Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9349 K.2025/9410

10. Hukuk Dairesi         2024/9349 E.  ,  2025/9410 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1513 E., 2024/1256 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/138 E., 2023/322 K.
Taraflar arasındaki teşvik hükümlerinden yararlandırılmaması işleminin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu olan 30711655-2035857 sayılı “İdari para cezası itirazı komisyon kararı” konulu toplam 11.678,32 TL tahakkuku içeren tebligatın davacıya 15.02.2019 tarihinde tebliğ edildiği, itiraza konu olan belgede özetle “...2017 yılı için sigorta primine esas kazancın eksik bildirilmiş veya hiç bildirilmemiş olması, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmemesi veya bildiridiği sigortalıları fiilen çalıştırmaması ve 2018 yılı Ocak ile Eylül ayları/dönemleri için çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmemesi veya bildirdiği sigortalıları fiilen çalıştırmaması hükümlerine istinaden 2017/01-12 ve 2018/01-09 devresi aylarına ilişkin asgari destek priminden yersiz yararlanmış olması nedeniyle toplamda 11.678,32 TL borç oluşmuştur..." denildiği, kararın davacı şirkete tebliğinden sonra 30.01.2019 tarihinde süresi içinde davalı Kuruma itirazlarının ve delillerinin sunulduğu, davalı Kurumun itirazlarını 06.02.2019 tarihli 2019/01 Esas sayılı ve 2019/01 Karar sayılı İtiraz Komisyon Kararı ile reddettiği, ilgili ret kararının davacıya 15.02.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirkete yapılan teşvik iptalinin ve yersiz yararlanılan tutarın iadesi yönünde borç tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla davacı şirkete gönderilen 3...... numaralı 10.12.2018 tarihli “Yersiz Yararlanılan Sigorta Primi Teşviği/Teşvikleri” konulu toplam 11.678,32 TL miktarındaki, haksız ve hukuka aykırı olduğunu düşündükleri borç tahakkukuna itirazlarının reddi işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun merkezinin Ankara olması nedeniyle yetki itirazında bulundukları, Antalya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde ........... sicil numarası ile kaydı olan şirketin, Sosyal Güvenlik Denetmenince davacı işverene ait iş yerinde yapılan denetim neticesinde 25.10.2018 tarih ve 2018/ÇÇS/174 sayılı raporun düzenlendiği ve bu raporla ..., ..., ... ve ...'ün işe giriş bildirgelerinin yasal süresi dışında denetim tarihinden sonra 25.10.2018 tarihinde sisteme bildirildiği, ... .... 03.07.2018 - 20.03.2018 tarihli girişlerinin ve 01.04.2018 tarihli çıkışının, ...'in 01.06.2018 tarihli girişi ve 03.07.2018 tarihli çıkışının, ...'nin 01.08.2018 tarihli girişinin, ...'ün 22.09.2017 tarihli işe girişine ilişkin bildirgelerin verilmemiş olduğunun tespit edildiği, davacı işverenin 2017 ve 2018 yılında kayıt dışı işçi çalıştırdığının tespit edilmesi nedeniyle işverenin sigorta prim teşviklerinin iptal edilerek 9.508,41 TL asıl, 2.169,91 TL gecikme zammı olmak üzere toplamda 11.678,32 TL borç tahakkuk ettirilerek işverene bildirildiği, Kurumun işlemlerinin tamamen yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapıldığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; uyuşmazlık konusu olayda davacının işlettiği iş yerinde SGK denetmeni tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen 23.10.2018 tarihli tespit tutanağının, davacı tarafından işveren sıfatıyla imzalandığı, yine davacı tarafından, bu tutanakta yer alan tespitler ile Kurum kayıtlarında yapılan incelemelere istinaden tanzim edilen 25.10.2018 tarih ve 174 sayılı durum tespit raporunda yer verilen verilerin aksini gösterir somut herhangi bir bilgi ve belgenin de eldeki davada ibraz edilemediği hususları dikkate alındığında, SGK denetmenince kayıt dışı çalıştırıldığı tespit edilen kişilerin davacının uhdesinde çalıştığı vicdani kanaatine varılarak ve davalı Kurumca 2017/01-12 ve 2018/01-09. dönemler asgari ücret prim desteğinin iptali