesinleşmesi, muhdesat bedelinin davalı tarafından davacıya ödenmiş olması, sözleşmenin ifa edilmiş, hüküm ve sonuçlarını doğurmuş olması, davacının Mahkemeye başvurarak muhdesat bedelini alması nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığına ilişkin fesih gerekçesinin hukuka aykırı bulunması ve davacının sözleşmeye aykırı davrandığından söz edilemeyeceğinden davalının sözleşmenin iptaline ilişkin tek taraflı işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; müvekkili İdare tarafından yapılan iş ve işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu, sözleşmede açıkça bedel artırım davası için yargı yoluna gidilemeyeceği taahhüdü bulunduğunu, davacının sözleşmeye aykırı olarak dava açtığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, ... Kentsel Dönüşüm Projesi çerçevesinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin geçerli olduğunun ve feshinin haksız olduğunun tespiti istemlerine ilişkindir.
Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye taraflar arasında davacıya ait taşınmazın davalıya devri ve belirlenen eksik bedelin ödenmesi karşılığında davalı tarafından yapılacak konutlardan bir adet dairenin davacıya verileceğine dair sözleşme imzalandığı, işbu sözleşmenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 123 ve devamı maddelerinde düzenlenen karşılıklı borç yükleyen sözleşme niteliğinde olduğu, sözleşme uyarınca davacının taşınmazını davalı Belediyeye devrettiği ve belirlenen bakiye bedeli ödemek suretiyle üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiği, davalı taraf davacının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini savunmuş ise de, davacının dava açmasının salt sözmeye aykırılık oluşturmayacağı anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.