Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2677 K.2025/3204

6. Hukuk Dairesi         2024/2677 E.  ,  2025/3204 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/783 E., 2024/460 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2016/470 E., 2022/260 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacılar vekili; müvekkili iş ortaklığının, davalı tarafça yapılan kanalizasyon yapım işine ilişkin ihaleye katıldığını ve ihale sonucu taraflar arasında 21.06.2013 tarihli Siirt - ... Kanalizasyon İnşaat İşine ilişkin sözleşmenin imzalandığını, sözleşme için sözleşme damga vergisi, kamu ihale katılım bedeli ve sözleşme karar pulu harcamaları yapıldığını, 215.000,00 TL kesin banka teminat mektubu sunulduğunu, sözleşme hükümlerine uygun olarak çalışmaya başlandığını, gerekli bütün ekipman ve donanımın oluşturulduğunu, ayrıca harita, makine, elektrik mühendisi ve harita teknikerinin istihdam edildiğini, çok sayıda işçi alımı yapıldığını, eskavatör, silindir, su tankeri, kamyon, yükleyiciyi de işin bitimine kadar kiralama yoluna gidildiğini, şartnameye uygun olarak işin sigortasının yapıldığını, yapılan diğer harcamalara ilişkin faturaların ekte sunulduğunu, işin yapımı sırasında 130.000,00 TL tutarında yakıt harcaması yapıldığını, çok sayıda ünitenin tamamlandığını, ancak idare tarafından aksaklıklar çıkarıldığını, hakedişlerinin ödenmediğini, ayrıca sözleşmenin hiçbir haklı gerekçe içermeksizin feshedildiğini, fesih öncesinde mahallinde yapılan incelemede işin eksiğinin bulunmadığının belirlendiğini, sözleşmenin feshiyle birlikte tasfiye kabul komisyonu oluşturulduğunu, yapılmış olan işin tespitine ilişkin tutanaklar tutulduğunu öne sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL maddi tazminatın ve kâr mahrumiyetinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; sunduğu ıslah dilekçesiyle 215.000,00 TL tutarlı 3 adet teminat mektubunun iadesiyle, 301.896,29 TL yoksun kalınan kâr, 87.794,39 TL damga vergisi iadesi ve 75.933,37 TL diğer masraflar olmak üzere toplam 465.624,05 TL'nin haksız fesih tarihi olan 07.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili özetle; ... İlçesinin kanalizasyon inşaatı yapım işinin davacı iş ortaklığına ihale edildiğini, sözleşmenin 21.06.2013 tarihinde imzalandığını, 03.07.2013 tarihinde yer teslimi yapıldığını, ... Belediye Meclisi'nin 07.08.2014/35 sayılı kararıyla, 1. kademe olan 4.500 m kapalı yolun açılamadığı, terfi merkezleri yerlerinin bütçe yetersizliği nedeniyle kamulaştırılamadığı, belediyenin maddi ve teknik sıkıntılar içinde olduğu ifade edilip “Yapılan imalâtların birim fiyat tariflerine uygun olarak yapılmadığı, imalatı yapılan bacaların bazılarının kapaklarının henüz takılmadığı ve bacaların içinde malzemelerin biriktiği, yapılan imalâtlar sonrası yolların tam olarak temizlenmediği” hususları da belirtilerek kanalizasyon inşaatının iptal edilmesine karar verdiğini, davacıların belirtilen meclis kararının iptalini temin için dava açması gerekirken bunu yapmadığını, meclis kararının alındığı ve tasfiyenin yapıldığı tarihten 2 yıl sonra dava açılmasının davacıların iyiniyetli olmadığını gösterdiğini, kaldı ki 11.12.2014 tarihli tasfiye kabul tutanağında davacı yüklenicinin de imzasının bulunduğunu, tutanakta ihtirazi kayıt veya şerhe yer verilmediğini, hukuki imkânsızlık ve tasfiye ile birlikte hak ve borçların sona erdiğini, davacının iddia ve talep ettiği zarar kalemlerinin tazmininden müvekkilinin sorumlu olmadığını, davacıların tamamladığı kısma ilişkin hakediş ödemelerini aldığını, herhangi bir zararının bulunmadığını, aksine işin yarım kalması nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşme konusu işin yapılacağı yer ... ilçesi olup sözleşmenin davalı tarafından feshinin, ... Belediye Meclisi tarafından alınan ve kanalizasyon inşaatı işinin feshine ilişkin karara dayalı olduğu, bu durumda davalının bilirkişi raporlarında kabul edilenin ve davacının iddiasının aksine sözleşmenin feshinde haksız ve kusurlu olmadığı, davacı yüklenicinin dava konusu maddi tazminat talebini davalıya karşı değil; koşulları mevcut ise; dava dışı ... Belediye Başkanlığı'na karşı ileri sürebileceği, bu nedenle tazminat kalemleri yönünden davanın reddi gerektiği, diğer taraftan, davacının açıklama ve ıslah dilekçesinde iadesini talep ettiği 3 adet banka teminat mektubunun iadesi talebi yönünden ise iade talebinin değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, zira, isteme konu iade talebin dava dilekçesinde ileri sürülen talep kalemleri arasında yer almamakta olup ıslah dilekçesinde ileri sürülerek hüküm altına alınmasının talep edildiği gerekçesiyle tazminat talebi yönünden davanın reddine, teminat mektuplarının iadesi talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesini tekrar ederek, sözleşmenin haksız feshedildiğini, müvekkillerinin maddi zararının tazmini gerektiğini, davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, mahkemece teminat mektuplarının iadesi talebi hakkında talep edilmediği gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de, hem dava dilekçesinde hem de beyanlarda teminat mektuplarının iadesinin talep edildiğini, gerekçenin hatalı olduğunu, ifa imkânsızlığının müvekkillerini bağlayıcı olmadığını, imkânsızlığın sözleşmeden önce giderilmesi gerektiğini, sorumluluktan kurtulmanın veya kurtulmaya çalışmanın hukuken mümkün olmadığını, uğranılan tüm zararların ve kâr kaybının tazmini gerektiği halde davanın reddine karar verilmesinin de hatalı olduğunu, sözleşmenin hiçbir haklı gerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini, fesih ile bütün mal varlığını işe tahsis etmiş olan iş ortaklığının ticari anlamda tükenme noktasına geldiğini, tasfiye işlemi gerçekleşmeden belediye başkanı ile birlikte davalı kurumdan uzman mühendisin de katılımıyla şantiye mahallinde eksik bir durum olmadığına ilişkin tutanak tutulduğunu, müvekkillerinin yapmış olduğu işleri idareye eksiksiz bir biçimde teslim ettiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/c maddesi ‘Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içme suyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz. ‘ şeklinde düzenlenmiştir.
Taraflar arasında kanalizasyon yapım işine ilişkin sözleşme imzalanmıştır. Davalı, ... Belediyesi'nce ödenek yokluğu nedeniyle kamulaştırma yapılamadığı gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 62/c maddesi uyarınca kamulaştırma ve imar işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılamaz. Aynı maddede sayılan istisna hallerinde ise kanalizasyon yapım işi mevcut değildir. Bu nedenle davalı bankanın sözleşmeyi bu gerekçe ile feshetmesi haksızdır. Ayrıca dosyada bulunan iki bilirkişi raporunda da fesihte davalıya kusur izafe edilmiştir. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince, feshin haksız olduğu değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,01.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.