Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5387 K.2025/4015

10. Hukuk Dairesi         2024/5387 E.  ,  2025/4015 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki asıl davada ... olduğu iddiasıyla iptal edilen sigortalı hizmetlerinin gerçek ve fiili olduğunun, yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ile birleşen davada yersiz aylıklarn nedeniyle oluşan Kurum zararının tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamı davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davaların konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararın asıl davanın davacısı ile davalısı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl davanın davalısı işveren vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
1.Asıl davanın davacısı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...'ın 2/... tahsis numarasıyla davalı Kurumdan yaşlılık aylığı almakta iken bir kısım sigorta günlerinin ... olduğu iddiasıyla 20.06.2019 tarihinden itibaren aylıklarının kesildiği, 01.02.2014 - 20.06.2019 tarihleri arasında almış olduğu aylıkların toplamı olarak 82.074,54 TL tutarındaki 24.06.2019 tarih ve 9077112 sayılı borç bildirim belgesinin davacıya tebliğ edildiği, davacının yaşlılık aylıklarının aylığın bağlandığı tarihlerdeki mevzuata uygun olduğu, davacının ... sigortalılığının söz konusu olmadığı, davacının 18.01.2006 tarihinde davalı ...'ya ait "... Mah. 787/1 ... No:1 .../İzmir" adresindeki tekstil işyerinde çalışmaya başladığı, çalışmalarının 2014 yılında yaşlılık aylığına başvuruncaya kadar aynı adresteki bu işyerinde geçtiği, ... olduğu gerekçisiyle iptal edilen tüm çalışmalarının da aynı adreste ... unvanlı işyerindeki gerçekleştiği, işyerinde aynı zamanda davalı ...'nın kardeşleri ... ve...'nın da yönetici konumunda çalıştığı, davacının çalışmalarının gerçek olduğu, tüm çalışma hayatını tekstil iş kolunda makineci olarak geçirdiği, davacının çalışmalarının tamamının aynı adreste geçmesine rağmen aynı adreste birden fazla işyeri için işyeri sicil numarası alındığı, işçilerin bu iş yerlerinde bilgisi olmaksızın giriş-çıkış yapıldığını Kurum denetmenleri tarafından davacının ifadeye çağırıldığında öğrendiği iddiasıyla davacının 18.01.2006 tarihinden 13.01.2014 tarihine kadar davalı Kurum kayıtlarındaki sigorta gün ve kazançlarının gerçek iş veren ... unvanlı işyeri kayıt ve tesciline, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanması gerektiğinin ve işlemiş yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
2.Birleşen davanın davacısı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; ...'ın, Kurumda yaşılık aylığı almakta iken denetmen raporuyla ... çalışmalarının olduğunun tespit edilerek aylığının iptal edilmesi üzerine davalıya 01.02.2014 - 20.06.2019 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıklarının tahsili için İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/1856 Esas sayılı dosyasıyla icra takibinin başlatılarak borç bildirim belgesinin gönderildiği ancak davalının herhangi bir ödemede bulunmadığı, davalının yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulduğu iddiasıyla İzmir 16.İcra Müdürlüğünün 2020/1856 Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin devamına %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı takdirine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, Kurum kayıtlarının tetkikinde ... sicil numaralı dosyada işlem gören, ... kızı, 1952 Erzincan doğumlu davacının talep edilen dönemde dava dışı işyerlerinden çalışma bildirimlerinin bulunduğunun tespit edildiği, 18.01.2006 - 29.06.2006 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde - (k) kodu bulunduğunu, 31.10.2006 - 27.12.2006 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde; 28.12.2006 - 16.06.2008 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde; 21.08.2008 - 31.05.2009 tarihleri arasında ...sicil numaralı işyerinde- (K) kodu bulunmaktadır; 08.06.2009 - 26.08.2009 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde; 03.09.2009 - 25.12.2009 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde; 21.01.2010 - 26.04.2011 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde - (k) kodu bulunduğunu, 18.04.2011 - 15.03.2012 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde - (ş) kodu bulunduğunu, 08.03.2012 - 25.08.2012 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde - (k) kodu bulunduğunu, 28.08.2012 - 30.03.2013 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde; 11.04.2013 - 13.01.2014 tarihleri arasında ... sicil numaralı işyerinde - (ş) kodu bulunduğu, davacının talep etmiş olduğu dönemde diğer davalılara işyerinde çalıştığı iddiasının samimi olmadığının anlaşıldığı, davacının çalıştığını iddia ettiği işvereni arasında bir hizmet akdi bulunması gerektiğini ve ücret alma iddiasını ispatlamak zorundu olduğu, bu nedenle bu hususları doğrulayan yazılı ve geçerli belgeler ile araştırılması gerektiğin davacının çalışma iddiasında olduğu işyeri ile ilgili olarak Kurum kayıtlarının tetkikinde; diğer davalı ... ünvanlı 1787/1:... İzmir adresinde kurulu ..., ..., ... sicil sayılı 3 adet tescil kaydına rastlandığı, Kurumda ... tahsis numaralı dosyadan yaşlılık aylığı almakta iken bahsi geçen işyerleri ile ilgili Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen 04.07.2018 tarih 2018/FY/... sayılı rapora istinaden yapılan incelemeden dolayı 01.02.2014 - 20.06.2019 dönemi aylıklarına ilişkin yersiz ödeme çıkarılması ve aylık iptali işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı işveren vekili davaya cevap vermemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; gerek