Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/342 K.2025/408

6. Hukuk Dairesi         2024/342 E.  ,  2025/408 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/851 E., 2023/1083 K.
DAVACILAR : 1- ... 2- Sinan Başbuğ vekilleri Avukat ...
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2023/217 E., 2023/311 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların ...da 2.500 m³'lük 2 adet, 5.000 m³'lük 4 adet ve 10.000m³'lük 1 adet su depoları inşaatı demir-kalıp-beton işleri işçiliklerinin yapılması işiyle ilgili olarak 2009 yılı ocak ayı sonunda Şubat ayı başlarında iş sahibi olarak davalı ... ile görüştüklerini, görüşmelerde davalının yanında Cengiz Bayrı isimli şahsın davalının danışmanı olarak bulunduğunu, davacılar tarafından teklif sunulduğunu, sözleşme görüşmelerinin başlangıcında Petrol Dış Ticaret A.Ş. adına sahibi ve temsilcisi olarak teklif alan davalının, davacıların tekliflerine karşılık geri dönüşünde kendisinin sahibi ve temsilcisi olarak hareket ettiği işveren olarak ...Ltd. Şti'nin gözüktüğü sözleşme taslağını verdiğini, bu görüşmelerin yapıldığı ..." adresinde bulunan davacıya ait ofisin kapısında Petrol Dış Ticaret A.Ş., ...Ltd. Şti., Arkom, Artech, Eltes gibi birçok farklı şirket levhalarının asılı olmasıyla davalının uluslararası bir şirketler topluluğunun sahibi, dış ülkelerden aldığı müteahhitlik işleri ve dış ticaretle uğraşan bir kişi izlenimi vererek hareket ettiğini, davacıların teklifine karşılık davalı tarafından işveren olarak ...Ltd. Şti'nin gözüktüğü sözleşme taslağının davacılarca kabul görmesi üzerine nihai sözleşmenin imzalanmasının hemen öncesinde davalının Libya mevzuatı gereğince Libya'da iş yapılabilmesi ve gidecek işçilerin vize oturum gibi işlemlerinin gerçekleşmesi için bir Libya vatandaşının ortak bulunduğu Libya'da kurulmuş bir şirket adına sözleşmenin yapılması gerektiğini belirterek müvekkili davacılar ile davalı işveren olarak; .....Company For General Contracts ile "Libya-Tobruk 2.500 m³ 2 adet, 5.000 m³ 4 adet ve 10.000 m³ 1 adet Su Depoları İnşaatı Demir-Kalıp-Beton İşleri İşçilik Sözleşmesi"nin 02 Mart 2009 tarihinde Ankara'da imzalandığını, imzalanan iş bu sözleşmenin 11. maddesinde aynen "Sözleşmenin imza aşamasını takiben yükleniciye 12.000,00 USD, ikinci işçi sevkiyatından önce 7.000,00 USD, üçüncü işçi sevkiyatından önce 7.000,00 USD teminat senedi karşılığı avans ödemesi yapılacaktır. Ödenen bu avanslar 1, 2 ve 3. hakedişlerden sırasıyla kesilir. ... İşveren yapılacak hak ediş tutarının %10 kadarını teminat olarak içeride tutacaktır. Bu teminatlar, işin sonunda tüm sistemlerin çalışır vaziyette tesliminden sonra ve kabulde madde 13’de yer alan şartlara göre yükleniciye iade edilecektir. Sözleşme teminatı olarak 42.000,00 USD tutarında teminat senedi sözleşme imzalanmasında yüklenici tarafından işverene teslim edilecektir." düzenlemesi bulunduğunu, bu madde uyarınca sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte ve aynı anda, verilecek avanslar için 12.000,00 USD, 7.000,00 USD ve 7.000,00 USD miktarlı ve sözleşme teminatı olarak 42.000,00 USD miktarlı, tanzim tarihi ve miktarları rakamla doldurulan, diğer kısımları boş bırakılmış haliyle davacıların keşideci ve kefil olarak imzalamış oldukları senetleri, vereceği avansların ve sözleşmenin teminatı olarak davalıya verdiklerini, taraflar arasında bu sözleşme dışında başkaca hiçbir ticari ve şahsi ilişki bulunmadığını, davalı tarafından icra takibine konulan bu senetlerin sözleşme uyarınca yapılacak avans ödemelerine karşılık teminat olarak alındığını, bu senetlerin davalı tarafından sonrasında sözleşmeye ve hukuka aykırı bir şekilde teminat olarak alınmasına karşın nakden, vade tarihi ve diğer boş kısımları yazılmak ve kendisini alacaklı/lehdar göstermek suretiyle doldurulduğunu ve takibe konulduğunu, davalının, senetlerin teminat senedi olmadığını, verdiği ödünç