Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3484 K.2025/627

6. Hukuk Dairesi         2023/3484 E.  ,  2025/627 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1138 E., 2023/1141 K.
vekili Avukat ...
BİRLEŞEN 2009/148 ESAS SAYILI DAVADA:
vekili Avukat ...
BİRLEŞEN 2013/6 (ESKİ 2004/232) ESAS SAYILI DAVADA:
vekili Avukat ...
BİRLEŞEN 2006/680 ESAS SAYILI DAVADA:
vekili Avukat ...
İLK DERECE
MAHKEMESİ : Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davacı/ birleşen 2013/6 (Eski 2004/232) ve birleşen 2006/680 Esas sayılı davada davalı ...İnşaat Sanayi Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ve davalı kooperatif arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiğini, 9 yıllık süreçte müvekkili yüklenicinin arsanın imar planı tadilatlarını yaptırarak kooperatife ilave bir blok yer kazandırdığını, uygulama projelerini çizdirdiğini, 2 adet sığınak dahil olmak üzere D blok hariç 4 blokun kaba inşaatlarının tamamlandığını, arsa sahibine ait bloğu tamamlayarak iskan izni alınacak hale getirip teslim ettiğini, davalının 26.04.2004 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi tek taraflı olarak haksız şekilde feshettiğini, Menemen Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2004/147 D.iş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda yapılan imalatların toplam bedelinin 910.407.270,100 YTL olduğunun belirlendiğini, sözleşmenin 7. maddesinin (a) bendinde haksız fesih halinde 200.000 USD tazminat ödenmesinin kararlaştırıldığını, yine müvekkilinin fesih nedeniyle kâr mahrumiyetine ve menfi zarara uğradığını bildirerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.700,00,00 YTL (2.000,00 USD) sözleşmeden doğan tazminat, 2.000,00 YTL kâr mahrumiyeti ve 400,00 YTL bakiye iş bedeli olmak üzere toplam 5.100,00 YTL alacağın akdin feshi tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. etmiştir.
2. Birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; mahkemenin 2005/287 E. sayılı dosyası ile açtıkları davaya ek olarak da işbu davayı açtıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 200.000,00 TL kâr mahrumiyeti ve 150.000,00 TL bakiye iş bedeli olmak üzere toplam 350.000,000 TL alacağın akdin feshi tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş olup, 16.09.2016 havale tarihli ıslah dilekçesi ile; asıl dosyada 5.100,00 TL, birleştirilen dosyada 350.000,00 TL olarak belirtilen alacağı, eksik ödeme açısından 74.571,00 TL cezai şart bakımından 50.000,00 USD (148.025,00 TL) olmak üzere toplam 222.596,00 TL artırarak talebini 577.696,00 TL ye çıkarmıştır.
3. Birleşen 2013/6 esas sayılı davada Davacı Kooperatif vekili dava dilekçesinde; müvekkili kooperatif ve davalı yüklenici ...İnşaat arasında gerçekleşen inşaat sözleşmesi çerçevesinde yapılan imalatların bedelinden çok fazla ödeme yapıldığını bildirerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL (1.000.000.000-eski TL)nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini istemiştir.
4. Birleşen 2006/680 Esas sayılı davada davacı kooperatif vekili dava dilekçesinde müvekkili kooperatifin davalı yüklenici ...İnşaat firmasına imalat bedellerinden fazla ödeme yaptığını, fazla ödemenin 65.000,00 TL (65.000.000.000-eski TL) olduğunu, davalı yüklenici firma ile birlikte dönemin kooperatif yöneticileri ... ve ...'in de kooperatifi zarara uğrattıkları için bu tutardan sorumlu olduklarını, ayrıca kooperatif yöneticisi ...'ın geç ödediği aidat nedeniyle kooperatifin uğradığı 15.000,00 TL (15.000.000.000-eski TL) zarardan davalı yöneticiler ...ve Hüseyin'in de sorumlu olduklarını bildirerek, 65.000,00 TL fazla ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, ...'ın geç ödediği aidat nedeniyle uğranılan 15.000,00 TL'nin borç vadesinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Asıl davada davalı kooperatif vekili cevap dilekçesinde; davacı yüklenicinin ödemesi gereken işçi tazminatlarını dahi kooperatife ödettiğini ve bu konudaki 15.000,00 TL tazminatın öncelikle takasını talep ettiklerini, taraflar arasındaki sözleşmesinin Kooperatifler Kanunu'nun 42. maddesine aykırılığı nedeniyle batıl olduğunu, müvekkilinin hiçbir borcunun bulunmadığını, cezai şart iddiasının da sözleşmenin batıl olması karşısında bir anlam ifade etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davalı kooperatif vekili cevap dilekçesinde; asıl dosyaya verdiği cevap dilekçesi içeriğini tekrarlamak suretiyle dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini istemiştir.
