Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12863 K.2025/13170
10. Hukuk Dairesi 2024/12863 E. , 2025/13170 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/178 E., 2024/729 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/50 E., 2023/345 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının “temizlik görevlisi” olan meslek kodunun değiştirilerek sigortalılık başlangıç tarihi olan 13.09.2006 tarihinden bu yana fiilen yapmakta olduğu Büro İşleri - Bilgi İşlem (Sekreter) (meslek kodu; 4132.05) çalışanı olarak düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacının 13.09.2006 tarihinden itibaren Dışkapı... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde işçi olarak çalıştığı, dosya kapsamındaki özlük dosyasına göre davacının bilgi işlem (sekreter) olarak çalıştırıldığı, SGK kayıtlarında işe başladığı 13.09.2006 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar kayıtların yaptığı işe uygun olarak girildiği, 31.12.2012 tarihinden sonra temizlik personeli meslek koduyla bildirimlerinin devam ettiği, davacının öğrenim durumu nedeniyle Dışkapı ...Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile alt işveren firma arasında imzalanan teknik şartnamede şartları sağlanmaması nedeniyle Genel Destek firması kadrosunda istihdam edilmeye devam edildiği, fiilen bilgi işlem (sekreter) olarak çalıştırıldığı, bilahare 20.11.2017 tarihinde kabul edilen ve 24.12.2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (01.02.2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun ile Kanunlaşan) 127. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 23. madde uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirildiği, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanların öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebileceği hükmüne istinaden hastane ile davacı arasında 02.04.2018 tarihinden geçerli temizlik personeli kadrosunda Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi imzalandığı ve SGK Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğüne 9112.13 meslek kodunda sigorta primlerinin yatırıldığı, davacının meslek kodunun sürekli işçi kadrosuna geçirilirken, fiilen yapmakta olduğu işten farklı olarak destek personeli olarak bildirildiği, daha sonra Hastane Başhekimliği tarafından 19.04.2019 tarihli yazı ile davacının meslek kodunun düzeltilmesi ve fiilen yapmakta olduğu işe uygun hale getirilmesi için SGK Başkanlığına bildirimde bulunulduğu, 2021 yılı Mart ayında tekrar destek personeli olarak değiştirildiği, hastane tarafından sunulan bilgi belgeler, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının işe girdiğinden itibaren fiilen ve eylemli bilgi işlem (sekreter) olarak çalıştığı anlaşılmakla, meslek kodunun düzeltilmesinin gerektiği sonucuna varılmakla; davanın kabulü ile davacının Dışkapı ...Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sigortalılık başlangıç tarihi olan 13.09.2006 tarihinden dava tarihine kadar çalışmasının büro işleri - bilgi işlem (sekreter) olarak geçtiğinin, meslek kodu: 4132.05 olarak düzeltilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı ... vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, tespit istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dosya kapsamı incelendiğinde, davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi ile 696 sayılı Kanu Hükmünde Kararname, Kurum cevabi yazıları ve Bakanlık yazıları, tanık beyanları ile tüm dosya kapsamı dikkate alındığında kararın yerinde olduğu anlaşılmıştır.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ve Üyeler ..., ... ve ...'nun oyları ve oy çokluğuyla,08.10.2025 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY
Dava; meslek kodunun işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna yanlış bildirildiği, fiilen yapılan işe uygun olmadığı, bu hatanın düzeltilmesini talep ve dava etmiştir.
Temyiz edilen kararın meslek kodu uyuşmazlığının sosyal güvenlik mevzuatını ilgilendirdiği gerekçesiyle Dairemize gönderildiği, Dairemizin sayın çoğunluğu tarafından da davanın gönderme kararındaki gibi sosyal güvenlik hukukunu ilgilendirdiği kabul edilmek sureyle işin esasının incelenmesi sonucu onama kararı verilmiş ise de aşağıdaki gerekçelerle sayın çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir.
Meslek kodları Türkiye İş Kurumu tarafından Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nün “Milli meslek sözlüklerinin hazırlanması ve kullanılması” yönündeki önerileri baz alınarak uluslararası mesleki sınıflama sistemi olan ISCO-88 (International Standard Classification of Occupational) ile uyumlu olarak belirlenen meslek unvanların sınıflandırılmasına yarayan kod sistemidir. Söz konusu kod sistemi ulusal iş gücü piyasasında yer alan mesleklere ilişkin verilerin etkin bir şekilde toplanabilmesi ve toplanan bu verilerden yola çıkarak ulusal meslek standartlarının oluşturulması, iş gücü piyasasının meslekler açısından ne şekilde bir yapıya sahip olduğunun belirlenmesi ve iş gücü piyasasına ilişkin politika üretiminde kullanılmaktadır.
İşverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen sigortalı işe giriş bildirgelerinde ve aylık prim ve hizmet belgelerinde meslek kodunun girildiği bölümlere işverenler çalıştırdıkları sigortalı için geçerli olan kodu girilmekte ve sigortalılara ilişkin işverenlerce girilen meslek kodları Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kayıt altına alınmaktadır.