para karşılığı alındığını iddia ettiğini, davalının bu iddiasının doğru ve gerçek olmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 11. maddesi düzenlemesi, sözleşmenin imza tarihi ve takibe konulan bonoların düzenleme tarihlerinin aynı tarih olması, sözleşmeyle kararlaştırılan avans miktarları ile bonolarda yazan bedellerin aynı olması birlikte değerlendirildiğinde, takibe konu bonoların sözleşme uyarınca verilecek avanslar karşılığı teminat olarak alınan bonolar olduğunun görüleceğini, davacıların takibe konu senetlerden ve senetlerin verilmesinin dayanağı olan sözleşmeden veya başkaca hiçbir sebepten dolayı davalıya karşı hiçbir borçları olmadığını, davalıdan sözleşmeden kaynaklı olarak halen hakediş alacakları bulunduğunu belirterek 02/03/2009 tanzim tarihli 7.000,00 USD, 7.000,00 USD ve 12.000,00 USD miktarlı üç adet bonodan ve icra takibi dosyasından davacı müvekkillerin borçlu olmadığının tespitini, senetlerin ve icra takibinin iptalini, davalının %40 kötü niyet tazminatı ödemesini, şimdilik 1.000,00 USD hakediş alacağının en yüksek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacılar tarafından aynı konuda, aynı hukuki sebep ile aynı iddia ve olgulara dayalı olarak daha önce de menfi tespit davası açıldığını, açılan davada Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23.03.2011 tarih ve 2009/813 Esas, 2011/115 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiğini, kararın Yargıtayca onanarak 11.03.2016 tarihinde kesinleştiğini, kararda "Davacıların takip dayanağı senetlerin, teminat senedi olduğuna ilişkin iddiasını yasaya uygun biçimde kanıtlayamadığı..." belirtilerek davanın reddedildiğini, HMK'nın md.114/1-i uyarınca davanın daha önceden kesin hükme bağlanmamış olmasının dava şartı olup işbu davanın bu sebeple reddi gerektiğini, davacıların tüm iddialarının haksız, soyut ve mesnetsiz olduğunu, iddianın aksine, davalının böyle bir sözleşme imzalamadığını, iddia olunan sözleşmenin tarafı olmadığını, hiç bir şekilde ileri sürülen akdi ilişkiyi kabul etmemek kaydıyla zamanaşımı, hak düşürücü süre, yetki ve davalının tacir sıfatı bulunmadığından görev itirazlarının bulunduğunu savunarak; davanın reddini, asgari % 40 kötü niyet tazminatı takdirini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin derecatan geçerek kesinleşen dava dosyasındaki tarafları aynı olup, davacının talep sonucunu dayandırığı vakılar ise takibe konu senetlerin ...Su Depoları İnşaatı Demir Kalıp Beton İşçilik Sözleşmesi gereğince avans bedeline teminat olarak verildiği, toplamda 59.212,47 USD iş bedelinin ödenmediği iddiasını taşıdığı, her iki davadaki taleplerin de menfi tespite yönelik olduğu gerekçesiyle davacının menfi tespit talebine yönelik olarak kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, davacının iş bedeline yönelik alacak talebine ilişkin yapılan değerlendirmede ise davaya konu 02.03.2009 tarihli sözleşmenin iş sahibinin ......Company For General Contracts olup yüklenicisinin ... olduğu, yine ilk açılan davada davalı ... tarafından 23.03.2011 tarihli celsede yemin beyanında bulunulduğu ve davalı tarafından senetlerin ödünç sözleşmesi karşılığında alındığı, 02.03.2009 tarihli sözleşmenin teminatı olmadığı, şirket hissedarı da olmadığı şeklinde yemin edildiği, ilk dava yönünden taraflar arasında sözleşme ilişkisinin olmadığına yönelik yapılan tespitin eldeki dava bakımından da kesin delil teşkil ettiği gerekçesiyle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin ispatlanamaması nedeniyle iş bedeli alacağı yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; Somut dava dosyasında ilk dava dosyasında da sunulmuş bulunan 02.03.2009 tarihli sözleşme ve 21.05.2009 tarihli hakediş raporunun yanında ilk dosyada sunulmamış, incelenip değerlendirilmemiş olan ancak verilen hükmü esastan etkileyecek nitelikte bulunan deliller sunulduğunu, işbu dosyada dayanılan vakıa