3.Birleşen 2013/6 Esas sayılı davada davalı yüklenici şirket vekili cevap dilekçesinde; kooperatifin 54 olması gereken üye sayısını tamamlayamadığını, aidatların düşük tutulduğunu, inşaatın sözleşmeye uygun ve belirlenen sürelerde bitirilmesi için uygun bir ortam oluşmadığını, bu nedenle arsa sahibine ait daire ve dükkanların süresinde tamamlanamadığını, teslim süresinin 57 ay aşıldığını, kooperatif ödemeleri düşük kaldığı için işlerin aksadığını, müvekkili şirketin zarara uğradığını, gerçekte karşı tarafın fazla bir ödemesinin bulunmadığını bildirerek, davanın reddini istemiştir.
4.Birleşen 2006/680 Esas sayılı davada davalı yüklenici şirket vekili cevap dilekçesinde; fazla imalat bedeli ödemesinin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan 06.12.2022 tarihli bilirkişi raporuna göre yüklenicinin yaptığı imalat bedelinin 422.200,47 TL, kooperatifçe yapılan ödeme tutarının ise 475.959,97 TL olduğu, bu durumda kooperatifin yükleniciye 53.759,50 TL fazla ödeme yaptığı, sözleşmenin davacı yüklenici şirketin kusuru ile sona erdiği gerekçesiyle asıl dava ile birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davacı yüklenici şirketin tüm tazminat isteklerinin reddine, birleşen Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/6 Esas sayılı davada davacı kooperatifin davasının kabulü ile 1.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalı yüklenici şirketten tahsiline, birleşen Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/680 Esas sayılı dosyası kapsamında davalı yüklenici aleyhine açılan davanın ise kısmen kabulü ile 52.759,50 TL alacağın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte tahsiline davalılar ... ve ... ile ilgili davaların tefrik edilerek mahkemenin başka bir esasına kaydedilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yapılması kararlaştırılan binanın, yüklenici tarafından %63,2 oranında tamamlandığı, tarafların fesih iradelerinin birleşmesi ile sözleşmenin, baştan itibaren hiç yapılmamış gibi geriye etkili olarak feshedilmiş olduğu, bu durumda, sözleşme gereğince ileriye etkili sonuçlar doğuran kâr mahrumiyeti ve cezai şart gibi müspet zarar kapsamındaki tazminatların istenme olanağı bulunmadığı, taraflar sözleşmenin geriye etkili olarak feshi halinde, ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiklerini geri alabilecekleri, 06.12.2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunun denetime elverişli, usul ve yasaya uygun olduğu, raporda belirlendiği üzere, kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yüklenici şirketin oluşturduğu imalât bedelinin toplam 422.200,47 TL, arsa sahibi kooperatifin toplam ödeme miktarının ise 475.959,97 TL olup, belirlenen alacakların takas edilmesi durumunda kooperatifin toplam 53.759,50 TL miktarında alacağının bulunduğu, yüklenici şirketin ise herhangi bir alacağının olmadığının tespit edildiği, bu durumda yüklenici şirket vekilinin tüm istinaf itirazlarının reddi gerektiği, kooperatif vekilinin birleşen Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/680 Esas sayılı davada reddedilen miktarın 12.240,50 TL'olduğu karar tarihi itibariyle 9.200,00 TL'lik vekalet ücreti takdirinin doğru olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Asıl ve birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davacı/birleşen 2013/6 (Eski 2004/232) ve birleşen 2006/680 Esas sayılı davada davalı yüklenici ...İnşaat Sanayi Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; dosyada mevcut bilirkişi raporları arasında açık çelişki olduğunu, bu çelişki giderilmeden hüküm tesis edildiğini, mahkemece yeniden rapor alınarak raporlar arasındaki çelişki giderilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik ve yanılgılı inceleme sonucu karar verildiğini, Bölge Adliye Mahkemesinin ilk kaldırma kararından sonra dosyanın tevdi edildiği bilirkişi heyetinin dosya kapsamında her bir yıl içindeki imalât seviyesinin tespit edilmesinin mümkün olmadığı yönünde rapor verdiğini ancak dosyada yeni bir delil sunulmamış olmasına rağmen (hakediş dosyaları davanın en başından beri dava dosyasında mevcuttur yeni bir delil değildir) bilirkişi heyetinin 2. ek, 3. ek ve 4. ek raporlarında eski raporlarıyla tamamen zıt bir rapor ortaya koyduklarını, hakedişlerde müvekkili şirketin yapmış olduğu birçok imalâtın eksik hesaplandığını, dolayısı ile sadece hakedişten yola çıkılarak yapılan hesaplamaların yanıltıcı ve yanlış olduğunu, müvekkili şirketçe imalatları yapılan ancak davalı kooperatif tarafından fesih işlemi yapıldığından dolayı hakedişi yapılmamış imalatlar mevcut olduğunu, kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, asıl ve birleşen 2009/148 Esas sayılı davada davacı/birleşen 2013/6 (Eski 2004/232) ve birleşen 2006/680 Esas sayılı davada davalı yüklenici ...İnşaat Sanayi Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.02.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi