Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4238 K.2025/8095

10. Hukuk Dairesi         2025/4238 E.  ,  2025/8095 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1611 E., 2023/1492 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 7. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/513 E., 2023/31 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalılardan şirket, dahili davalı ... ile fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ... Boya Kimya İnş. Taah. ... Mobilya San. A.Ş'nin taşeronluğunu ...'nın yaptığı işyerinde 20.05.2015 tarihinde çalışmaya başladığını, iş kazası geçirdiği 18.12.2015 tarihine kadar çalıştığını ancak sigortasının eksik yatırıldığını ileri sürerek, davacının 20.05.2015 – 18.12.2015 tarihleri arasında hizmet akdiyle kesintisiz bir şekilde sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacının 28.07.2015 - 01.09.2015 ve 14.05.2015 - 31.05.2015 tarihleri arasında başka bir işyerinde sigortalı olarak çalışmalarının olduğunu, iddia edilen kazanın iş kazası olduğunu, kendisi ile alakasının olmadığını, davacının araç lastiği değiştirirken krikonun kayması sonucu elinde zedelenme olduğunu, arkadaşı olması sebebiyle yardım amaçlı olarak hastaneye götürdüğünü, davacının işvereni olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
2.Dahili davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmet talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, SGK tarafından 06.11.2016 tarihinde yapılan denetim neticesinde işyerinde çalıştığı iddia edilen ... isimli şahsın 1 günlük bildiriminin yapılmaması amacıyla kendisine yazı gönderildiğini, hukuka aykırı olarak tanzim edilen 16.11.2016 tarih 111 sayılı Rapora istinaden Kurumca resen davacının çalışma bildiriminin gerçekleştirildiğini, davacının 18.12.2015 tarihinde iş kazası geçirdiğini iddia ettiğini, davacının işyerinde çalıştığı iddiasını kabul etmediğini, Kayseri Talas ... 289 ada 8 parsel sayılı taşınmazda bulunan inşaatın çoğu işi eser sözleşmesi ile yükleniciler tarafından gerçekleştirildiğini, elektrik işleri ile de ilgili diğer davalı ... ile 31.05.2015 tarihli elektrik işlerinin anahtar teslim yapımına dair eser sözleşmesi bulunduğunu, davacı ile aralarında işçi işveren ilişkisi olmadığından davanın husumetten ve esastan reddini istemiştir.
3.Davalı ... ...Mobiyla San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 14.05.2015 tarihinden 31.05.2015 tarihleri arasında başka bir işyerinde sigortalı olarak çalıştığını, bu itibarla davacının 20.05.2015 tarihinde müvekkili şirkete ait işe başladığı iddiasının mesnetsiz olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
4.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun somut ve net bir şekilde ortaya konulması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ispatlanmayan davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına hükmün HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden tesisine, davanın kısmen kabulü ile
1-Davacının 15.06.2015 - 27.07.2015 tarihleri arasındaki dönemde davalı ... Boya Kimya İnşaat Taah. Demir Çelik Mobilya Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi işyerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2- Davalı ... hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine,
3-Davacının, dahili davalılar ... ve ... işverenleri nezdindeki çalışmaları Kuruma bildirildiğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olduğunu, davalı ... yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini, tanık beyanları ile davanın sübut bulduğunu belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı ... ...Mobiyla San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkeme hükmünün gerekçesiz olduğunu, davacının şirketteki çalışmasının Kurum kayıtlarında görüldüğü kadar olduğunu, soyut tanık beyanları esas alınarak kabul kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
3.Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davalı uhdesinde çalıştığını ispatlayamadığını, 1 günle sınırlı olsa dahi Kurum tarafından re'sen tespit yapılmış olmasını kabul etmediklerini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, bozulmasını istemiştir.
4.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun yöntemince ispatlanamadığını, Kurum resmi kayıtlarının aksinin eşdeğer belgelerle ispatlanması gerektiğini, Mahkemece yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... ...Mobiyla San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı, dahili davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı ... Boya Kimya İnş. Taah. ... Mobilya San. A.Ş'nin taşeronluğunu ...'nın yaptığı işyerinde 20.05.2015 – 18.12.2015 tarihleri arasında hizmet akdiyle kesintisiz bir şekilde Kuruma bildirilmeyen sürelerde sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, karar yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.
5.Dosyadaki kayıt ve belgelerden, talep edilen dönem içerisinde davacı adına 14.05.2015-31.05.2015 tarihleri arasında 1105017 sicil sayılı dahili davalı ... unvanlı işyerinden, 28.07.2015-01.09.2015 tarihleri arasında 1104516 sicil sayılı davalı ... Boya Kimya İnşaat Taah. ... Mobilya Sanayi unvanlı işyerinden, 18.12.2015 tarihinde 1 gün 1105788 sicil sayılı dahili davalı ... unvanlı işyerinden hizmetlerin bildirildiği, dosyada mevcut 31.05.2015 tarihli eser sözleşmesinde, yüklenicisinin davalı ..., iş sahibinin dahili davalı ... olduğu, sözleşmenin Kayseri Reşadiye Mah. 289 ada 1,2,3,4,5,7 ve 8 parsel sayılı taşınmazlarda yapılması planlanan kaba elektrik işlerinin anahtar teslim yapımı ve diğer elektrik işleri kapsamında düzenlendiği, davacının 18.12.2015 tarihinde anılan sözleşme gereğince elektrik kablolarının çekilmesi işinde çalışırken iş kazası geçirmesi nedeniyle Kuruma yaptığı şikayet üzerine, 16.11.2016 tarih ve 111 sayılı sayılı durum tespit raporu ile davacının ...'nın arkadaşı olduğu, ...'nın inşaatlara takım lideri olarak eleman temin ettiği, vergi kaydının bulunmadığı, dolayısıyla işverenlik sıfatını taşımadığı, davacının iş kazasına maruz kaldığını iddia ettiği dönemde ...'in işçisi olduğu, bu nedenle işyerinden sigortalı olması gerektiğinin tespit edildiği, sigortalılığın işverence yasal süresi içinde sağlanmadığı tespit edilen kazalı adına 18.12.2015 tarihli işe giriş bildirgesinin işverenden talep edilmesi, verilememesi halinde resen düzenlenmesi, ayrıca 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin a fıkrasının 2. bendine istinaden idari para cezası uygulanmasına, 2015/12. aya ait 1 günlük asıl aylık prim hizmet belgesi talep edilmesine, verilmemesi halinde resen düzenlenmesine, ayrıca 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin c fıkrasının 4. bendine istinaden idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, ... tarafından idari para cezasının yapılan itirazın 16.06.2017 tarihli komisyon kararı ile reddedildiği, dönem bordrolarının getirtildiği, tanıkların dinlendiği anlaşılmaktadır.
4.Somut olayda, Mahkemece, her ne kadar davacının dahili davalı ... nezdindeki çalışması Kuruma bildirildiğinden bahisle bu hususta karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de dosya kapsamındaki eser sözleşmesi içeriği nazara alındığında, ...'in işverenlik sıfatının bulunup bulunmadığı yönünden irdeleme yapılmalı ve toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ... Boya... Şti.'den alınmasına,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.