Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13960 K.2025/7429

10. Hukuk Dairesi         2024/13960 E.  ,  2025/7429 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1592 E., 2024/2231 K.
Taraflar arasındaki uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmanın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.
Kararın, taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili özetle; davalı işverene ait iş yerinde müvekkilinin 01.01.2000´den 2006 yılı Haziran ayına kadar olan dönemdeki çalışmalarının tüm sigorta kolları kapsamında kabul edilmesi gerektiğinin tespitini talep ve etmiştir.
II. CEVAP
1-Davalı vekili, davacının yabancı uyruklu sözleşmeli öğretim görevlisi olarak her yıl yeniden düzenlenen Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan 1 (bir) yıllık Tip Sözleşmelerle Fen Fakültesinde çalıştığını, uzun vadeli (emeklilik) sigorta primlerinin 2001 - 2002 yıllarında sözleşmede hastalık primi olarak geçmekte ve bu primlerin kesilmesinin de kişinin isteğine bağlı olduğunu, ancak davacının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayacağına dair bir talebi olduğu için 08.10.2003 tarihine kadar maaşından malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primlerinin kesilmediğini, davacının sözleşme gereğince brüt ücretinde kesinti olmasını istemediği için böyle bir talepte bulunduğunu, söz konusu dilekçesinde davacının maaşından herhangi bir sigorta priminin kesilmesini istemediğinin açıkça anlaşıldığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
2-Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, davacının 15.01.2000 – 14.09.2003 tarihleri arasında bildirimleri yapıldığından anılan dönemler yönünden hukuki yararının bulunmadığını, 14.09.2003 - 01.06.2006 tarihleri arasında kısa ve uzun vadeli kollardan bildirimin bulunmadığını, davacının çalışmaları kesintiye uğradığından hak düşürücü sürenin 14.09.2003 tarihinden sonrası dönem yönünden geçtiğini, re’sen araştırma ilkesinin uygulanması gerektiğini, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilemediğini, davanın tümden reddinin gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince,
"Davanın kısmen kabul kısmen reddine, 15.01.2000-14.09.2003 tarihleri arasındaki dönem yönünden (2002/03-2003/01 arasındaki dönem hariç olmak üzere) talebin hukuki yarar yokluğundan reddine,
15.03.2002-14.04.2002 tarihleri arasında 1.050,00 TL prime esas kazanç ile
15.04.2002-14.05.2002 tarihleri arasında 1.389,36 TL prime esas kazanç ile
15.05.2002-14.06.2002 tarihleri arasında 1.389,36 TL prime esas kazanç ile
15.06.2002-14.07.2002 tarihleri arasında 1.389,36 TL prime esas kazanç ile
15.07.2002-14.08.2002 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.08.2002-14.09.2002 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.09.2002-14.10.2002 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.10.2002-14.11.2002 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.11.2002-14.12.2002 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.12.2002-14.01.2003 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.01.2003-14.02.2003 tarihleri arasında 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.09.2003-14.10.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.10.2003-14.11.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.11.2003-14.12.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.12.2003-14.01.2004 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.01.2004-14.02.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.02.2004-14.03.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.03.2004-14.04.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.04.2004-14.05.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.05.2004-14.06.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.06.2004-14.07.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.07.2004-14.08.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.08.2004-14.09.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.09.2004-14.10.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.10.2004-14.11.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.11.2004-14.12.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.12.2004-14.01.2005 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.01.2005-14.02.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.02.2005-14.03.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.03.2005-14.04.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.04.2005-14.05.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.05.2005-14.06.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.06.2005-14.07.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.07.2005-14.08.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.08.2005-14.09.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.09.2005-14.10.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.10.2005-14.11.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.11.2005-14.12.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.12.2005-14.01.2006 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.01.2006-14.02.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.02.2006-14.03.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.03.2006-14.04.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.04.2006-14.05.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.05.2006-14.06.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.06.2006-30.06.2006 tarihleri arasında 1.840,80 TL prime esas kazanç ile tam zamanlı ve tüm sigorta kollarına tabi olarak ... Rektörlüğünde çalıştığının tespitine," dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabul kısmen reddine, 15.01.2000-14.09.2003 tarihleri arasındaki dönem yönünden (2002/03 - 2003/01 arasındaki dönem hariç olmak üzere) talebin hukuki yarar yokluğundan reddine, 15.12.2002-30.04.2003 tarihleri arasındaki dönemin kısa vadeli sigorta koluna tabi olması nedeniyle reddine,
