Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6931 K.2025/9135

10. Hukuk Dairesi         2025/6931 E.  ,  2025/9135 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2986 E., 2025/301 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 20. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/355 E., 2022/85 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde, sigorta başlangıç tarihinin 20.09.1987 tarihi olduğunun tespiti talebinde bulunmuş, 26.04.2018 tarihli duruşmada ise talebini açıklığa kavuşturarak, kendisinin ... .. ilçesi ... Mahallesi .. İnşaatta 1987 yılında 3 ay çalıştığını ancak sadece işe başlangıç tarihlerinin Kuruma bildirildiğini, o tarihte kendisine sigorta kartı verildiğini, SGK'ya başvurduğunu, Kurum tarafından giriş belgesinin olduğunun kabul edildiğini ancak bordrolarda adının görülmediğinin bildirildiğini, hizmet cetvelinde başka birinin de kaydı olduğunu, bu kaydın silindiğini ancak sigortalılık başlangıç tarihinin 1992 yılına getirildiğini belirterek, sigortalılık başlangıç tarihinin 20.09.1987 olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava ettiğini beyan etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının taleplerinin hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, çalışmanın niteliği ve ücretin somut deliller ile ispatlanmasını, işyerinin kapsam ve faaliyet durumunun araştırılmasını, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesini, işe giriş bildirgesinin Kuruma verilip verilmediği ile işe giriş bildirgesinin üzerindeki resim ve imzanın davacıya ait olup olmadığının araştırılmasını ve eylemli olarak çalışmanın ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı işyerinde 20.09.1987 tarihinde en az bir gün süre ile hizmet akdi ile çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 20.09.1987 tarihi olarak tespitine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını ve davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedildiğini belirterek eksik inceleme sonucunda karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6., 9., 79., 108. madde hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davalı işverenin kamu Kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak, davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir. Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır. Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır.
2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı S.S ... Yapı Koop. ünvanlı işveren tarafından ... sicil no.lu işyerinden 20.09.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu,işyeri tescil bilgilerinin gelmediği, işyerinin dava konusu 1987/3. Dönem bordrosunun gönderildiği, 28 çalışanının bildirilmiş olduğu, davacı tanıkları ile dönem bordrosunda yer alan 3 çalışanının dinlendiği, bordro tanıklarının davacıyı tanımadığı,davacı tanıklarının ise işyerinden bildirimi olmadığı,komşu işyeri araştırmasının sadece SGK aracılığıyla yapıldığı ve bir tespitin olmadığı, böylelikle Mahkemece davacı tanık beyanları ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
4.Buna göre Mahkemece, dava konusu dönem bordrosunda yer alan sigortalılardan,davacının da bu konuda beyanı alınarak daha fazla bordro tanığı dinlenmeli, bordro tanıklarının beyanlarının yetersiz kalması halinde dava konusu dönemde inşaat işyerine emniyet, vergi, belediye aracılığıyla da yapılacak araştırmayla komşu işyeri sahipleri ve kayda geçmiş çalışanları yöntemince saptanarak, re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı,sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, komşu işyerinin saptanamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişileri davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenerek sigortalılık ve diğer çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.