asıl dosyada gerekse birleşen dosyada bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde asıl dosya niteliği itibari ile davacının yaşlılık aylığının kesilmesine sebebiyet veren Kurum işleminin iptali ile, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren davacıya bağlanılmasına ve birikmiş aylıkların yasal faizi ile beraber davacıya ödenerek Kuruma borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğu, birleşen dosyanın ise davalının aylığının kesilmesi sonrasında hakkında tahakkuk ettirilen borç ile ilgili olarak davalının herhangi bir ödeme yapmaması neticesinde davalı hakkında başlatılan takibe davalının yapmış olduğu itirazın iptali talebine yönelik olduğu; davacının Kurumda ... tahsis numaralı dosyadan yaşlılık aylığı almaktayken davalılardan ... üzerine kayıtlı işyerinde yapılan denetim sonucunda sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenilen 04.07.2018 tarih, 2018/FY/... sayılı rapora istinaden davacının davalı ... işyerlerinden bildirilen çalışmalarının iptal edildiği ve kendisinin 01.02.2014-20.06.2019 dönemi aylıklarına ilişkin yersiz ödeme çıkartıldığı ve aylığının kesildiği, aylık kesintisinden sonra davacı vekili tarafından davalı Kuruma işlemin iptaline ilişkin başvuru yapıldığı, denetmen raporuna istinaden ... sigortalı bildirimi yapıldığı gerekçesi ile Kurum tarafından davacının başvurusunun reddedildiği, davacıya tahakkuk ettirilen 24.06.2019 tarih, 9077112 sayılı borç bildirim belgesinin 04.07.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacının süresinde ödeme yapmaması üzerine hakkında takip başlatıldığı, İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/1856 sayılı takip dosyası ile başlatılan takibe davacının itirazı üzerine takibin durduğu, gerek asıl dosyada gerekse birleşen dosyada yargılama devam ederken dava dışı ... sicil sayılı ... ve ... sicil sayılı ... ...iş yerlerinin SGK tarafından resen denetime alındığı, yapılan denetim neticesinde 30.09.2020 tarih, 89938/2020-30 sayılı denetim raporu düzenlenildiği, bahse konu raporda asıl dosya davalısı ...'ya ait ... sicil sayılı işyerinin bu iş yerleri ile bağlantılı olduğu tespit edilerek raporda adı geçen sigortalıların hizmetlerinin ...'ya ait işyeri dosyasına aktarılması gerektiğinin tespit edildiği, davacının da bu listede yer alan kişilerden olması nedeni ile iptal edilen çalışmalarının ...'ya ait ... sicil sayılı işyerine aktarılarak fiilen çalıştığının kabul edildiği, bu hususun hizmet döküm cetveline işlendiği, buna müteakiben davacının emeklilik işlemlerinin yeniden değerlendirildiği, yaşlılık aylığı şartlarını taşıdığının tespiti neticesinde yaşlılık aylığının ilk bağlandığı 01.02.2014 tarihine geri dönülerek yaşlılık aylığının bu tarih itibari ile davacıya yeniden bağlandığı, kesilme tarihinden itibaren ödenmeyen aylıklar, birikmiş aylık olarak Kurum tarafından kendisine ödenerek, adına tahakkuk ettirilen borcun terkin edildiği, bu hali ile gerek asıl davanın gerekse birleşen davanın konusuz kaldığı, birleşen davada asıl dosya davalısı ...'nın taraf olmadığı, ancak yukarıda bahsi geçen Kurum işleminden de sabit olduğu üzere asıl davanın açılmasına davalı ...'nın kendi kusuru ile sebebiyet verdiği, SGK'nın davanın açılmasında herhangi bir kusurunun mevcut bulunmadığı gerekçesiyle asıl dosyanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına, birleşen dosyanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davanın davacısı ile davalısı vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
Asıl davanın davalısı işveren vekili temyiz dilekçesinde özetle; aleyhine vekalet ücreti takdirinin yerinde olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, asıl davada ... olduğu iddiasıyla iptal edilen sigortalı hizmetlerinin gerçek ve fiili olduğunun, yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ile birleşen davada yersiz aylıklarn nedeniyle oluşan Kurum zararının tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamına ilişkindir.
1.Davacının hizmet akdine tabi çalışmaları, davalı işveren tarafından süresi içinde davalı Kuruma bildirilmiştir. Ancak Kurumca yapılan denetim sonucunda, bu bildirimin hatalı olarak yanlış işyeri sicil numarası üzerinden yapıldığı tespit edilmiş ve bildirimin doğru işyeri dosyasına aktarılmasına karar verilmiştir. Bu işlem, davacının sigortalı bildiriminin geçerliliğini ya da bağlanmış yaşlılık aylığını ortadan kaldıracak nitelikte değildir. Buna rağmen Kurum, söz konusu bildirimi esas alarak hem sigortalılığı hem de buna bağlı olarak bağlanan yaşlılık aylığını iptal etmiştir.
2.Daha sonra yargılama sürecinde Kurum, hizmet iptaline ilişkin işlemi geri almış ve davacının yaşlılık aylığını kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlamıştır. Bu durumda, başlangıçta bildirimin işveren kaynaklı bir kusurdan kaynaklansa bile bu hususun sigortalılığın ya da aylığın iptalini gerektirmediği açıktır. Dolayısıyla davaya konu işlemde davalı işverenin herhangi bir kusurundan söz edilemeyeceğinden, Mahkemece işveren aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, karar bu yönüyle bozmayı gerektirmektedir.
3.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (A) bendinin (2) numaralı alt bendi silinerek yerine "2.Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan davacı tarafından yatırılan 44,40 TL peşin harcın davacıya iadesine," yazılması; (3) numaralı alt bendinde yer alan "...'dan" ibaresi silinerek "davalı Kurumdan" yazılması; (4) numaralı alt bendinde yer alan "...'dan" ibaresi silinerek "davalı Kurumdan" yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.