5510 sayılı Kanun'un 102. maddesine 15.07.20 16... sayılı Kanun'un 51. maddesi ile “Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların iş yerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir iş yeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır” şeklinde düzenlenme yapılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu işverenlerce yapılacak başvuru ile hatalı meslek kodu düzeltme işleminin gerçekleştirilebilmekte, fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanmaktadır. İdari para cezalarına itrazlar ise idari yargıda çözümlenmektedir.
Bireysel iş hukuku açısından meslek kodu bildirimi işçinin yaptığı iş, çalışma koşulları, sendika açısından tabi olduğu iş kolu ve yetkili sendika tespiti için önemli olup; Sosyal Güvenlik Hukuku açısından ise prime esas kazanç tespiti ile fiili hizmet zammı konusunda önemlidir. Bu ayırımı doğru belirlemek uyuşmazlığın hangi mahkeme, hangi yargılama hukuku uygulanarak, hangi delillerle çözüleceği bakımından önemlidir. Sayın çoğunluk bu ayırımı yapmaksızın meslek kodunun yanlış bildirilmesinin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde idari para cezasına tabi tutulmasını sosyal güvenlik hukukunun uygulaması için yeterli görmüş, hizmet tespiti davalarından uygulanan re’sen araştırma ilkesini uygulama yoluna gitmiştir. İşveren tarafından eksik veya zamanında yapılmayan bir işleme, idari para cezası uygulanması onun sosyal güvenlik kapsamına alınmasını gerektirmez. İşverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı sorumluluklarının belirli zamanlarda ve belirli şekilde yerine getirilmesini amaçlamayan idari para cezasının iptaline yönelik davalar idari işlem olarak idari yargıda çözümlenmekte olup, bir işleme yaptırım uygulanması onun sosyal güvenlik davası olmasını gerektirecek bir sonuç doğurmayacaktır.
Bireysel iş hukukunu ilgilendiren davalarda; işçiye çalıştırılan işe uygun ücret ödenmediği, vasıflı işlerde çalışmasına karşın kadroyu alınırken meslek kodunun hatalı bildirildiği, vasıflı işlerde çalışmasına karşın toplu iş sözleşmesi hükümlerine aykırı olarak vasıfsız işte görevlendirdiği, toplu iş sözleşme hükümlerinin uygulanmadığı gibi gerekçeler ile yapılan işe uygun meslek kodunun düzeltilmesi talep edilmektedir. Bu uyuşmazlıklarda verilen kararların temyiz incelemesi Dairemizin görevinde olmayıp Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin görevindedir.
Sosyal güvenlik hukuku açısından, sadece eksik bildirilen prime esas kazançların veya fiili hizmet süresi zammı tespitini amaçlayan meslek kodu düzeltme taleplerine ilişkin davalarda, işveren yanında Sosyal Güvenlik Kurumun da davaya dahil edilmek suretiyle yargılama yapılacak, temyiz incelemesi de Dairemiz tarafından yerine getirilecektir. Prime esas kazancın tespiti davasında, işveren tarafından sigortalıya yapılan ücret ödemelerinin tamamının Kuruma prime esas kazanç olarak bildirilmediği, fiili olarak ödenen gerçek ücretin tespiti ile bu ücret üzerinden sigorta primi kesilmesi, dolayısıyla daha fazla aylık alınması amaçlanmaktadır. Fiili hizmet süresi zammına yönelik meslek kodu ise sigortalıya fazladan pirim ödeme gün sayısı kazandırmakta olup sigortalının sigortalılık durumlarını doğrudan etkilemektedir. 5510 sayılı Kanun'da veya başkaca bir kanunda meslek koduna göre ücret belirleneceği ve buna bağlı olarak prime esas kazanç bildirileceğine yönelik hiçbir düzenleme bulunmamakta olup, sadece meslek kodunun değiştirilmesi prime esas kazancın değiştirilmesini sonucunu doğurmayacaktır.
Somut olayımızda davacı, davalı Bakanlık iş yerinden Kuruma bildirilen “temizlik görevlisi” meslek kodunun hatalı olduğunu belirterek yaptığı işe uygun olarak meslek kodunun değiştirilmesini talep etmiştir. Uyuşmazlık konusu tamamen bireysel iş hukukunu ilgilendirmektedir. Davacı, işverenin hasım gösterildiği bir davada bu iddialarını ispat ettiğinde, kesinleşen karar işveren veya davacı tarafından Kuruma intikal ettirildiğinde Kurum tarafından herhangi bir araştırma yapılmadan meslek kodu değiştirilecektir. Sosyal güvenlik hukukunu doğrudan ilgilendiren bir dava olmadığı açık olup davada Sosyal Güvenlik Kurumuna husumet yöneltilmesi hatalıdır. Temyiz incelemesinin de Dairemizce değil 9. Hukuk Dairesi tarafından yapılması gerekmektedir. Sayın çoğunluk tarafından davanın sosyal güvenlikle ilgili kabul edilerek esası incelenip buna yönelik oluşturulan onama kararına bu nedenle katılamıyorum.