ve deliller her ne kadar ilk davada davalı tarafından inkar edilmişse de 02.03.2009 tarihli sözleşmenin tarafı bulunan ......Company For General Contracts firmasının davalıya ait olduğunu, sözleşmenin davalı tarafından düzenlenerek imzalandığını, özellikle sözleşmenin imzalanmasıyla kendisinin Bank Asya ile çalıştığını belirterek bu bankada davacılara hesap açtıran davalının açılan bu hesaba 2.000 USD tutarında sözleşme iş avansı açıklamasıyla havale yapmış olduklarını, 02.03.2009 tarihli sözleşmenin 11. madde düzenlemesi ile sözleşmenin imzalandığı anda, sözleşme ile birlikte verilecek avanslar için 12.000 USD, 7.000 USD, 7000 USD üç adet bona tanzim tarihi 02.03.2009 ve sözleşmede kararlaştırılan ödenecek teminat miktarı doldurulmadan diğer kısımları boş bırakılmış haliyle, sözleşme teminatı olarak 42.000 USD miktarlı 1 adet bono da teminat senedi olduğu yazılmak suretiyle 02.03.2009 tanzim tarihi ve sözleşmeden belirtilen teminat miktarı yazılarak davacılar tarafından keşideci ve kefil olarak imzalandığı ve davalıya teslim edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin varlığı karşısında sözleşmenin imza tarihi ve takibe konulan bonoların düzenleme tarihlerinin aynı tarih olması, sözleşmenin 11. maddesinde kararlaştırılan USD cinsinden yapılacak avans ödeme miktarları ve bu miktarlar tutarında karşılığında senet verileceği düzenlemesi ile davalı tarafından icra takibine konulan bonolarda yazan bedellerin USD cinsinden aynı miktarlarda ve düzenleme tarihlerinin sözleşme tarihi ile aynı tarih olması, takibe konu bonoların sözleşme uyarınca verilecek avanslar karşılığı teminat olarak alınan bonolar olduğunu kanıtladığını, ...da 2.500 m³'lük 2 adet, 5.000 m³'lük 4 adet ve 10.000 m³'lük 1 adet su depoları inşaatı demir-kalıp-beton işlerinin 02.03.2009 tarihli sözleşme kapsamında davacılar tarafından yapılıp yapılmadığı, sözleşmenin tarafı bulunan ......Company For General Contracts firmasının davalıyla olan bağının ve sözleşmedeki imzanın davalıya ait olup olmadığının araştırılmasına girilmeksizin eksik inceleme üzerine taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin ispatlanamaması nedeniyle iş bedeli alacağı yönünden de pasif husumet sebebiyle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, sunulan delillerin hiçbirisinin toplanmadığını, bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını,ilk davada verilen hüküm ile işbu davada ileri sürülen talebin aynı olmadığını, sözleşmedeki ve delil olarak sunulan taslak sözleşmedeki yazı ve imzanın davalıya ait olup olmadığına dair bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını, sözleşmenin ön görüşmelerinden itibaren davacılarla doğrudan muhatap olanın davalının kendisi olduğunu, sözleşmenin davalı tarafından Ankara'daki ofisinde imzalandığını, davalının her ne kadar yemin üzerine de vermiş olsa ilk davadaki beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, yalan söylediğini beyan etmektedir.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
a. Davanın reddinin usul ve yasaya uygun olduğunu ancak davacıların kötü niyet tazminatına mahkum edilmemelerinin hatalı olduğunu,
b. Reddedilen iki talep yönünden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekir iken tek vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan, menfi tespit ve alacak istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazları, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3. Davacının alacak talebiyle ilgili olarak mahkemece, sözleşmedeki imzaya ilişkin inceleme yaptırılarak, imzanın davalı ...'a ait olduğunun anlaşılması halinde ......Company For General Contracts firmasını temsilen imzaladığının kabulü ile davacının hakediş alacağı ile ilgili olarak talebinin değerlendirilip buna göre karar verilmesi gerekirken, davacının hak ediş alacağına yönelik talebinin pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.