Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2268 K.2025/191

6. Hukuk Dairesi         2023/2268 E.  ,  2025/191 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/2180 E., 2023/555 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Nazilli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2013/246 E., 2020/270 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve dahili davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 19.09.2011 tarihli sözleşme gereğince tarafların ... cadde ve sokaklarına beton parketaş, beton bordür, beton yağmursuyu oluğu imali, nakliyesi ve yapım işi ile ilgili olarak anlaştıklarını, sözleşmede işin süresinin150 gün olarak belirlendiğini, belediyeden kaynaklanan nedenlerle işin zamanında bitirilmemesi nedeniyle belediye başkanlığınca işin süresinin 23.02.2012 tarihinden itibaren 120 gün uzatılmasına karar verildiğini, ihale şartnamesinde tüm parke ve taş işlerinin bitmesi için toplam 2.576 m³ kırma taş ve asfalt sökülmesi öngörülmesine rağmen Nazilli Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/520 D. İş sayılı dosyası ile yaptırılan tespit ile aldırılan bilirkişi raporunda işin bitmesi için alınması gereken hafriyatın 11.298 m³ olması gerektiği şeklinde tespit yapıldığını, davacı müvekkilinin yaptığı hafriyat miktarının 5.665 m³ olduğunu, hak edişi yapılmayan ve kayıt dışı tutulmuş iş bedelinin KDV dahil 39.293,00 TL olduğunu, müvekkilinin kendi imalatı olmayan ve üçüncü kişiden temin ettiği malzemelerin TSE standartlarına uymadığı gerekçesiyle davalının ihaleyi feshetmek için çaba sarf ettiğini, davalı belediyenin 11.07.2013 tarihinde ihaleyi feshetmesi nedeniyle müvekkilinin bir yıl süre ile ülke çapında ihalelerden yasaklanmasına sebep olduğunu, belediyenin ihaleyi tek taraflı feshi nedeniyle davacının 62.000,00 TL teminatı nakde çevrildiği gibi tespite konu olan ve taşınmış olan 11298 m³ hafriyat bedelinin de ödenmediğini ileri sürerek sözleşmenin kötü niyetli feshi nedeniyle nakde çevrilen teminat mektubu tutarı 62.000,00 TL'nin müvekkiline ödenmesini, fazladan yapılmış olan ve hak edişe bağlanmamış olan KDV dahil 39.293,00 TL hafriyat bedelinin ve müvekkilinin haksız bir şekilde ihalelerden men edilmiş olmasına karşılık uğranılan zarar nedeniyle 10.000,00 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek reeskont faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin teknik şartnamede belirtilen özellikleri taşımayan malları kabul etmesinin beklenemeyeceğini, teknik şartnamenin eksik, çelişkili ve yetersiz olması nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan niteliklere uygun imalat yapılmasının mümkün olmaması durumunda BK 357/III maddesi uyarınca yüklenicinin durumu derhal iş sahibine ihbar etmesi gerektiğini, davacının üstlendiği yükümlülükleri sözleşme süresinde yerine getirmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının iddiasının sözleşmenin haksız feshedilmesine ilişkin olduğunu, davacı ile davalı idare arasında ihaleye ilişkin sözleşme yapılmış olup, sözleşmenin davalı ... tarafından 11.07.2013 tarihinden itibaren feshedildiğini, müvekkili idarenin sözleşmenin tarafı olmadığını, teminat bedelinin de davalı ve sözleşmenin tarafı olan ... Belediyesine verildiğini, 6360 sayılı Yasaya göre 01.04.2011 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının kurulduğunu, dava konusu borçla ilgili ... Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 28.01.2016 tarih ve 62 sayılı kararında ... Belediyesine ilişkin dava konusu borçla ilgili herhangi bir devir kararı bulunmadığını, bu nedenle ... Büyükşehir Belediyesi aleyhine davanın yöneltilmesi ve davaya dahil edilmesinin mümkün olmadığını, davalı ... Belediyesinin kapatılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davacının üstlendiği yükümlülükleri sözleşme süresinde yerine getirmediği, sözleşme ile belirlenen işin bitirilmesi bakımından davacıya ek süre tanındığı, davacının belirlenen sürede işi bitiremeyeceğinin anlaşılması üzerine davalı tarafça ihtarname keşide edilerek işin süresinde bitirilmesinin istenildiği, davacının işi bu sürede de tamamlayamaması üzerine on günlük cezalı süre uzatımı verildiği, davacının işi yine bitiremediği ve davalı belediyenin sözleşmeyi feshederek davacının yatırdığı teminatı irat olarak kaydedip kanun gereği davacı tarafın bir yıl ihalelerden yasaklandığı, davalı tarafından yapılan sözleşmenin feshi, teminatın irat kaydedilmesi ve davacının ihalelerden yasaklanması işlemlerinin mevzuata uygun olduğu, inşaat