Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5346 K.2025/7358

10. Hukuk Dairesi         2025/5346 E.  ,  2025/7358 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2056 E., 2025/139 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/104 E., 2021/204 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı işverenin inşaat iş yerinde 07.07.1988 tarihinde kaba inşaatının yapımı için çalışmaya başladığını, bu çalışma ile ilgili olarak Kuruma 02.08.1988 tarih ... varide sayılı işe giriş bildirgesi verildiğini, ancak işverenin Kuruma verdiği 1988 yılı 2 dönem bordrolarında müvekkili adına çalışma bildirilmediğini belirterek davalıya ait işyerinde 07.07.1988 tarihinde bir gün boyunca asgari ücretle hizmet akdi gereği sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının hizmetlerinin tespit talebi yasal süresi içinde talep edilmediğinden hak düşümüne uğradığını, davacının ilk işe giriş bildirgesinin 07.07.1988 tarihinde verildiğini, işe giriş bildirgesi bulunmasına rağmen ... sicil numaralı işyerinden 1988 yılında hiç bordro verilmediğinin tespit edildiğini, hizmet trspiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, bu nedenle davalı işverenin kabul beyani dahi kurum açısından bağlayıcı kabul edilmediğini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davacı ... , ... no.lu ... ait işyerinde 07.07.1988 tarihinde bir gün süre ile asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, salt işe giriş bildirgesi verilmesinin eylemli çalışma olduğunu doğrulamadığını, davanın ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, (1) gün sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. madde hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak, davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir. Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır. Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır.
2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ...-bina inşaatı ünvanlı işveren tarafından ... sicil no.lu işyerinden 07.07.1988 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, inşaat mahiyetindeki işyerinin 01.07.1988-01.07.1988 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden bordro verilmediğinin bildirildiği,işyerine ilişki olarak gelen inşaat ruhsatında inşaatın ilk katının 1972 yılında bittiği, 2. katın ise kaçak yapıldığının belirtilmiş olduğu, emniyet, vergi ve belediye aracılığıyla yapılan komşu iş yeri araştırmasında komşu iş yeri tespit edilemdiği, SGK'ndan komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, davacı tanıklarının dinlendiği ancak bu tanıkların çalışma kayıtları ve işyerinden verilmiş işe giriş bildirgelerinin de araştırılmadığı,böylelikle mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
4.Buna göre, Mahkemece, dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının, SGK nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyerinin tespit edilememesi halinde taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek bu kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, öte yandan bozma öncesi dinlenen davacı tanıklarının hizmet cetvelleri ve dava konusu işyerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri de celbedilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.