Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/4971 K.2025/7371

10. Hukuk Dairesi         2025/4971 E.  ,  2025/7371 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2137 E., 2025/85 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/493 E., 2023/198 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının dava dışı ... sicil numaralı iş yerinde 15.05.1999 tarihinde çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesinin de Kuruma verilmesine karşın dönem bordrolarında ismi olmadığı gerekçesiyle anılan tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini ileri sürerek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.05.1999 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, işe giriş bildirgesi verilmesinin yeterli olmadığını, işveren tarafından verilen dönem bordrolarında davacının isminin bulunmadığını, fiili ve eylemli çalışma iddiasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde kanıtlanması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı ... Halı Mobilya Day. Tük. Mal. Ltd. Şti.'ye ait ... sicil numaralı iş yerinde sigorta başlangıç tarihinin 15.05.1999 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, çalışma olgusunun somut deliller ile ispat edilemediğini, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2., 6., 9., 6, 79., 108. madde ile Geçici 54. madde hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... Halı Mob. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 15.05.1999 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, anılan iş yerinin yorgan imalatı mahiyetinde olup 15.05.1999-31.08.2000 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden dava konusu dönem olan 1999/2. dönemden bordro verilmediği, 1999/3. dönemden verilen bordroda 7 kişinin bildirildiği, davacının da 1999/3. dönem ile 06.03.2000 ve 24.05.2000-01.07.2000 tarihleri arasında iş yerinden sigorta bildirimlerinin olduğu,geniş çaplı yapılan komşu iş yeri araştırmasında sadece SGK tarafından dava konusu dönemde dava konusu iş yerine komşu iş yerlerinin bildirildiği, bunlardan sadece inter sport ünvanlı iş yeri çalışanlarının dinlendiği, onların da davacıyı tanımadığı, öte yandan davacının da iş yerinden bildirimlerinin olduğu 1999/3. dönemde davacı işle birlikte bildirilenlerin davacı tanığı olarak dinlendikleri ancak bu tanıkların 1999/2. döneme ilişkin iş yerinde çalışmalarının olmadığının anlaşıldığı, yapılan imza incelemesinde işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının el ürünü olmadığının tespit edildiği, davacının dava konusu tarihte işe giriş tarihi olarak belirtilen sigorta sicil kartının olduğu, Mahkemece anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
4.Buna göre Mahkemece, SGK tarafından komşu iş yeri olarak tespit edilip de dava konusu tarihte sigortalı olarak kayda geçmiş çalışanlarının da bilgi ve görgülerine başvurulmalı, onların da beyanlarının yetersiz kalması halinde taraflardan sorulmak suretiyle dava konusu dönemde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek bu kişilerin çalışma kayıtları, vergi kayıtları da getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.