nedeniyle resen tahakkuk ettirilen prim borçlarının denetimi bakımından düzenlenen 10.04.2023 tarihli bilirkişi raporu (tahakkuk ettirilen borç aslı 9.508,41 TL olmasına rağmen, bilirkişi raporunda borç aslı 11.415,24 TL olarak hesaplanmıştır) yargısal denetime açık ve elverişli, hüküm kurmaya yeterli bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrarla şirkete yapılan teşvik iptali ve yersiz yararlanılan tutarın iadesi yönünde borç tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yapılan denetim sırasında şirkette fiilen çalışmakta olan işçiler, görevlilerin ısrarcı ve baskıcı tutumları sebebiyle işe tam başladıkları tarihi hatırlayamadıklarını ve yanlış tarih belirttiklerini, müvekkil şirketin hukuka aykırı bir eylemde bulunmadığını, sigorta primine esas kazancın tam ve eksiksiz şekilde bildirdiklerini ve bildirilen sigortalıların fiilen iş yerinde çalıştıklarını, idari para cezasının süresi içinde ödendiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, teşvik hükümlerinden yararlandırılmaması işleminin iptaline ilişkindir.
1.Eldeki davada, davalı Kurumca yapılan tespit nedeniyle sigortalı olduğu kabul edilen dava dışı ..., ..., .. ...., ... hakkında fark prim tahakkuku ve çalışmaya ilişkin bordro ve belge istemi yanında, 5510 sayılı Kanun'un kapsamında prim teşvik indirimlerinden faydalandırılmamaya ilişkin Kurum işlemlerinin iptali istenmiştir.
2.Öncelikle belirtilmelidir ki davaya konu uyuşmazlığın dava dışı sigortalının çalışmalarının varlığı noktasında toplandığı dikkate alındığında, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalıların da davada taraf olmasında hukuki yararının olduğu anlaşıldığından, davanın sadece ... hakkında yürütülüp sonuçlandırılması isabetsizdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14.12.2011 günlü 2011/21-632 E;, 2011/784 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere dava sonucunda verilecek karar, günlerinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da hak alanını ilgilendirdiğinden, davacı tarafa harcı da yatırılmak suretiyle yöntemince söz konusu sigortalıların davaya 6100 sayılı Kanun'un 124. maddesi uyarınca katılımının sağlanması (davanın teşmil edilmesi) için süre verilmesi, anılan sigortalının gösterdiği deliller de toplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, Mahkemece, belirtilen eksiklik giderilmeden ve pasif ehliyet yönü halledilmeden yargılamanın sürdürülmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
3.Öte yandan; davacının dava konusu işlem ile bu kapsamda tahakkuk ettirilen idari para cezasının iptali istemiyle açtığı idari davalara ait dosyaların aslı veya aslı temin edilemiyorsa onaylı ve okunaklı örnekleri dosyaya getirtilmelidir. Ayrıca, davacının dava konusu edilen dönemden önce ve sonra yararlandığı prim teşvikleri ile dava konusu işlemden önce teşvik uygulaması kapsamında herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı; hangi kanun kapsamında ve hangi dönemlere ilişkin prim teşviklerinin iptal edildiği; bu kapsamda hangi dönemler için davacı tarafından ya da re'sen ek bildirge ve bordro düzenlendiği; özellikle 5510 sayılı Kanun'un ek 14. maddesi kapsamında daha önce tespit yapılıp yapılmadığı hususlarının da davalı Kurumdan sorulması suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, davacı hakkında tesis edilen Kurum işleminin dayanağının sigortasız işçi çalıştırılmasına ilişkin yapılan tespit olduğu gözetilmeli; Kurumun anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapmadığının anlaşılması halinde ise davanın esasına girilerek davacının prim teşvik şartlarını taşıyıp taşımadığı müfredat kartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca, fiili çalışmanın varlığı ile davacı hakkında sigortasız işçi çalıştırma iddiası etraflıca irdelenmeli ve toplanacak deliller doğrultusunda karar verilmelidir.
4. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.