Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2758 K.2025/961

7. Hukuk Dairesi         2024/2758 E.  ,  2025/961 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/711 E., 2024/571 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/882 E., 2023/595 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1, 3, 418, 420 parsel sayılı taşınmazların maliki olduğunu, müfettiş talimatıyla taşınmazların tapu kütüklerinin "beyanlar" hanesine ... Tapu Sicil Müdürlüğünce re'sen "...intikal işlemleri hukuksuz olup yolsuz tescil vardır." ve "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içerikli ibarelerin yazıldığını, davacının ise taşınmazdaki hisselerini 2016, 2017 ve 2019 yıllarında tapu siciline itimat ederek iyiniyetle satın aldığını ileri sürerek; taşınmazlara ait tapu kütüklerinin "beyanlar" hanesine hukuka aykırı olarak yazılan ibarelerin terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazlarda yolsuz tescil işlemleri yapıldığının tespiti üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığının 29.12.2017 tarih ve 33275/7 sayılı raporu ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih ve 2137475 sayılı yazılarına istinaden; taşınmazların "beyanlar" hanesine davaya konu ibarelerin dercedildiğini belirterek; davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; terkini talep edilen yolsuz tescil şerhinin Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünce konulduğu, şerhin dayanağı bir hukuki işlem ve hakkın bulunmadığı, ayrıca bir mahkeme kararına da dayanmadığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1, 3, 418, 420 parsellerde kayıtlı taşınmazlarda davacının hissesi üzerinde tapu kaydının beyanlar hanesinde bulunan 13.01.2021 tarih ve 535 yevmiye numaralı ve 14.01.2021 tarih ve 582 yevmiye numaralı "yolsuz tescil" şerhlerinin kaldırılmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu taşınmazlar kaydına Teftiş Kurulu Başkanlığının ve Genel Müdürlük Tapu Dairesi Başkanlığının talimatları doğrultusunda ilgili beyanların dercedildiğini, yapılan intikal işlemlerinin yasaya ve usule uygun olmadığını, yolsuz bir tescil var mı yok mu araştırılmadan eksik inceleme üzerine hüküm kurulduğunu, haksız mülkiyet aktarımına sebep olunabilineceği durumunun ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1024. maddesinin Mahkemece hiç değerlendirilmediğini, davanın mahiyeti gereği davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü aynı itirazlarını temyiz dilekçesinde tekrarlamış, ilave olarak; Tapu Sicil Tüzüğü'nün 52/2. maddesi uyarınca tescil, değişiklik, terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukuki veya teknik sebeplerin Müdürlükçe tespiti hâlinde, bu hususta kütüğün beyanlar sütununda re'sen gerekli belirtmenin yapılabileceğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; tapu kütüğünün "beyanlar" hanesinde yazılı olan ibarelerin terkini istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun'un 369/1 hükmü ile 370 ve 371. maddeleri.
2. 4721 sayılı Kanun'un 1007. maddesi “Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder. Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür."
3. 4721 sayılı Kanun'un 1027/1 hükmü “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.”
4. 17.08.2013 tarih ve 28738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tapu Sicil Tüzüğünün "Tapu sicilindeki bilgilerin güncellenmesi" başlıklı 75 maddesi; " (1) Kadastro çalışmalarından kaynaklanan malikin veya hak sahibinin adı, soyadı ve baba adına ilişkin tapu kütüğündeki yazım hataları ilgilisinin başvurusu üzerine; a) Senetsizden tespitlerde; nüfus kayıt örneği ve taşınmazın bulunduğu belediye veya muhtarlıktan alınacak fotoğraflı ilmühaber, b) Kayda dayalı tespitlerde; dayanağı kayıt ve belgeler, incelenmek ve gerektiğinde tanık ve varsa tespit bilirkişileri dinlemek ve zeminde inceleme yapmak suretiyle istemin gerçek hak sahibinden geldiği belirlenirse, istem yevmiye defterine kaydedilerek düzeltilir. (2) Zeminde inceleme, kadastro müdürlüğü teknik personeli ile birlikte yapılır ve inceleme neticesinde teknik rapor düzenlenir. Zeminde incelemede, komşu parsel malikleri, muhtar ve diğer ilgililer dinlenir; vergi kaydı ve diğer her türlü bilgi ve belgeden yararlanılır. (3) Tapu sicilindeki bilgilerin güncellenmesi ve eksikliklerin giderilmesinde de yukarıdaki fıkralar uygulanır. (4) Bu madde hükümleri uyarınca kayıt düzeltmeleri için müdürlüklere başvuru yapılması zorunludur."