01.09.2002-15.12.2002 tarihleri arasında aylık 1.637,92 TL prime esas kazanç ile
15.09.2003-14.10.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.10.2003-14.11.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.11.2003-14.12.2003 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.12.2003-14.01.2004 tarihleri arasında 2.290,08 TL prime esas kazanç ile
15.01.2004-14.02.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.02.2004-14.03.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.03.2004-14.04.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.04.2004-14.05.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.05.2004-14.06.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.06.2004-14.07.2004 tarihleri arasında 2.748,15 TL prime esas kazanç ile
15.07.2004-14.08.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.08.2004-14.09.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.09.2004-14.10.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.10.2004-14.11.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.11.2004-14.12.2004 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.12.2004-14.01.2005 tarihleri arasında 2.886,98 TL prime esas kazanç ile
15.01.2005-14.02.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.02.2005-14.03.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.03.2005-14.04.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.04.2005-14.05.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.05.2005-14.06.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.06.2005-14.07.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.07.2005-14.08.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.08.2005-14.09.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.09.2005-14.10.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.10.2005-14.11.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.11.2005-14.12.2005 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.12.2005-14.01.2006 tarihleri arasında 3.176,70 TL prime esas kazanç ile
15.01.2006-14.02.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.02.2006-14.03.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.03.2006-14.04.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.04.2006-14.05.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.05.2006-14.06.2006 tarihleri arasında 3.451,50 TL prime esas kazanç ile
15.06.2006-30.06.2006 tarihleri arasında 1.840,80 TL prime esas kazanç ile tam zamanlı ve tüm sigorta kollarına tabi olarak ... Rektörlüğünde çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, kısa vadeli sigorta kolarında geçen hizmetin uzun vadeli olarak kabulünde hukuk yararın bulunduğunu, 15.04.2001 - 14.05.2001 bildirgesinde davacı için yaşlılık ve ölüm sigortalarının kesilmediğinin görüldüğünü, davacının 15.1.2000 tarihinden itibaren uzun vadeli sigortalı kollarında gösterilmediğini beyan etmiştir.
Davalı vekili, davacının 01.01.2000 - 01.06.2006 tarihleri arasında her yıl yeniden düzenlenen ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan 1 yıllık tip sözleşme ile sözleşmeli statüde çalıştığını, İlk Derece Mahkemesi tarafından emsal Yargıtay kararlarının ve davacının talebi dikkate alınmadan karar verildiğini, davacının almış olduğu ücrette azalma olmaması adına maaşından prim kesintisi yapılmamasına ilişkin talepte bulunduğunu, bu nedenle Üniversitenin herhangi bir kesinti yapılmamasının hukuka uygun olduğunu beyan etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini, davacı tarafından yazılı belge sunulmadığını, davacının 16.09.2003 - 30.06.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı fiili ve tam zamanlı çalışmasının varlığının ispat edilemediğini beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, tüm sigorta kollarına tabi çalışmanın tespiti istemine ilişkindir.
506 sayılı Kanun'un 3. maddesinin II-A fıkrasının 4958 sayılı Kanun'un 57. maddesiyle yürürlükten kaldırılmadan önceki halinde; "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmayan kimselerden Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında ve istek tarihinden sonraki aybaşından başlanarak uygulanacağı belirtilmiştir. 4958 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 06.08.2003 tarihinden itibaren ise bir işveren emrinde çalışan yabancı uyruklu işçiler isteklerine bakılmaksızın tüm sigorta kolları kapsamına alınmıştır.
Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesi tarafından 506 sayılı Kanun'un 3/II-A maddesi kapsamında değerlendirme yapılmış olup eldeki davada davacı Azerbaycan vatandaşı olup 15.01.2000 tarihinden uzun vadeli sigorta kollarından bildirimi olmakla 15.02.2002'de Kuruma verdiği dilekçe ile kısa vadeli sigortalılık kollarından talebe uygun bildirim yapıldığı anlaşılmakla Mahkemece kısa vadeli sigortalığının 30.04.2003 tarihine kadar kabul edilmesi yerinde görülmemiş olup talep üzerine kısa vadeli sigortalılık kollarından bildirilen dönemlerinin kısa vadeli sigortalılık kolundan sayılması gerektiği değerlendirildikten sonra karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.