Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9782 K.2025/12647

10. Hukuk Dairesi         2025/9782 E.  ,  2025/12647 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2072 E., 2024/232 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/455 E., 2023/168 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı .... San. ve Tic. A.Ş. ile ihbar olunan ..... Ltd. Şti vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 20.08.2016 tarihli iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL maddi ve 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faizi ile tahsilini talep etmiş, 31.5.2023 tarihli dilekçesi ile maddi tazminata ilişkin talebini 1.188.276,08 TL olarak arttırmıştır.
II. CEVAP
Davalılar vekili, müvekkilinin işveren olmadığını ve şirketin sorumluluğu bulunmadığını, olayda davacının kusurlu olduğunu, olayın meydana gelmesinde şirketin kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle 19.12.2022 tarihli bilirkişi heyet raporunun incelenmesinde gerçekleşen kaza sebebiyle işverenlerin kusur oranlarının (... şirketinin %30, ... şirketinin %20 ve ... şirketinin %30 oranında kusurlu olduğunun tespiti ile ) %80 olduğunun, davacı işçinin kusur oranının ise %20 olduğunun tespit edildiği, bu kusur oranı nazara alınarak değerlendirme yapıldığı, davalı ... ve ... Şirketi vekili her ne kadar gerçekleşen kaza sebebiyle işverenlik sıfatlarının bulunmadığını ve taraflarına kusur izafesinin mümkün olmadığını belirtmiş ise de ... adi ortaklığının taş ocağındaki taşların kırılarak mıcır haline getirilmesi ve toplanması işini üstlendiği, bu işi alt işverenler ... şirketine devrettiği, ... şirket çalışanı ve sahibi ...'in aynı zamanda ... Adi ortaklığı işçisi olduğu, bilirkişi raporları ile atfedilen kusur oranlarının incelenmesinde ... adi ortaklığının hem asıl işveren olarak hem de Borçlar Kanunu'nda düzenlenen adam çalıştıranın sorumluluğu hükümleri gereği davacı işçiye karşı sorumluluğunun bulunduğu, gerçekleşen kazada işverenin %80 oranında kusurlu olduğunun kabulü ile değerlendirme yapıldığı, maluliyet oranının %51 olarak tespit edildiği, tarafların kusuru, davacının tedavide geçirdiği süre ile davacının bünyesinde oluşan zarar sebebiyle duyduğu elem değerlendirildirilerek manevi tazminatın takdir edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, "1.188.276,08 TL net maddi tazminatı alacağının kaza tarihi olan 20.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 75.000,00 TL net manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat alacağı açısından fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
.... San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, kusur raporlarının çelişkili olduğunu, davacının dikkatsiz ve tedbirsiz davranış sergileyerek olayın meydana gelmesinde yüzde yüz kusurlu olduğu, müvekkili şirketin işveren sıfatına haiz olmadığı , işveren konumunda bulunmayan davalı şirketlere davacı tarafından maddi ve manevi tazminata ilişkin taleplerin yönetilmesinin mümkün olmadığını, talebin dava dışı ... şirketine yöneltilmesi gerektiğini, ... adi ortaklığının hem asıl işveren olarak hem de Borçlar Kanununda düzenlenen adam çalıştıranın sorumluluğu hükümleri gereği davacı işçiye karşı sorumluluğu bulunmadığını, davalı yönünden iş kazası olarak kabul edilemeyeceğini, davacının maluliyet oranının yanlış tespit edildiğini, Adli Tıp Kurumunun olay tarihindeki evrakları esas alarak rapor tanzim ettiğini, iyileşme durumunun göz önüne alınmadığını, hesaplanan maddi tazminatın ve mahkemece hüküm altına alınan manevi tazminatın fahiş olduğunu, ıslah dilekçesinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken kaza tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, müteselsil sorumluluğun kabul edilemeyeceğini belirterek kararı temyiz etmiştir.
İhbar Olunan ... Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle, gerekçeli kararda tarafına kusur atfedilmişse de ilgili bilirkişi raporları ve bilirkişi ek raporları tebliğ edilmeden ve bu raporlara karşı itirazları alınmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının müvekkili şirketin çalışanı olmadığı gibi alt işveren üst işveren ilişkisi de bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20.08.2016 tarihli iş kazasında konkasörde sıkışan taşı çıkarmaya çalışırken, bandın birden çalışması ile sağ kolunun kopması sonucu iş göremezliğe uğradığı, davacının kaza tarihi itibariyle çalışması .... San. Tic. A.Ş....Ltd..Şti. Adi Ortaklığı adına tescilli işyerinden bildirilmişken, SGK denetim raporunda davacının olay günü itibariyle ... İnş. Hafriyat Ltd. Şti şirketi çalışanı olduğu kabul edilerek bu işyerinden kaza tarihi itibariyle 1 gün tescilinin sağlanması gerektiğinin belirtildiği ve kaza tarihinde ...-... Adi ortaklığının asıl işveren, ... İnş. Hafriyat Ltd. Şti 'nin alt işveren kabul edilerek sigortalı tescilinin sağlandığı, hizmet cetvelinde de bu şekilde görüldüğü, hükme esas alınan 19.12.2022 tarihli kusur raporunda, davalı ... İnşaat A.Ş.... İnşaat Ltd.Şti. Ortaklığının asıl işveren sıfatıyla %30, ... Ltd. Şti.'nin alt işveren sıfatıyla %20, .... İnşaat Ltd. Şti.'nin alt işveren sıfatıyla %30 kusurlu olduğu, dava dışı ...-... Adi Ortaklığı’nın üretim faaliyetinde bulunmadığı, sadece malzeme temin ettiği için olayda kusurlu bulunmadığı, davalı ..., davalı ...'ın olayda kusurları bulunmadığı, kazalı ...'ın %20 kusurlu olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, SGK müfettişi tarafından düzenlenen raporda olay tarihi itibariyle davalıların işveren sıfatı olmadığının kabul edilerek davacının dava dışı (ihbar olunan) asıl işveren sıfatıyla ...-... Adi Ortaklığı işyerinde, dava dışı (ihbar olunan) ... İnş. Hafriyat Ltd. Şti işçisi olduğunun kabul edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, ... adi ortaklığının hem asıl işveren olarak hem de Borçlar Kanunu'nda düzenlenen adam çalıştıranın sorumluluğu hükümleri gereği davacı işçiye karşı sorumluluğunun bulunduğu kanaatiyle, davalılara işçinin gözetim borcunun ihlaline dayanılarak asıl işveren sıfatıyla kusur verilmişse de, SGK denetim raporundaki tespitlere göre öncelikle davalıların işveren sıfatı olup olmadığının değerlendirilmesi, buna göre asıl alt işveren ilişkisinin çözümlenmesi gereği dikkate alınmadan karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekilinin ve ... Ltd. Şti bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililerine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,29.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.