Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2358 K.2025/9426

10. Hukuk Dairesi         2025/2358 E.  ,  2025/9426 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1392 E., 2024/2715 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/163 E., 2023/131 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili davalı ... .. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının 15.08.2008-21.01.2017 tarihleri arasındaki dava konusu hizmetlerinin ve prime esas kazançlarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Hizmet akdinin ayırıcı ve belirleyici özelliği "zaman" ve "bağımlılık" unsurlarının olmadığını, ticari taksi ve dolmuşta çalışanların sigortalıklarının 5510 sayılı Kanun'a 01.03.2011 günü yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun'un 51. maddesiyle eklenen ek 6.maddesine göre prim ödemelerinin kendileri tarafından sağlanacağının belirtilmiş olduğunu, müvekkilin bu yönde yükümlülüğü bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının delillerle ispatlanması gerektiğini, belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
"...1-Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,
Davacının, davalıya ait 06 T 6599 plakalı ticari taksi işyerinde tam süreli olarak 15.12.2008-21.01.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini beyan etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kamu tanıklarının beyanlarının yok sayıldığı, 5510 sayılı Kanun'un ek 6. madde hükmünün gözetilmediğini, çalışmasının 10 günden az olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde İş Mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
3. İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.
4.İnceleme konusu eldeki dava, davacının 15.08.2008-21.01.2017 tarihleri arasında davalı iş yerinde sigortasız çalıştırıldığının tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
5.Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; dinlenen bir kısım tanık beyanlarında davacının sağlık sorununun bulunduğu ve bu sağlık sorunu nedeni ile ameliyat olduğu ve uzun süre tedavi görüp bu dönem çalışmadığının belirtildiği, özellikle dinlenen kamu tanığı ...'ın beyanında davacının ameliyat olduğu ve ameliyat nedeni ile 4 - 5 ay gelmediğinin belirtildiği anlaşılmakla davacının ameliyat olduğu ve bu nedenle çalışamadığı bu sürelerin tespiti ile dışlanması ile ara vermeye göre hak düşürücü sürenin geçip geçmediği hususunun değerlendirilmesi gerektiğinin gösetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.