5. 17.08.2013 tarih ve 28738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tapu Sicil Tüzüğünün "Beyanlar sütununda belirtme" başlıklı 52/2 maddesi; " ...(2) Tescil, değişiklik, terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukukî veya teknik sebeplerin Müdürlükçe tespiti hâlinde, bu husus kütüğün beyanlar sütununda re'sen belirtilir." hükümlerini emretmektedir.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosya içeriğine, toplanan delillere göre; dava konusu taşınmazların "beyanlar" hanesinde bulunan ibareler aşağıdaki gibidir:
a) ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının "beyanlar" hanesinde 13.01.2021 tarihli ve 535 yevmiye numarası ile dercedilen ibareler; "...Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih E.2137475 sayılı talimatı gereği ... Mahallesinde belirtilen taşınmazlarda yapılan 26.09.2017 tarih 8616 yevmiye numaralı intikal işleminde "... oğlu ..." adına kayıtlı olan hisselerin ... oğlu ... Aytar'ın" sekiz mirasçısı adına yapılan intikal işlemi hatalı olup yolsuz tescil vardır." içeriklidir.
b) ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1, 3, 418, 420 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının "beyanlar" hanesinde 14.01.2021 tarihli ve 582 yevmiye numarası ile dercedilen ibareler; "...Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih E.2137475 sayılı talimatı gereği Karacadağ, Karakeçi ve ... Mahallelerinde kain parsellerde ... kızı ..., ... kızı Süheyla ve ... oğlu Osman adına olan hisselerin, ... ... Kıran başvurusu üzerine 01.03.2017 tarih 2076 yevmiye ile bu maliklerin tek mirasçısı olan Rahime Üstün'ün üç mirasçısına yapılan intikal işlemi hatalı olup yolsuz tescil vardır." içeriklidir. Yine aynı parsellerin beyanlar hanesindeki 01.01.1900 tarihli ve bilâ yevmiye numaralı ibare ise "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içeriklidir.
3. Kaydındaki beyanların terkini istenen dava konusu 1, 3, 418 ve 420 parsel sayılı taşınmazların 1967 yılında yapılan kadastro tespitlerinin, komisyona itiraz üzerine verilen karar sonrasında 1970 yılında kesinleştikleri, tapu kayıtlarının da dayanak bu tutanaklara göre oluşturularak, taşınmazların tespit malikleri adlarına "tespit gibi" tescil edildikleri anlaşılmıştır.
4. Bu bilgiler doğrultusunda dava konusu 1, 3, 418 ve 420 parsel sayılı taşınmazların tedavülleri incelendiğinde öncelikle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 418 parselin 1, 2 ve 3 No.lu parsellerin 10.10.2017 tarih ve 9182 yevmiye sayılı ifrazı işleminden oluştuğu ve davacının bu parselde 35/1728 oranında hisse sahibi olduğu, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 420 parselin ise 4 No.lu parselin 10.10.2017 tarih ve 9188 yevmiye sayılı ifrazı işleminden oluştuğu anlaşılmıştır.
A) Dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazın tapulama tutanaklarına ve müfettişlik raporuna göre; ".... oğlu ... adına kayıtlı olan hisselerin ... ...'in dokuz (9) mirasçısına usulsüz intikalinin yapıldığı, ... Mahallesinde kain 1, 2, 3, 4, 405, 406, 407, 408, 409, 410, 411, 412, 413, 414, 415, 416, 417 parsel sayılı taşınmazların tekrar aktif hale getirilerek bu kez ... oğlu ... ...'ın sekiz (8) mirasçısı adına intikal yapıldığı, söz konusu intikal işlemi akabinde 27.09.2017 tarih 8656 yevmiye numaralı işlemle ... Mahallesi 1 ilâ 6 numaralı taşınmazlarda ... oğlu ...'ten, ... ... mirasçılarına intikal ettirilen hisselerin ...'a satıldığı, diğer taşınmazlardaki hisselerin ise halen mirasçılar üzerinde bulunduğu, 1 parsel sayılı taşınmazın bir kısım hisselerinin 27.09.2017 ve 27.08.2019 tarihlerinde sırasıyla 8656 ve 8742 yevmiye numaralı işlemlerle davacı ...'a satıldığı" anlaşılmıştır.
