Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5503 K.2025/7382

10. Hukuk Dairesi         2025/5503 E.  ,  2025/7382 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/81 E., 2025/643 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 9. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/155 E., 2024/542 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde davacının dava dışı ... adına kayıtlı ... sicil sayılı iş yerinde 04.10.1996 tarihinde çalışmaya başladığını, anılan iş yerinden Kuruma 08.10.1996 tarihinde işe giriş bildirgesinin bulunduğunu, Kuruma başvurularının dönem bordrosunun bulunmaması nedeniyle ret edildiğini, İzmir 12. İş Mahkemesinin 2017/159 Esas, 2022/19 Karar sayılı dosyası üzerinden 04.01.1996 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine yönelik davalarının hak düşürücü süre nedeniyle ret edildiğini, dosyada dinlenen tanık beyanlarından müvekkilinin çalışmalarının sabit olduğunu beyan etmek suretiyle, müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 04.10.1996 tarihi olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının işe giriş tarihinin 04.10.1996 olduğu ancak bu tarihte prime esas gün sayısının bildirilmediğinin tespit edildiğini ve hizmet tespit davalarına ait tüm delillerin araştırılıp, toplanarak karar verilmesi gerektiğini beyan ederek, reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... sicil sayılı ... iş yerinde 04.10.1996 tarihinde hizmet akdine tabi asgari ücret ile 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 04.10.1996 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 6, 79., 108. hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 04.10.1996 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, çöp toplama/nakliye mahiyetli iş yerinin 03.01.1996-03.01.1997 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin 1996/1-3 arası dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, dava konusu 1996/3. dönemden tek sigortalı olan ... 'ın bildirildiği ancak bu bordrolu çalışanın dinlenmediği, öte yandan iş yerinin 1996/1 ve 2. dönemi ile 1997/1. döneminden bildirimi olan sigortalıların dinlendiği, böylelikle anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
3.Buna göre Mahkemece, davacının da beyanı alınarak anılan çöp toplama konulu işin hangi belediye nezdinde yapıldığı hususu araştırılarak, belirlenecek belediye de sorulmak suretiyle dava konusu döneme ait çalışmayı yapan kişilerin varsa listesi, puantaj cetvelleri vs. diğer kayıtları araştırılmalı, 1996/3. dönemde iş yerinden bildirimi olan bordrolu çalışan ... 'ın beyanı alınmalı, ilgili belediyeden dava konusu döneme ilişkin bir kayıt gelmesi halinde bu kayda geçen çalışanların beyanlarına başvurulmalı, herhangi bir kaydın gelmemesi halinde davacının beyanı alınarak birlikte çalıştığını beyan edeceği kişiler ve taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
4.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.