Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2919 K.2025/4031

10. Hukuk Dairesi         2024/2919 E.  ,  2025/4031 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1502 E., 2022/662 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 32. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/459 E., 2020/271 K.
Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ile dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun ise taraf sıfatı bulunmadığından bahisle reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 24.10.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü murafaalı temyiz eden davalı adına Av. ... ile davacı adına Av. ...geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek bırakılan günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesi ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde iş kazası nedeniyle müvekkilinin sürekli iş göremezliğe uğrayacak şekilde yaralandığından bahisle 363.698,18 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacı lehine 338,399,48 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun ise taraf sıfatı bulunmadığından bahisle reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, yerel mahkeme tarafından gerekçeli karar, maluliyet raporları, ıslah dilekçesi ve bilirkişi raporunun usulsüz bir şekilde müvekkili firmaya Tebligat Kanunu 35. maddesine göre tebliğ edildiğini, dosyanın esası yönünden de verilen kararın kanun ve tüzüklere tamamen aykırı olduğunu, sürekli iş göremezlik oranının hatalı tespit edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
VI. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Dosya kapsamından, İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararı davalı tarafın son ticaret sicil adresine 24.07.2020 tarihinde 7201 sayılı Kanun'un 35. maddesine göre tebliğ ettiği, davalı ... şirketi adına Av. ... tarafından vekaletname ibraz edilip gerekçeli kararın kendilerine tebliğinin usulsüz olduğundan bahisle İlk Derece Mahkemesi kararını 29.11.2021 tarihinde istinaf edildiği, dosya henüz Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmezden önce dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. ünvanlı bir şirket adına vekalet ibraz edilip davalı şirketin tam bölünme suretiyle sicilden terkin edildiği, 16 Eylül 1991 tarihli 2860 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yapılan ilan ile ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin (“... İnşaat”) kurulduğu, 26 Nisan 2017 tarihli 9314 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yapılan ilan ile ... İnşaat Şirketinin tür değişikliği yapıp ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine dönüştürüldüğü, sonrasında 08 Haziran 2018 tarihli 9596 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yapılan ilan ile ... İnşaat Şirketinin tam bölünme gerçekleştirdiği ve ... İnşaat’ın infisah ettiği, tam bölünme neticesinde MKF Madencilik A.Ş., Bilhan Madencilik A.Ş., ... Madencilik A.Ş., ... Madencilik A.Ş. ve ... Madencilik A.Ş. olmak üzere 5 farklı yeni şirket kurulduğu, devamında 02 Ekim 2018 tarihli 9672 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde yapılan ilan ile ... Madencilik A.Ş.’nin de ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. ile birleşmiş ve ... Madencilik A.Ş.’nin infisah olduğunu ileri süren bir istinaf dilekçesi ibraz edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, dava dışı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun ise taraf sıfatı bulunmadığından bahisle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).
Somut olayda, hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu tutulan davalı ... İnş. Tur. ve Mad. San. Tic. A.Ş.'nin dava tarihinden sonra ve fakat İlk Derece Mahkemesince karar verilmezden önce ticaret sicilinden terkin edildiği anlaşıldığına göre Mahkemece bu husus gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir.
İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş; kaza tarihi itibariyle davalı ... İnş. Tur. ve Mad. San. Tic. A.Ş.'ne ait olan yargılamaya konu iş kazasının meydana geldiği iş yerinin bölünmeden sonra yukarıda açıklanan şirketlerden hangi şirket tarafından devralındığını tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit etmek, işyerini devralan şirketin belirlenmesinden sonra taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Davalı avukatı yararına takdir edilen 28.00,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.