bilirkişi raporları ile ayrıntıları belirlendiği üzere davacının yapılan hak ediş ödemelerinden daha fazla iş yaptığı, davacının davalı yararına yaptığı iş nedeniyle davalıdan taleple bağlı kalınarak 39.293,00 TL alacaklı olduğu, sözleşme ilişkisinden kaynaklanan davada ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının pasif husumet ehliyeti olmayacağı gerekçesiyle davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden davanın kısmen kabulü ile 39.293,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Belediye Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dahili davalı ... yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve dahili davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı yüklenicinin kendisine verilen ek süre ve ihtarname ile verilen süre sonunda imalatı tamamlayıp iş sahibine teslim edemediği sabit olmakla, davalı idare tarafından davacı yükleniciye gönderilen 09.07.2012 tarih ve 117 sayılı yazı ile 09.07.2012 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedilmesi ile davacı yüklenici tarafından verilen teminat mektubunun da idare lehine irat kaydedilmesinde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı, davacı yüklenicinin dava dilekçesinde fazla imalata ilişkin talebi 39.293,00 TL olup, bu talebin arttırıldığına ilişkin herhangi bir ıslah dilekçesi vermediği, davalı iş sahibinin taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmenin feshinin haklı olduğu mahkemece kabul edilmiş olmakla, sözleşmenin feshi tarihinden değil, dava tarihinden itibaren ve davalı borçlu belediyenin tacir sıfatının bulunmaması nedeniyle reeskont faizi yerine yasal faize hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, dahili davalı lehine yargılama giderlerine hükmedilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde:
a. Davalı iş sahibi belediyenin ihaleye konu alanı işin yapılmasına uygun teslim etmediğini,
b Teminatın idare lehine gerçek bir zarar ortaya çıkmadan gelir kaydedilemeyeceğini,
c. Bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğunu,
d. İşin, ticari olması nedeniyle, ticari faiz yerine yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.
2. Dahili davalı ... Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde;
Müvekkilinin yasal hasım olmadığını, davaya dahil edildiğini, husumet nedeniyle davanın reddedine karar verilmesine rağmen lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinin haksız feshi iddiasına dayalı müspet zararın tahsili, teminat mektubu bedelinin iadesi, fazladan yapılıp hak edişe bağlanmamış olan hafriyat bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davacı alacak isteminde ihalenin feshi tarihi olan 11.07.2012 tarihi itibariyle avans faizi uygulanmasını talep etmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve alacağa dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmıştır.
Uyuşmazlık konusu olan imâl ve yapım işi tarafların ticari faaliyetleri ile ilgili olduğundan, TTK'nın 19. maddesi gereğince ticari iştir. Aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan birisi için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğeri içinde ticari iş sayılır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 2/II. maddesi hükmünce davacı yüklenici avans faizi talep edebileceğinden ve bu davada da ticari faiz istenildiğinden, mahkemece yasal faiz uygulanması doğru olmamıştır.
3. Dahili davalı ... Belediyesi sözleşmenin tarafı olmadığından bu davalı açısından pasif husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verildiği halde lehine maktu vekalet ücretine karar verilmemesi doğru görülmemiştir.
Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.1.Davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “yasal faiz,” ibaresinin çıkarılarak yerine "avans faizi" ibaresinin yazılmasına,
2.2. Dahili davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (7) numaralı bendinde yer alan “Davalı ... yargılamada kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte olan tarifenin 13/3 hükmü uyarınca 5.893,95 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Belediyesine verilmesine,” ibarelerinden sonra gelmek üzere "Dahili davalı ... Belediyesi yargılamada kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T hükümleri uyarınca 3400,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak dahili davalı ... Belediyesine verilmesine” ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde temyiz taraflara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.