Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/750 K.2025/4563

7. Hukuk Dairesi         2025/750 E.  ,  2025/4563 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1876 E., 2024/2819 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/372 E., 2024/100 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2 93... parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, taşınmazlarda arıcılık ve tarımsal faaliyet gerçekleştirdiğini, komşu 294, 2 95... parsellerin aile büyüklerinden akrabalarına intikal eden taşınmazlar olup 5403 sayılı Kanun gereği ön alım hakkı kullandırılmaksızın davalılara satılmış olduğunu ileri sürerek, ön alım hakkı nedeniyle tapu iptali ve tescile karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili; 296 parsel sayılı taşınmazı 18.12.2019 tarihinde satın aldığını, davacıya ait 2 71... parseller ile dava konusu 296 parsel arasında tarımsal ve ekonomik bütünlük bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... vekili; müvekkiline ait 2 94... parsel sayılı taşınmazlarda tarımsal faaliyetin söz konusu olmadığını, taşınmazların imar planı içerisinde bulunduğunu, davacıya ait parseller ile dava konusu parsellerin sınırdaş kabul edilemeyeceğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanun'u kapsamında ön alım hakkının kullanılabilmesi için "Önalım hakkına sahip birden fazla sınırdaş tarımsal arazi malikinin bulunması hâlinde hâkim, tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi malikine önalıma konu tarımsal arazinin mülkiyetinin devrine karar verir." hükmü gereğince davacı parseli ile davalı parsel arasında tarımsal bütünlük arz etmesinin zorunlu olduğu, davacıya ait 271 parsel sayılı taşınmaz üzerinde arı paketleme tesisinin olduğu, 293 parsel üzerinde bakla ekili olduğu, davalı ...'a ait 2 94... parsel ile davalı ...'ya ait 296 parsel üzerinde herhangi ürün ekili olmadığı, alınan bilirkişi raporlarında dava konusu parseller arasında tarımsal bütünlük olmadığının belirtildiği ve ayrıca taşınmazların 5403 sayılı Kanun (değişik 6537 sayılı Kanun) ve Tarım Arazilerinde Mülkiyet Devrine İlişkin Uygulama Talimatında belirtilen asgari tarım arazi büyüklüğü ve yeterli gelirli tarım arazi büyüklükleri hükümlerine uymadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 2 93... parsel sayılı taşınmazların maliki olup dava konusu 294, 2 95... parsel sayılı taşınmazlar ile sınır komşusu olduğu, dava konusu 294, 295, 296 parsel sayılı taşınmazların 1/2000 ölçekli Karabağlar Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planında 3. Derece Doğal ve Kentsel Sit alanı içerisinde "Korunacak Tarım Arazisi" alanında kalmakta olup taşınmazların bulunduğu yere ilişkin uygulama imar planı yapılmış olduğu ve tek katlı bahçeli yapılaşma izni bulunduğu, bu durumda 5403 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma yeri bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olması sebebiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.04.2024 tarihli ve 2022/372 Esas, 2024/100 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Keşif yapılarak taşınmazların arsa ya da tarla vasfında olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini,
2. Dava konusu taşınmazların tarım arazisi niteliğinde ve sınırdaş taşınmazlar olduğunu, ön alım hakkının kullanılması için aranan şartların somut olayda gerçekleştiğini,
3. İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerlerin de tarım arazisi niteliğinde ve 5403 sayılı Yasa kapsamında olduğunu, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 12.06.2014 tarihli ve 34306 sayılı yazısında; taşınmazın imar planı kapsamı dışında kaldığı veya imar planında tarımsal niteliği korunacak alanda yer aldığının tespiti halinde bu taşınmazların devri konusunda yine 5403 sayılı Kanun'un uygulanacağının açıkça belirtildiğini ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 5403 sayılı Kanun'un 8/i hükmü gereğince ön alım hakkından kaynaklı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Onama harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.10.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.