B) Dava konusu 1, 3, 418 ve 420 parsel sayılı taşınmazların tapulama tutanaklarına ve müfettişlik raporuna göre; ".... Mahallesi 1, 2, 3, 4, 405, 407, 408, 417 parsel sayılı taşınmazlarda 1/90 hisse ... oğlu ..., 1/80 hisse ... kızı ..., 1/80 hisse ... kızı Süheyla adlarına kayıtlı iken ve tapulamaya dayanak tutanaklarda "....'ın evlenmeksizin ölümüyle verasetinin baba bir kardeşleri ..., ..., ... ve ... ile birlikte ana bir kardeşi ...'a intikal ettiği..." yönünde kimlik bilgileri verildiği halde ...'ye,...'ye ve Şefika'ya ait veraset belgelerine atıfta bulunularak, fakat bu işlemlere yönelik TAKBİS'te ayrı yevmiye numarası alıp bir isim düzeltmesi yapılmaksızın vekil olarak hareket eden ... ....'ın tescil başvurusu üzerine "ölü ...", "... kızı ..." ve "... kızı ..." nin hisselerinin, tek mirasçıları olarak görünen ancak tescil istem belgesinde kendisine herhangi bir atıfta bulunulmayan ...e ait veraset belgesindeki üç mirasçısına 01.03.2017 tarih ve 2076 yevmiye numarası ile intikal ettirildiği ve intikal işlemlerinin yapılmasından sonra davacı ...'a ve davadışı diğer kişilere hisseli olarak satıldığı" anlaşılmıştır.
5. Yapılan intikal işlemlerinin yolsuz olduklarından bahisle ve dava konusu taşınmazlarla ilgili olarak Teftiş Kurulu Başkanlığının ve Genel Müdürlük Tapu Dairesi Başkanlığının talimatlarıyla tapu kütüklerinin ilgili hanesine eldeki davaya konu "Bu hissenin geldisi soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir." içerikli ibareler (beyanlar) dercedilmiştir.
6. O hâlde; anılan yasal düzenlemeler ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; öncelikle Hazinenin tapu kaydının tutulmasından kaynaklı kusursuz sorumluluğu gözetilerek eldeki davanın Hazineye ihbar edilmesi, ayrıca kadastro/tapulama tutanaklarında lehine tespit yapılan "... oğlu ...", "... kızı ...", "... kızı ...", "... oğlu ..."in mirasçılarının ve bunlarla birlikte 26.09.2017 tarihinde 8616 yevmiye ve 01.03.2017 tarihinde 2076 yevmiye numaralı intikal işlemleri ile hak sahibi kılınan kişilerin, ölmüş iseler bu kişilerin mirasçılarının da tespiti ile bu kişilerin tümüne husumet yöneltilmesi için davacıya süre verilmesi, Müdürlükçe tapu kaydında yapılan düzeltmeye dayanak yapılan tüm bilgi ve belgelerin, ... oğlu ...'ten, ... ... mirasçılarına intikal ettirilen hisselere yönelik ve son olarak "ölü ...", "... kızı ..." ve "... kızı ..."nin hisselerinin, tek mirasçıları olarak görünen; ancak tescil istem belgesinde kendisine herhangi bir atıfta bulunulmayan ...'e ait veraset belgesindeki üç mirasçısına intikal ettirilmesi işlemine dayanak yapılan tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz getirtilmesi, bunun yanında yolsuz tescil işlemleri iddiası bakımından Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılıp başlatılmadığı hususlarının araştırılması, ilgili soruşturma belgelerinin temin edilmesi, yapılacak tüm araştırmalar neticesinde tapu kütüğünde yapılan düzeltmeler sonucunda hak sahibi kılınan kişilerin gerçekten de "kadastro tespitinde malik olarak tespit edilen kişiler veya mirasçıları" olduklarının tespiti hâlinde tapu kütüğünün "beyanlar" hanesindeki "ibarelerin" terkini gerekirken taraf teşkili denetlenmeksizin ve noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün tüm bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile 6100 sayılı Kanun'un 373/1. hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.02.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.